ALT nedir

Karaciğer fonksiyon testlerininuygulandığı birçok birey, ALT ve AST nedir sorusunun yanıtını araştırır. Alaninaminotransferaz (ALT); bir enzim türü olup esas olarak karaciğerde, azmiktarlarda ise böbrek ve diğer organlarda bulunur. Aynı zamanda serum glutamikpiruvik transaminaz (SGPT) olarak da adlandırılır. Besinlerle birlikte vücudaalınarak sindirime uğradıktan sonra karaciğere ulaşan besin ögelerinin enerjiyeçevrilmesinde görev yapar. Normal şartlarda bu enzim karaciğer hücrelerininiçerisinde yer alır, kan dolaşımında ise ölen karaciğer hücrelerinden kaynaklıolarak eser miktarda bulunur. Kandaki ALT seviyesinin normalin üzerinde olması,karaciğer harabiyetinin güçlü bir göstergesidir. Karaciğerde oluşabilecekharabiyetler birçok hastalıktan kaynaklı olabilmektedir. Tedavi sürecininplanlanması ve karaciğer yetmezliği tablosu gelişmeden harabiyetin önlenmesiaçısından ALT ve diğer karaciğer enzimlerinin yüksekliği tespit edildiktensonra daha ileri tanı testleri yapılmalıdır. Enzimin kandaki düzeyi ne kadaryüksekse harabiyetin o kadar ciddi boyutta olduğu söylenebilir. Basityükselmeler sağlıksız, dengesiz ve aşırı yağlı beslenme, karaciğer yağlanmasıgibi durumlardan kaynaklı olarak ortaya çıkabilir. Fakat daha ileri boyuttakiyükselmelere yönelik olarak bir an önce tedavi süreci başlatılmalıdır.

ALT testi oldukça basit olarakuygulanabilen yalnızca kan alımı gerektiren bir işlemdir. Kan testi içinönceden özel bir hazırlık yapılması gerekmez, fakat doktorunuzun ALT ve diğerkaraciğer fonksiyon testlerinin yanında kan şekeri ve hemogram gibi farklıtestler de istemesi ihtimaline karşılık sabah aç karnına gidilmesi daha sağlıklıolacaktır.

ALT testi hangi durumlarda yapılır?

ALT testi; AST, LDH gibi diğerkaraciğer fonksiyon testi belirteçleri lie birlikte karaciğer hastalıklarındanşüphelenildiği durumlarda veya rutin sağlık taramaları sırasında hekimlertarafından istenen testler arasında yer alır. Karaciğer hastalıkları veyahasarı için şüphe uyandırabilecek aşağıdaki durumlar, ALT testininyapılmasındaki en önemli nedenler arasında yer alır:

• Karın vemide bölgesinde şişlik ve ağrı hissiyatı
• Midebulantısı ve kusma
• Sarılık olarakda bilinen gözlerin beyaz kısmı ile cilt yüzeyindeki sararma durumu
• Hızlı kilokaybı
• Sürekliyorgunluk hissi
• Ciltyüzeyinde nedensiz kaşıntılar
• Koyu renkliidrar
• Açık renklidışkı

Yukarıdaki faktörlerin yanı sırasürekli olarak alkol kullanma alışkanlığı bulunan kişilerde karaciğerharabiyeti riskinin daha yüksek olması nedeniyle ALT testleri daha sıkuygulanır. Ayrıca ailesinde karaciğer hastalığı öyküsü bulunan, daha öncedenherhangi bir hepatit virüsüne bağlı enfeksiyon geçirmiş olan, karaciğerdehasara sebep olma ihtimali bulunan ilaçları kullanan kişilerde düzenli olarakALT ve diğer karaciğer enzimlerinin kandaki seviyeleri kontrol edilmelidir.

ALT yüksekliği ve düşüklüğü neden olur?

Sağlıklı erkek bireylerde kandakiALT seviyesi 10-40 U/L, kadınlarda ise 7-35 U/L aralığında olmalıdır. ALTdüzeyinin bu değerlerin altında bulunmasının genellikle tıbbi açıdan bir anlamıve tehlikesi bulunmamaktadır. Dolayısıyla rutin bir kan testinin sonucunda ALTseviyesinin düşük olduğunu gören ve ALT neden düşer diye merak eden kişilerinendişe etmesine gerek yoktur. Fakat bu değerlerin üzerinde tespit edilenALT’nin nedenine yönelik olarak daha ileri tanı testleri uygulanmalıdır. ALTneden yükselir sorusunun yanıtına gelinecek olursa, karaciğerde harabiyete vedolayısıyla da ALT seviyelerinin yükselmesine neden olabilecek en yaygınsorunlar ve risk faktörleri şunlardır:

• Karaciğeryağlanması
• Sürekliolarak kullanılan ağır ilaçlar veya bilinçsiz ilaç kullanımı
• Aşırı alkolkullanımı
• Obezite
• Diyabethastalığı
• Kolesterolilaçları
• Kalpyetmezliği
• Hepatit A, B ve Cenfeksiyonları
• Siroz

Yukarıdaki sorunların haricindeailesinde karaciğer hastalığı öyküsü bulunan kişilerin karaciğer hastalıklarınayakalanma riski diğer bireylere oranla daha yüksektir. Bu nedenle bu bireylerdüzenli olarak karaciğer fonksiyon testlerini yaptırmaya özen göstermelidir.Aynı zamanda karaciğer hastalıklarından korunabilmek adına tüm bireyler hepatitaşılarını zamanında yaptırmalıdır.

ALT yüksekliği durumunda ne yapılmalıdır?

ALT genellikle bir dizi karaciğerfonksiyon testi uygulamasının bir parçası olarak yapılır. Bu testlerde farklıprotein ve enzimlerin kandaki düzeyleri ölçülerek karaciğerin yeterli düzeydeçalışıp çalışmadığı ile karaciğer hasarının olup olmadığı araştırılır. Yüksekolarak tespit edilen ALT seviyeleri genellikle karaciğer enfeksiyonu,hepatosteatoz (karaciğer yağlanması), siroz, hepatit, karaciğer kistleri vekanserleri ile buna benzer hastalıkları işaret eder. Bu durumda karaciğerradyolojik görüntüleme teknikleri ile incelenmeli, fiziksel muayene yapılmalıve daha ileri düzey kan testleri uygulanmalıdır. Altta yatan hastalığın tanısınet bir şekilde konulduktan sonra karaciğerdeki hasar oluşumunun bir an önceönlenebilmesi için tedavi süreci başlatılmalıdır. Karaciğerde herhangi birenfeksiyonun tespit edilmesi durumunda antibiyotik ve antiviral ilaç tedavileriderhal başlatılmalıdır. Karaciğerde tümör tespit edilmesi durumunda butümörlerin boyutu da göz önünde bulundurularak hekimin önerdiği durumlardabiyopsi alınarak tümörün kanserleşme eğiliminde olup olmadığı araştırılmalı,gerekli görüldüğü takdirde cerrahi operasyonlar yardımıyla tümörçıkartılmalıdır. Patolojik incelemeye gönderilen tümörün kötü huylu olduğununtespit edilmesi durumunda çevre doku ve organlara yayılım gösterip göstermediğiaraştırılarak gerekli durumlarda onkolojik tedavi başlatılmalıdır. Karaciğerinen büyük düşmanlarından biri alkol olduğundan alkol kullanımı söz konusuise bu alışkanlık bir an önce bırakılmalıdır.

Karaciğer hastalıklarınıntedavisinde ve dolayısıyla ALT seviyesinin düşürülmesinde oldukça etkili olanbir diğer faktör de dengeli beslenmedir. Tüm karaciğer hastalıklarında vekaraciğer yağlanması durumunda sağlıklı besinler ile oluşturulmuş az yağlı birbeslenme planı uygulanmalıdır. Folik asit alımına gereken özen gösterilmelidir.Karaciğer dostu olan enginar, lahana, ıspanak, yeşil yapraklı tüm sebzeler,kuşkonmaz, pancar gibi besinlerden mevsime uygun olanlar düzenli olaraktüketilmelidir. Karaciğer enzimleri yüksek olan bireylerin ilaç kullanımıkonusunda da çok dikkatli olmaları gerekir. İlaçların metabolize edilmesi vevücuttan uzaklaştırılmasında görev yapan karaciğerin zarar görmemesi açısındanALT ve diğer enzimleri yüksek olan hastalar sağlık kuruluşlarınabaşvurduklarında hekimlerine bu durumu bildirmeli ve karaciğere zararvermeyecek ilaçların reçetelenmesini istemelidir. Düzenli egzersiz isekaraciğer sağlığının korunması ve iyileştirilmesi üzerinde etkili olan birdiğer faktördür. ALT seviyesini düşürmek ve karaciğer sağlığını korumak isteyenbireyler kendilerine bir egzersiz planı oluşturarak buna uyum sağlamalı, sporuyaşamın bir parçası haline getirmelidir.

Eğer siz de herhangi bir karaciğerhastalığına sahipseniz veya son 6 ayda rutin karaciğer fonksiyon testleriniziyaptırmadıysanız hemen bir sağlık kuruluşuna başvurarak muayene olabilir,doktorunuzdan ALT ve diğer karaciğer fonksiyon testlerini size uygulamasınıisteyebilirsiniz. Karaciğer enzimlerinizde bir yükseklik tespit edilmesidurumunda hastalığınıza yönelik detaylı tetkiklerinizi yaptırarakkaraciğerinizde hasar oluşumunu önleyebilir, aynı zamanda erken dönemde tedavisürecinizi başlatarak ileride karşılaşabileceğiniz daha ciddi sağlık sorunlarınınönüne geçebilirsiniz.