Amilaz nedir?Amilaz değeri neden yükselir?

Amilaz nedir?

Bir kan testi yaptıran ve bakılandeğerlerin arasında amilaz adlı parametreyi gören hastaların birçoğu, amilaz nedemek sorusunun yanıtını aramaktadır. Bir sindirim enzimi olan amilaz, karbonhidratlarındaha küçük parçalara ayrıştırılmasını sağlayarak sindiriminde önemli birbasamağın tamamlanmasını sağlar. Enzimin büyük bir çoğunluğu mide ile omurganınarasında yer alan pankreastan salgılanırken daha az miktarlarda üretilen alfaamilaz adlı bir formu da tükürük bezleri tarafından salgılanarak tükürüksıvısının içerisinde ağız boşluğuna bırakılır. Bu da karbonhidratlarınsindiriminin ağızda başlamasının nedenidir. Rutin kan testlerinde vücuttakienzim salgılarının normal şekilde çalışıp çalışmadığının kontrol edilmesi veyapankreası etkileyen herhangi bir hastalığın varlığının araştırılması gibiamaçlarla amilaz testi yapılabilir. Amilaz idrar testi ve kan testi ilearaştırılabilir, fakat genellikle farklı kan değerleri ile birlikte istendiğindenkan testi şeklinde uygulanır. Kandaki amilaz seviyesini etkileyebilen birçokfarklı sağlık sorunu mevcuttur. Bu gibi bir durumdan şüphelenilmesi veyapankreasın işlevinin araştırılmak istendiği durumlarda hekimler tarafındantalep edilen amilaz testi sonucunun, normal değerlerin dışında olmasıhalinde soruna neden olan kaynağın araştırılması için daha ileri tanıtestlerinin uygulanması gerekir.

Amilaz testi nasıl yapılır?

Amilaz testi basit bir kan testininiçerisinde farklı enzim ve kan parametreleri ile bir arada incelenerekdeğerlendirilebilir. Bu testin yapılacağı kişiler genellikle kan testiöncesinde dikkat edilmesi gereken noktalar konusunda hekimleri tarafındanbilgilendirilir. Kullanılan bazı ilaçlar kan testlerinden elde edileceksonuçları etkileyebildiğinden test öncesinde kullandıkları ilaçlar konusundadoktorlarına mutlaka bilgi vermelidir. Testten önceki süreçte belirli bir süreboyunca (8-10 saat) açlık gerekebilir. Aynı zamanda test öncesinde alkolkullanımından da kaçınılmalıdır. Bu konularda hekimleri tarafındanbilgilendirilen hastalardan sağlık kuruluşlarının kan alma bölümlerinde kolveya el üzerindeki uygun bir damardan bir iğne yardımıyla kan örneği alınır velaboratuvara gönderilir. Sonuçlar genellikle aynı gün içinde veya en geç ertesigün çıkar. Basit bir kan testi olan amilaz testi önemli bir riske sahipdeğildir. Fakat tüm kan testlerinde olabileceği gibi tansiyon düşüklüğü,bayılma, kanın alındığı bölgede şişlik, morarma ve ağrı hissi gibi sorunlaroluşabilir. Bunların önlenebilmesi için kan örneğinin alınmasının ardındanhastalar belirli bir süre oturarak dinlendirilmelidir. Kanın alındığıbölgeye 5-10 dakikalık bir süre boyunca sürekli olarak sterilpamuk bastırılmalıdır.

Amilaz testi hangi durumlarda yapılır?

Kandaki amilaz enzimi seviyeleriniaraştırmaya yönelik yapılan kan testleri, genellikle hekimler tarafındanbelirli bir hastalığın araştırılması için veya rutin kontroller esnasındaistenir. Büyük bir kısmı pankreas tarafından üretilen amilaz enzimi, pankreastaherhangi bir nedene bağlı olarak gelişen hasarlar veya hastalıklar nedeniyleartıp azalabilir. Enzimin kandaki miktarı normal aralıkların altında isepankreasın yeterli düzeyde çalışmadığı öngörülebilmekle birlikte bu kesin tanıiçin yeterli değildir. Dolayısıyla böyle bir sonuçla karşılaşılması durumundadaha ileri tanı testlerinin uygulanması gereklidir. Amilaz seviyesinin yüksekolması ise pankreasta oluşabilecek akut ve kronik pankreatitler, iyi veya kötühuylu tümörler ve tıkanıklıklardan kaynaklı olabilir. Buna ek olarak amilazseviyesinin yükselmesi bazı durumlarda doğrudan bir pankreas hastalığı ileilgili olmayıp pankreası etkileyebilecek farklı bir hastalığa bağlı olarak daortaya çıkabilir. Akciğer kanseri, yumurtalık kanseri, safra kesesihastalıkları, sindirim sistemi hastalıkları, böbrek hastalıkları ve tükürükbezi hastalıkları yüksek amilaz düzeylerine sebep oluşturan bazıhastalıklardır. Tüm bu durumlar kan testinden elde edilen sonuçların hekimtarafından değerlendirildikten sonra detaylı muayene ve görüntülemetekniklerinin incelenmesiyle birlikte tanının koyulması aşamasında göz önündebulundurulur. Enzim seviyesinde değişikliklere neden olan sorunun belirlenmesiile tedavi sürecine vakit kaybedilmeden başlanmalıdır.

Amilaz testi sonuçları nasıl değerlendirilir?

Amilaz enzimi çoğunlukla sindirimsalgıları içerisinde bulunmakla birlikte kanda da belirli bir miktarda yeralır. Yapılan kan testlerinde amilaz enzimine ilişkin normal kabul edilen değeraralıkları laboratuvardan laboratuvara, yapılan test yöntemine veya kişiye görefarklılık gösterebilir. Fakat enzim için yaklaşık olarak normal değer aralığı19-86 U/L olarak belirtilebilir. Enzim seviyesinin bu değerlerin altında olmasıamilaz düşüklüğü, üzerinde olması ise amilaz yüksekliği olarak değerlendirilir.Sınırda yükseklik olarak tanımlanabilen birkaç puanlık değişiklikler genelliklefazla bir önem arz etmez. Vücudun olağan seyri ve geçirilen basitenfeksiyonlarla ilişkilendirilebilir. Fakat amilazın çok düşük olması pankreashasarı, pankreas kanseri, böbrek ve karaciğer hastalıkları, gebelikte görülenpreeklampsi hastalığı ile kistik fibrozis gibi hastalıkları işaretedebilmektedir. Yüksek amilaz enzimi düzeyleri en yaygın olarak pankreatitolarak da bilinen pankreas iltihabını düşündürür. Özellikle akut pankreatitvakalarında serum amilaz değeri üst sınıra oranla 4 ile 6 kat daha yüksekolabilir. Bunun haricinde amilaz yüksekliği nedenleri arasında sayılabilecekbazı durumlar şunlardır:

• Pankreas,akciğer ve yumurtalık kanserleri
• Safrakesesindeki tıkanıklık ve taş oluşumları
• Gastroenterit
• Peptik ülser
• Dış gebelik(ektopik gebelik)
• Safrakanalları, pankreas veya bağırsaklarda oluşan tıkanıklıklar
• Tükürük bezitümörleri
• Kabakulak vetükürük bezlerini etkileyen benzeri hastalıklar
• Diyabetikketoasidoz

Amilaz düşüklüğü ve yüksekliği nasıl tedavi edilir?

Amilaz enziminde düşüklüğe oranlayükseklik daha yaygın olarak görülen bir sorundur. Bu gibi durumlarda öncelikliolarak enzimdeki düşüş veya yükselmeye neden olabilecek yukarıda belirtilenolası nedenlerden hangisinin sorunun temelinde yattığına ilişkin ileri tanıtetkikleri yapılmalıdır. Tanıyı destekleyici daha farklı kan testlerinin yanısıra ultrasonografi, manyetik rezonans (MR), bilgisayarlı tomografi (BT) gibigörüntüleme tekniklerinden de yararlanılarak hastalığın teşhisi net olarakkonulduktan sonra tedavi sürecine derhal başlanmalıdır. Altta yatan hastalığayönelik uygulanan tedaviler sonucunda amilaz enziminin kandaki düzeyleri denormale dönebilir. Özellikle pankreatit vakalarında hastalığa yönelik erkendönemde başlatılan tedaviler ile pankreas hasarları önlenerek ileridekarşılaşılabilecek ciddi sorunlar önlenebilmektedir.

Amilaz enzimi pankreas hastalıklarıbaşta olmak üzere birçok hastalığın tanı ve tedavi sürecinde araştırılan birkan parametresidir. Eğer siz de amilaz enzimini de içeren bir rutin kantestinden geçmek istiyorsanız bir sağlık kuruluşuna başvurarak hekiminize kantesti yaptırmak istediğinizi belirtebilirsiniz. Yapılan testler sonucundaamilaz enzimi veya farklı bir kan değerinizde bozukluk olduğunun tespitedilmesi durumunda ciddi komplikasyonlar gelişmeden tedavi sürecinizi bir anönce başlatabilirsiniz.