Aspartat Aminotransferaz nedir?

Vücudun en büyük iç organı karaciğertarafından üretilen bir enzim olan Aspartat Aminotransferaz, rutin olarakher zaman kan dolaşımında bir miktar bulunur. Serum glutamik oksaloasetik transaminaz(SGOT) olarak da bilinen Aspartat Aminotransferaz testi (AST),karaciğer hasarının saptanması ve pek çok karaciğer hastalığının tanısı içinkullanılan biyokimyasal bir laboratuvar testidir. Kol damarından alınan kanörneği ile yapılan test için önceden bir hazırlık yapılması gerekmez. Tekbaşına klinik bir anlam içermeyen AST, Alanin Aminotransferaz (ALT) testiile birlikte yapılır ve değerlendirilir. Her iki testin oranı olarak bilinenAST/ALT oranı ile hesaplanan test sonucu, özellikle karaciğer hasarlanmasınındeğerlendirilmesinde ve karaciğer hastalıklarının nedenlerinin saptanmasındakullanılır. Aspartat Aminotransferaz testi, sıklıkla karaciğer hastalığınasahip kişilerin tedaviye verdiği yanıtın ölçülmesi ve bazı durumlarda kullanılantoksisite potansiyeli olan ilaçların, karaciğerde oluşturduğu etkiningözlemlenmesi için de uygulanır. Normalde kanda düşük seviyede seyreden ASTdüzeyinin çok fazla artması, çoğunlukla enfeksiyon varlığına ve akut hepatitebağlı olarak görülür. Bazı durumlarda kalp ve iskelet kaslarını olumsuzetkileyen hastalıkların varlığı, nörolojik kas hastalıkları, akut pankreatit,kas hasarlanmaları ve ağır egzersizlere bağlı olarak da AST düzeyinde artışgörülebilir. AST düzeyinin düşüklüğü normal kabul edilse de, referans değerininaltında bulunan AST seviyesi, B6 vitamini eksikliği, gebelik, bazı böbrekhastalıkları ve üre yüksekliği gibi nedenlere bağlanabilir.

Aspartat aminotransferaz (AST) testi ne zaman yapılır?

Kandaki AspartatAminotransferaz seviyesi, enzimin bulunduğu karaciğer, kalp, beyin, böbrek vekas gibi dokuların zarar görmesi ile birlikte daha fazla salgılanmayabaşlayarak artar. Hastanın hâlsizlik, yorgunluk, güçsüz hissetme, bulantı,kusma, kaşıntı, karın ağrısı, iştahsızlık, kilo kaybı, sarılık gibi şikayetlerininyanı sıra koyu renkli idrar ve açık renkli dışkı varlığında da karaciğerfonksiyonlarının değerlendirilmesi için AST testi yapılır. Önceden karaciğerhastalığı tanısı almış bireylerin, tedavi süreçlerinin değerlendirilmesi içinde düzenli aralıklarla SGOT olarak da bilinen AST testi uygulanır. Tümbunlara ek olarak, aşırı alkol tüketen kişilere, diyabet hastalarına,farklı hepatit virüslerine maruz kalmış kişilere, ailesinde karaciğer hastalığıbulunanlara ve karaciğer için toksisite potansiyeli olan ilaçları kullanankişilere de Aspartat Aminotransferaz testi yapılır. Çoğunlukla farklı birkaraciğer testi olan ALT ile birlikte uygulanan AST testi, bu iki testinsonuçlarının birbiri ile oranlanması ile anlam kazanır. Örneğin, AST düzeyininyüksek fakat ALT seviyesinin normal olması karaciğere değil, kalp ya da kashastalıklarına bağlı olarak görülür. Bu yüzden AST düzeyinin doğru bir şekildeyorumlanabilmesi için her iki test sonucunun birlikte değerlendirilmesigerekir. Aspartat Aminotransferaz yüksekliği ya da düşüklüğü pek çokfarklı sebepten dolayı oluşabilir.

AST yüksekliği ne anlama gelir?

Referans aralığı ya da farklı birdeyişle AST testi normal değerleri, kadınlarda 15 ile 42 IU/L iken erkeklerde15 ile 20 IU/L düzeyindedir. Yapılan laboratuvar testinde kandüzeyindeki Aspartat Aminotransferaz seviyesinin yüksek olması,karaciğer hasarlanması ve hastalıkları başta olmak üzere, her zaman AST enzimibulunan kalp, beyin, böbrek ve kaslarda olası hasarlanmanın işareti olabilir.Bazı durumlarda karaciğere aşırı yük bindiğini gösteren AST yüksekliği kişinin,aşırı toksin etkilere maruz kaldığının da göstergesi olabilir. Hücre içienzimlerden biri olan AST’nin başta karaciğer olmak üzere diğer bazı dokulardaolması, hücre zedelenmesine yol açan bir sorunun göstergesidir. Her ne kadardiğer karaciğer testleri ile birlikte yapılması ve değerlendirilmesi gereksede Aspartat Aminotransferaz testi sonuçlarının, referans aralığın üstündeolması pek çok farklı rahatsızlığın göstergesi olabilir. Karaciğer kasneri,hepatit virüslerinin varlığı olarak tanımlanabilen kronik hepatit, siroz vesafra kanallarındaki tıkanıklıklar AST yüksekliğine neden olanrahatsızlıklardır. Travmalar, karaciğer yağlanması, kateterizasyon veanjiyoplasti, nöromüsküler hastalıklar, aşırı sıcak, güneş çarpması vakalarındada AST yüksekliği gözlenebilir. Kalp ameliyatlarından ya da kalp krizigeçirilmesinden kısa süre sonra da AST düzeyi bir miktar yükselir. Ayrıca yoğunegzersiz, gebelik, ameliyat, yanık, geçirilen nöbetler ve ciddi kasyaralanmalarının yanı sıra sepsis olarak bilinen kan zehirlenmesi,hemolitik anemiler, mide ve bağırsak kanamaları, organyetmezlikleri, çölyak hastalığı, kalp ya da iskelet kaslarında var olaninflamatuar hastalıklar, obezite, Wilson hastalığı gibi pek çoksebep de AST seviyesinde yükselmeye neden olur. Ancak kandaki ASTseviyesinin normal değerlerin çok üzerinde olması, akut hepatit, karaciğerhasarlanması, virüslere bağlı enfeksiyonlar ve iskemi gibi rahatsızlıkları düşündürür.

AST düşüklüğü ne anlama gelir?

Vücutta bulunan besleyici maddelerinişlenmesinde ve yağların sindirilmesinde önemli bir yere sahip olan karaciğer,karnın sağ üst köşesinde bulunur. Kanın pıhtılaşması için önemli proteinlerinüretiminin yanı sıra, toksik maddelerin parçalanmasını ve vücuttan atılmasınısağlayan karaciğerin, bu görevlerini sağlıklı bir şekilde yerine getirdiğindenemin olmak için bazı laboratuvar testleri uygulanır. Bu testlerden biri olanAspartat Aminotransferaz (AST) testi, kandan bakılarak laboratuvar ortamındayapılır. AST düşüklüğünün sebepleri arasında, bazı böbrek hastalıkları, üreyüksekliği, diyaliz, diyabetik ketoasidoz olarak tanımlanan şeker koması,gebelik ve B6 vitamin eksikliği sayılabilir. Ayrıca ileri derecede beslenme bozukluğugörülen kişilerde de AST düşüklüğü görülebilir.

AST normal değeri nedir?

Koldan alınan kan ile yapılanbiyokimyasal bir test olan Aspartat Aminotransferaz testinin referansaralığı, cinsiyete göre farklılık gösterir. AST normal değeri kadınlarda 15-42IU/L iken erkeklerde 15-50 IU/L’dir. Eğer sizin de hâlsizlik, yorgunluk, güçsüzhissetme, bulantı, kusma, kaşıntı, karın ağrısı, iştahsızlık, kilo kaybı,sarılık gibi şikayetleriniz varsa AST testi için en yakın sağlık kuruluşunabaşvurmanız önerilir. Sağlıklı bir yaşam için düzenli olarak kontrolleriniziyaptırmayı unutmayın.