Bademcikşişmesine ne iyi gelir?

Boğazın iki yanında bulunan ve ovalşekilli yumuşak doku kitleleri olan bademcikler, lenfatik sistemin önemliparçalarıdır. Özellikle çocukluk çağında bolca karşılaşılan bademcik şişmesigenellikle enfeksiyon kaynaklıdır. Bademcik enfeksiyonları tonsilit ya dabademcik iltihabı olarak da bilinir. Bu yazıda sizler için bademcik şişmesindeneler yapılması, ne zaman doktora başvurulması ya da evde yapılabilecekuygulamalarla ilgili konular derlenmiştir. 

Bademcik nedir?

Bademcik, vücudu hastalık veenfeksiyondan koruyan lenfatik sistemin önemli bir parçasıdır. Ağız yoluylagiren virüs ve bakterilere karşı ilk savunma kapısı bademciklerdir. 

Bademcik şişmesinin olası nedenleri nelerdir?

Bademcik şişmesine genelliklevirüsler neden olur. Bademcik şişmesine neden olan en yaygın virüsler aşağıdakigibi sıralanabilir:

• Adenovirüsler:Bu virüsler yaygın olarak bulunup, soğuk algınlığı, boğaz ağrısı ve bronşiteneden olur.
• Epstein-Barrvirüsü (EBV): Epstein-Barr virüsü bazen öpüşme hastalığı olarak adlandırılanmononükleoza neden olur. Enfekte tükürük yoluyla yayılır.
• Herpessimpleks virüsü tip 1 (HSV-1): Dudaklarda uçuk çıkmasına neden olan buvirüs, bademciklerin şişmesine de neden olabilir. Herpes enfeksiyonlarındabademcikler üzerinde çatlaklar ve kabarcıklar gözlenebilir.
• Sitomegalovirüs(CMV, HHV-5): CMV vücuda farklı yollarla girebilen ve herpes ailesine ait birvirüstür. İmmün sistemi zayıflayanlarda ya da hamilelerde yüzeyeçıkabilir.
• Kızamıkvirüsü (rubeola): Kızamık virüsü çok bulaşıcıdır ve mukus ya da tükürük yoluylabulaşır. Çoğu kişi kızamık hastalığına karşı aşılansa da günümüzde aşı karşıtıpropogandalar hastalığın tekrar gözlenmesine neden olmuştur.

Bunun haricinde bademcik şişikliğibirkaç bakteri suşundan da kaynaklanabilir. Şişmiş bademciklerden sorumlu enyaygın bakteri türü Streptococcus pyogenes’tir (grup A streptococcus). Tümbademcik iltihabı vakalarının yaklaşık %15 ila 30’una bakteriler neden olur.

Bademcik şişmesinin diğer belirtileri nelerdir?

Şişmiş bademciklere ekolarak bademcik iltihabı, aşağıdakiler de dahil olmak üzere diğer bazısemptomlarla ortaya çıkabilir:

• boğaz ağrısı
• tahrişolmuş, kırmızı bademcikler
• bademciklerüzerinde beyaz ya da sarı lekeler
• boynunyanlarında ağrı
• yutmagüçlüğü
• ateş
• baş ağrısı
• ağız kokusu
• yorgunluk

Bademcik iltihabı nasıl teşhis edilir?

Hekimler şişik bademciklerin ananedenini belirlemek isterler. Boğazınıza bakmak için ışıklı bir alet kullanarakenfeksiyon varlığını araştırırlar; kulaklarınızda, burnunuzda ve ağzınızdaenfeksiyon olup olmadığını belirlemek isterler.

Bademcik iltihabında istenen tetkikler

Doktorunuz bademcikte bir strepenfeksiyonundan şüpheleniyorsa, strep testi denen hızlı bir antijen testiisteyecektir. Bu testte, boğaza sürülen pamuklu bir çubuk yardımıyla örnekalınır ve alınan bu örnek laboratuvara gönderilir. Test çok hızlı birşekilde yanıt verir. Test negatif olsa bile, doktorunuz yine de bir boğazkültürü isteyebilir. Boğaz kültürünün sonuçlarının çıkması 2-3 gün alabilir.

Bademcik şişmesinde kan testide istenebilir. Kültür sonucunu beklemek istemeyen hekimler bazen hastalığınsebebinin bakteriyel olup olmadığını anlamak için tam kan sayımı gibi testleristeyebilir. 

Bademcik enfeksiyonları nasıl tedavi edilir? 

Bakteriyel kaynaklı enfeksiyonlardaantibiyotik kullanılması gerekir. Hangi antibiyotiğin, hangi enfeksiyona iyigeldiğini en iyi hekiminiz bilir. Özellikle strep enfeksiyonlarının tedavisiçok önemlidir. Tedavi edilmeyen strep, aşağıdakiler de dahil olmak üzereçeşitli komplikasyonlara neden olabilir:

• menenjit
• zatürre
• romatizmalateş
• orta kulakiltihabı (orta kulak enfeksiyonu)

Günlük yaşantınızı etkileyecek veyaşam kalitenizi düşürecek kadar sık tekrarlanan bademcik enfeksiyonlarında,bademciklerin cerrahi olarak çıkarılması önerilebilir. Bu işleme tonsillektomidenir. Tonsillektomiler, bir zamanlar özellikle çocuklarda uygulanan çokyaygın prosedürler olsa da, günümüzde daha sık olarak strep tonsillit vakaları,uyku apnesi veya solunum problemleri gibi komplikasyonlar için kullanılmaktadır.Bu prosedürün uygulanması genellikle yaklaşık yarım saat sürmektedir.Bademcikler farklı yöntemler ile (neşter, koterizasyon, ultrasonik titreşimyoluyla) çıkarılabilir.

Bademcik şişmesine ne iyi gelir?

“Bademcik şişmesi nasılgeçer?” ya da “Bademcik şişmesine evde ne gibi uygulamalaryapılabilir?”, birçok kişi tarafından merak edilen sorulardır. Hekimebaşvurmadan önce ya da tedaviniz ile birlikte evde yapabileceğiniz uygulamalar,bademciklerinizdeki rahatsızlığın azalmasına destek olabilir. Bunlar şu şekildesıralanabilir:

1. Tuzlu su ile gargara yapmak 

Ilık tuzlu su ile gargara yapmak vedurulamak, bademcik iltihabının neden olduğu boğaz ağrısını ve acısınıhafifletmeye yardımcı olabilir. Ayrıca iltihabı azaltabilir, hattaenfeksiyonların tedavisinde yardımcı olabilir. Tuzlu su hazırlarken içerisinekoyduğunu tuz miktarı da önemlidir. İdeal bir tuzlu su gargarası yapmak içinyaklaşık 4 çay kaşığı ılık suya yaklaşık ½ çay kaşığı tuz ekleyin. Tuz eriyenekadar karıştırın. Gargara yapın ve birkaç saniye ağzınızda çalkalayıp tükürün.Normal su ile durulama yapabilirsiniz.

2. Meyan pastilleri

Piyasada birçok pastilbulunmaktadır. Bununla birlikte, hepsinin farklı özelliklerinin bulunmasınedeniyle, aralarında seçim yapmak zordur. Özellikle doğal anti-enflamatuarözelliklere sahip bileşenler veya ağrıyı kendi başına rahatlatabilecekbileşenler içeren pastiller boğaz ağrılarını hafifletirken tedaviye yardımcıolabilir. Meyan içeren pastiller güçlü antienflamatuar faydalara sahiptir.

Boğulma riski nedeniyle küçükçocuklara pastil verilmemelidir. Boğaz spreyi genellikle bu yaştakiçocuklar için çok daha iyi bir seçimdir. 

3. Ham bal ile hazırlanmış ılıkçaylar

llık olarak hazırlanan içecekler,bademcik iltihabının neden olduğu yutkunma güçlüğü ve ağrı gibirahatsızlıkların azaltılmasına katkı sağlayabilir. Genellikle çaya eklenen safbal, güçlü antibakteriyel özelliklere sahiptir ve bademcik iltihabına nedenolan enfeksiyonların tedavisinde yardımcı olabilir.

Sıcak yerine, ılık çay tercihedilmeli ve bal eriyene kadar karıştırılmalıdır. Bazı çaylar, bu gibiuygulamaların faydalarını güçlendirebilir. Örneğin, zencefil çayı ya da rezene,iltihap ve rahatsızlığı azaltmaya yardımcı olabilecekgüçlü anti-enflamatuarlar içerir.

4. Buzlu parmak dondurmaları veyabuz parçaları 

Bilindiği gibi genel olarakvücudumuzda toplanan iltihabı ya da ödemi azaltmak için soğuk kompresleruygulanır. Bademcik şişmelerinde de özellikle ev tedavilerinin kolay olarakuygulanamadığı çocuk gruplarında dondurma ya da donmuş içecekler iltihap ya daağrının azaltılmasında etkili olabilir. 

5. Hava nemlendiricileri

Odanın havası kuru ise veya bademcikiltihabı sonucu ağız kuruluğu yaşanıyorsa, odanın havasını nemlendirmek, boğazağrısını hafifletmeye yardımcı olabilir. Kuru hava, boğazı daha fazla tahrişedebilir ve bu tip aletler havaya nem ekleyerek boğaz ve bademciklerdehissedilen rahatsızlığı hafifletebilir. 

Özellikle geceleri uyurken, bademcikiltihabı azalana kadar oda nemli tutulmalıdır. Hava nemlendirici cihazınolmadığı durumlarda sıcak bir banyo yoluyla istenen nem sağlanabilir.

Bademcik şişmesi önlenebilir mi?

Şişmiş bademciklerden sorumluvirüsler ve bakteriler bulaşıcıdır. Bu mikropların yayılmasını önlemek için:

• Hasta olankişilerle fiziksel veya yakın temastan kaçının.
• Ellerinizisık sık yıkayarak mümkün olduğunca mikropsuz tutun.
• Ellerinizigözlerinizden, ağzınızdan ve burnunuzdan uzak tutun.
• Ruj gibikişisel bakım eşyalarını paylaşmaktan kaçının.
• Başkasınıntabağından veya bardağından yemek yemeyin veya içmeyin.
• Hasta olansizseniz, enfeksiyonunuz bittikten sonra diş fırçanızı yenileyin.
• Bağışıklıksisteminizi kuvvetlendirmek için sağlıklı bir diyet tercih edin, kaliteli uykuuyuyun ve düzenli egzersiz yapın. 
• Sigaraiçmeyin, tütün kullanmayın, yanınızda içilmesine müsaade etmeyin.

Bademcik şişikliği nedeniyle ne zaman doktoragörünmeli?

Bir veya iki günden fazla sürenbademcik şişmesi durumlarında doktora danışılmalıdır.