Bahar alerjisi nedir?
Bahar alerjisi, bahar aylarında havadaki polen miktarı ve çeşidinin artmasısonucu başta burunda olmak üzere gözlerde, yüzde ve ciltte görülen bazı alerjikbelirtilere verilen genel bir alerjik hastalık tanısıdır.
Bahar alerjisi neden olur?
Bahar alerjisi, bağışıklık sistemi tarafından polenlerin zararlı gibialgılanarak bunlara karşı antikor üretilmesi neticesinde ortaya çıkmaktadır.Böylelikle polenler veya diğer alerjenler bağışıklık sisteminin hafızasındazararlı olarak kaydedilmektedir. Antikor, bağışıklık sisteminde bir kereüretildikten sonra, vücudun aynı polen veya polen grupları ile herkarşılaşmasında “histamin” adı verilen madde otomatik olarak üretilmekte vealerjik hastalık belirtileri ortaya çıkmaktadır. Duyarlı kişi ne kadar çokalerjen ile karşılaşırsa vücudun buna vereceği tepki yani salgılanan histaminmiktarı da o kadar fazla olmakta ve bahar alerjisi hastalık belirtileri dahaağır ve uzun süreli geçmektedir.
Bahar alerjisi çeşitleri nelerdir?
Bahar mevsimleri süresince atmosferde ve soluduğumuz havada birçok polençeşidi bulunmaktadır. Bahar alerjisinin etkilediği alan ve organa göre değişikbahar alerjisi çeşitleri gözlenmektedir. Başlıcaları; Saman nezlesi (alerjiknezle=alerjik rinit), alerjik astım, alerjik dermatit (deri alerjileri),alerjik konjuktivit, Besin alerjileridir.
Bahar alerji belirtileri ağırlıklı olarak ilkbahar ve sonbahar mevsimiboyunca görülmekle birlikte yıl boyu polen salabilen bazı allerjenler ve polendışı ev tozu akarı ve ev hayvanı epiteli alerjisi nedeniyle alerjik rinit yılboyu da görülebilmektedir. Bu nedenle genel olarak iki gruba ayrılmaktadır.
1.Mevsimsel alerjik Rinit (MAR): Hastadahapşırık, burun tıkanıklığı, burun kaşıntısı ve burun akıntısı özellikle polenmevsiminde görülür. Bu alerji türüne ot, ağaç, çiçek polenleri, küf mantarlarıgibi dış ortam allerjenleri neden olmaktadır.
2.Perennial alerjik Rinit (PAR): Hastada yıl boyualerjik bulgular devam eder. Ev tozu akarları, hamam böcekleri ve evcilhayvanların tüylerinin yanısıra polen grubunda sayılan bazı mantarsporları etken olarak kabul edilmektedir.
Bahar alerjisi belirtileri nelerdir?
Bahar alerjisi belirtilerini en çok burunda gösterir. Burunda görülenalerjik belirtilere ise genel olarak “Saman nezlesi” veya “alerjik rinit yaninezle” denmektedir. Saman nezlesi olan kişilerin başlıca yakınmaları; şeffafrenkli burun akıntısı, burun tıkanması, sık sık ve arka arkaya hapşırmalar,geniz akıntıları, öksürük, bazen sinüzit benzeri baş ağrıları, gözlerdesulantı ve kızartılar ile bazı duyarlı kişilerde görülebilen yaygın ciltkaşıntılarıdır.
Alerji toplumun yaklaşık %10 – %25 ini etkileyen bir hastalıktır. Alerjiile yoğun burun akıntısı, burun tıkanması da olduğundan geceleri burundan rahatnefes alınamaması nedeniyle uyku kalitesinin düşmesine neden olmaktadır. Buruntıkanıklığı aynı zamanda gözaltlarında morluklara da neden olmaktadır. Alerjisiolan kişiler normal kişilere göre daha sık sinüzit, orta kulak enfeksiyonlarıve astım gibi hastalıklarla karşılaşmaktadır.
Alerji testi nasıl yapılır? Hangialerjiler tespit edilebilir?
Bahar alerjisi belirtileri gösteren tüm hastalara alerji testi yapılmasıönerilir. Bu kişilerin alerji deri prick testi yaptırmaları sonucunda büyükoranda alerji olup olmadığı ve neye karşı alerjisi olduğu kolaycaanlaşılabilir. alerji deri prick testi yapılamayan bazı hastalarda ise kandayapılan ”Spesifik IgE alerji testi” ile de alerji tanısı kolayca konulabilir.
Deri üzerinde yapılan prick testleri ile solunum yolu ile alınan alerjenler(polenler, akarlar, küf mantarları, evcil hayvan alerjenleri vb), besinler,ilaçlar, arı venomu nedeniyle oluşan klinik bulguları doğrulamak için yapılır.IgE-aracılı alerjik reaksiyonlara neden olan alerjenlerin belirlenmesinde temeltanı yöntemi olarak kabul edilir. Deri testleri yapıldıktan 15 dakika sonradeğerlendirilir. Pozitif reaksiyonlarda >3 mm üzerinde şişlik meydana gelir.Deri testlerinde pozitif sonuçlar alerjene karşı duyarlılığı gösterir.
Bahar alerjisi için alınabilecekönlemler nelerdir?
Polenler günün değişik saatlerinden farklı oranlarda havada bulunmaktadır.Polen yoğunluğu, hava yağmurlu ise daha az, rüzgarlı ve güneşli ise dahafazladır. Sabah saatlerin de polen yoğunluğu oldukça fazladır. Bu nedenlerlealerjisi olan kişiler rüzgarlı ve güneşli günlerde dışarıda fazla kalmamalı, busüre içinde de gözlük takarak gözler korunmalı ve mümkünse ağzını burnunukapatarak dolaşmalıdır. Polen duyarlı kişiler eve geldiğinde kıyafetlerinibaşka bir odada çıkarmalı ve saçlarda çok polen biriktiğinden tercihensaçlarını ve mümkünse duş alarak tüm vücudundaki polenleri en aza indirmelidir.Özellikle dış ortamdan her kapalı ortama giriş sonrasında en kısa süre içindeağız burun ve yüzü su ile yıkama önerilir. Polen her ne kadar dış ortamda fazlagörülse bile ev içinde de bulunabilmektedir. Polen ile ilgili önlemlerin eviçinde de alınması önerilir. Çamaşırlar ve havlular dışarıda değil, ev içindekurutulmalıdır.
Bahar alerjisi tedavisi var mıdır?
Tüm alerjilerde olduğu gibi polen alerjisinde de en doğru tedavi ve korunmaşekli alerjenden kaçınmadır, ancak bu her zaman sağlanamamakta ve yeterliolmamaktadır. Alerjenden kaçınma yetersiz kaldığı zamanlarda alerjibelirtilerinin şiddetine ve süresine göre ilaç tedavisi gerekmektedir. Herhastanın alerjene verdiği reaksiyon farklı olduğundan ve alerjen yoğunluğugünden güne değişebildiğinden dolayı her hastada farklı farklı tedavileruygulanmaktadır. Burun akıntısı ve tıkanıklığı fazla olan bir hastayaantihistaminik dediğimiz histamin salınımını engelleyen ilaçlar verilmesi dahauygun olacaktır. Tüm bu tedavilere rağmen hastada şiddetli alerji bulgularıdevam ediyorsa, kortizonlu bazı ilaçlarda kullanılabilmektedir. En ideali alerjive İmmünoloji Uzmanları veya Kulak Burun Boğaz Uzmanlarına muayene olarakonların önereceği şekil ve sürece ilaç kullanılmasıdır.
Polenden korunma önlemleri ve alerji ilaçlarına rağmen bazı hastalardaaşırı burun tıkanıklığı görülmekte ve burun konkaları aşırı büyüyüp burundannefes alınamaz hale gelinmektedir. Bu durumda ise konka denilen burun içietleri küçültme operasyonları düşünülebilir. Ayrıca Radyofrekans tedavisi ilekonkalarda küçültme de uygulanabilmektedir.
Alerjide bir diğer tedavi yöntemi de “Aşı tedavisi” yani “İmmunoterapi” dir. Aşı tedavisinin hem tedavi edici hemde koruyucu özelliği vardır. Aşı tedavisinin ortalama süresi 3-5 yıldır. Aşıtedavisi temel olarak alerjik nezle (rinit), alerjik astım ve arı alerjisi olanhastalara uygulanmaktadır. Deri testi ve kan testi ile gösterilen alerjenmaddenin kişide yakınmalara neden olanlara, alerjenden korunma ve ilaçtedavisinden yeterli fayda görmemiş kişilere, kişinin uzun süreli ilaçkullanmak istememesi ve ilaçların yan etkilerini çok görüldüğü kişilere aşıtedavisi uygulanabilir. Tedaviye uyumsuz hastalara, 5 yaşından küçükçocuklara, ağır astımlı hastalara, kanser, bağışıklık sistemi hastalıkları,psikolojik bozukluk, ciddi hipertansiyon ve kalp hastalığı varlığında ise aşıtedavisi önerilmemektedir.
Alternatif bitkisel tedavi yöntemi varmıdır?
Alerjik hastalıkta ilk tedavi yaklaşımı ve kuralı alerjen denen ve alerjikhastalık yapan etkenlerden mutlak uzak kalınmasıdır. Korunmaya rağmen alerjikhastalık belirtisi gösterenlere ilaç tedavileri önerilmektedir. Baharalerjisi için hastalığı tedavi edici bitkisel tedavi yöntemleri tam olarakolmasa bile özellikle alerjik öksürük yakınmalarını gidermek ve alerjik nezlelihastalarda burun yakınmaları azaltmak için bazı bitkisel destekleyici ürünlerkullanılabilir. Bunlar arasında; Ayva çayı, Ekinezya Çayı, Portakal çayı,Kuşburnu çayı, Ballı süt, Pekmez, Ihlamur, Zencefil, Adaçayı ve bazı bitkiselkarışımlı boğaz pastilleri önerilebilir. Ayrıca turunçgiller, meyve ve sebzetüketimini yanı sıra düzenli beslenme ve uyku da vücut bağışıklık sisteminidüzenleyici olarak rol alacaktır.
Bahar alerjisi olan Hamilelerin yapmasıgerekenler nelerdir?
Günlük hayatı olumsuz etkileyen bahar alerjileri, hamilelik sürecinde sıkgörülen problemlerin başında geliyor. Hamilelerin bu dönemde toz ve polenlerdenkendilerini korumak için çeşitli önlemler alması gerekmektedir. Belirtilerinortaya çıkmasındaki en önemli etken alerjik bünyesi olan anne adayınınalerjen madde ile uzun süre karşılaşmasıdır. Özellikle bahar aylarında çiçektozları ve uçuşan polenler, alerji ataklarında artışa neden olabilmektedir.Polenler atmosfere yayılarak; ağız, burun, göz ve akciğerlere kadarulaşmaktadır. Özellikle rüzgarlı havalarda polenler havaya daha çok dağıldığıiçin, anne adaylarının şikayetleri de artmaktadır.
Polen yoğunluğu, hava yağmurlu ise daha az, rüzgarlı ve güneşli ise dahafazladır. Sabah saatlerin de polen yoğunluğu oldukça fazladır. Bu nedenlerlepolen alerjisi olan hamileler rüzgarlı ve güneşli günlerde ve sabah saatlerindedışarıda fazla kalmamalı, bu süre içinde de gözlük takarak gözler korunmalı vemümkünse ağzını burnunu kapatarak dolaşılmalıdır. Polen duyarlı bu kişiler evegeldiğinde kıyafetlerini çıkarmalı ve saçlarda çok polen biriktiğinden tercihensaçlarını ve mümkünse duş alarak tüm vücudundaki polenleri en aza indirmelidir.Özellikle dış ortamdan her kapalı ortama giriş sonrasında en kısa süre içinde ağızburun ve yüzü su ile yıkamaları önerilir. Ev içinde de bir miktar polenbulunması doğaldır. Bu nedenle ev içinde veya kapalı ortamlarda antialerjikhava temizleyicilerin kullanılması önerilir. Çamaşırlar ve havlular dışarıdadeğil, ev içinde kurutulmalıdır. Araba ve ev klimalarının filtreleri düzenliolarak temizlenirse hamile kişilerin yakınmaları daha az olacaktır.