Böbrek yetmezliği, böbreklerin kandaki atıkları yeterincefiltreleme yeteneğini kaybettiğinde ortaya çıkar. Böbrek fonksiyonlarının yüzde15’inin altına düşmesi de böbrek yetmezliği yaşandığının kanıtıdır. Böbrekyetmezliği bir anda ortaya çıkabilen bir hastalık değil, kademeli olarakilerleyen bir hastalıktır. Altta yatan birçok nedene veya herhangi bir nedenebağlı olarak böbrekler gün geçtikçe işlevini yitirir, tedavi edilmediğidurumlarda ise tamamen işlevsiz ve çalışmaz hale gelir. Bazı hastalarböbrek yetmezliğinin farkına varmadan hayatlarını devam ettirebilirler. Ancakçoğu hastada böbrekler görevlerini yerine getiremediğinden başkahastalıklar görülmeye başlar. Hastalığın başlangıcında böbrekler vücuttabiriken sıvıyı dışarı atamaz ve bu böbreğin küçülmesine neden olur. Ayrıca kanbasıncı düzenlenemeyeceğinden ve artacağından da böbrekler küçülebilir. Buşekilde küçülmeye devam eden böbrekler zamanla bütün işlevlerini kaybeder.Kanda biriken atık maddeler tansiyonun yükselmesine neden olur. Bu durumdankalp ve diğer organlar etkilenmeye başlar. Yüksek tansiyondan dolayı da böbrekyetmezliği ortaya çıkabilir. Böbreğin işlevini yerine getirememesinden dolayıortaya çıkan hastalıklar ve böbreğin işlevini yerine getirmesine engel olanhastalıklar bir döngü içerisinde vücudu olumsuz olarak etkiler. Bu nedenleböbrek yetmezliği hayati öneme sahip olan ve tedavisine vakit kaybetmedenbaşlanılması gereken bir hastalıktır.
Böbrek Yetmezliği Belirtileri Nelerdir?
Genellikle böbrek yetmezliğinin belli başlı birkaç tane belirtisi vardır.Ancak hastalığın şiddetine göre de herhangi bir belirtinin ortaya çıkmadığıda görülebilir.
- Normale göre daha az idrara çıkma,
- Bacakların, ayak bileklerinin ve ayakların şişmesi, vücudun herhangi bir noktasındaortaya çıkabilecek olan ödem,
- Daha önce olmamasına rağmen ani ortaya çıkabilen nefes darlığı,
- Aşırı uyuşukluk, yorgunluk ve bitkinlik,
- Sürekli olarak mide bulantısı,
- Zihinsel olarak karışıklık,
- Göğüste hissedilen ağrı veya baskı,
- Son ve en önemli olarak koma, böbrek yetmezliğinin ana belirtileriarasındadır.
Böbrek Yetmezliği Nedenleri Nelerdir?
Böbrek yetmezliği çeşitli koşulların veya nedenlerin bir sonucu olabilir.Böbrek yetmezliğini ortaya çıkaran neden, bu hastalığın tipini de belirler.Böbreklerde ani bir şekilde ortaya çıkabilecek olan kan akışı azalması böbrekyetmezliğine neden olabilir. Bu durumun ortaya çıkmasına kalp krizi, kronikkalp hastalıkları, karaciğer yetmezliği, ağır yanıklar, ağır şekilde ortayaçıkabilecek alerjik reaksiyonlar ve sepsis gibi ciddi bir enfeksiyon yolaçabilir. Yüksek tansiyon ve antienflamatuar ilaçlar da kan akışınınsınırlanmasına neden olabilir. Vücut sağlıklı olarak idrarı dışarı atamadığındatoksinler böbrekte birikir ve böbreklere aşırı bir yük biner. Bu duruma idraryollarını tıkayan prostat, kolon, boyun ve mesane kanserleri neden olur veböylece böbrek yetmezliği ortaya çıkar. Bunların yanında tedavi edilmeyenböbrek taşı, büyümüş bir prostat, idrar yolunda kan pıhtıları bulunması,mesaneyi kontrol eden sinirlerin zarar görmesi gibi durumlar da idraraçıkmamaya neden olur ve sonucunda böbrek yetmezliği görülebilir. Tüm buhastalıkların dışında böbrekte meydana gelen bir kan pıhtısı, ağırenfeksiyonlar, ağır metallerden dolayı oluşan toksinler, uyuşturucu ve aşırıalkol tüketimi, vaskülit ve kan damarlarının iltihabı, birçok organıniltihaplanmasına neden olan otoimmün bir hastalık olan lupus, böbreklerdekiküçük kan damarlarının iltihabı, bağırsaklarda meydana gelen bakteriyelenfeksiyonlar, bazı antibiyotikler ve kontrolsüz diyabet de böbrek yetmezliğineyol açabilir.
Böbrek Yetmezliği Hastalık Çeşitleri Nelerdir?
Tespit edilmiş olan 5 çeşit böbrek yetmezliği çeşidi vardır.
- Akut Prerenal BöbrekYetmezliği: Böbreklere yetersiz kan akışı olduğunda bu tür böbrekyetmezliğine neden olur. Böbrekler, yeterli miktarda kan akışı olmadığındantoksinleri filtreleyemez ve akut prerenal böbrek yetmezliği oluşur.
- Akut İntrinsik BöbrekYetmezliği: Böbreklerde meydana gelen doğrudan ağır yaralanmalar veyatravmalardan dolayı ortaya çıkar. Böbreklere aşırı yük binmesi ve bundan dolayıoluşan oksijen yetmezliğinden meydana gelebilir. Şiddetli kanama, şok,böbrekteki kan damarlarının tıkanıklığı ve glomerülonefrit (böbrekteki kandamarlarının iltihaplanması) akut intrinsik böbrek yetmezliğine neden olabilir.
- Kronik Prerenal BöbrekYetmezliği: Uzun süre böbreklere gelen kan akışının yavaşlamasından dolayıböbreklerin küçülerek işlevini yitirmesinden kaynaklanır.
- Kronikİntrinsik Böbrek Yetmezliği: İntrinsik böbrek hastalığınedeniyle böbreklerde uzun süreli hasar meydana geldiğinde ortaya çıkar.İntrinsik böbrek hastalığı, şiddetli kanama veya oksijen eksikliği gibiböbreklerde meydana gelen doğrudan travmalardan dolayı ortaya çıkar.
- KronikPost-Renal Böbrek Yetmezliği: İdrar yollarının uzun süretıkanmasıyla oluşan baskı böbrek hasarına neden olur ve böylece bu böbrekyetmezliği türü ortaya çıkar.
Böbrek Yetmezliği Tanısı Nasıl Konulur?
Böbrek yetmezliğinin teşhisi konusunda birçok test yapılır. Öncelikliolarak idrar tahlilinden faydalanılır. İdrardaki fazla protein veya şeker gibianormal durumların tespiti için idrar tahlili yapılır. İdrar miktarını ölçmekiçin idrar hacim ölçümleri yapılır. İdrar çıkışını ölçmek, böbrek yetmezliğininteşhisi konusunda kullanılan en basit yöntemlerden biridir. Düşük idrar çıkışıböbrek hastalığının, çoklu hastalıkların veya yaralanmaların neden olabileceğibir idrar yolu tıkanması böbrek yetmezliğini işaret edebilir. Kandaki kanüre azotu ve kreatinin gibi böbrekler tarafından filtrelenen maddeleri ölçmekiçin kan testleri uygulanır. Bu maddelerin kandaki hızlı artışı akut böbrek yetmezliğiniişaret edebilir. Ultrason, MRI ve BT tarama testleri de teşhis için yaygın birşekilde kullanılır. Bu görüntülenme yöntemleri kullanılarak böbrekte veya idraryollarında herhangi bir anormalliğin olup olmadığının saptanması amaçlanır.Ayrıca böbrekte herhangi bir anormalliğin olup olmadığının anlaşılabilmesi içinbiyopsi yapılarak böbrekten küçük bir örnek alınır. Bu biyopsi için çoğunluklalokal anestezi kullanılır. Alınan parça laboratuvar ortamında incelenerekböbrekte meydana gelmiş olabilecek olumsuz durumlar incelenir. Tüm bu testlerinyapılmasının amacı böbreğin görevini tamamıyla yapıp yapamadığınınanlaşılmasıdır. Testler sonucunda böbrekler gerektiği gibi çalışmıyorsa böbrekyetmezliği teşhisi koyulur.
Böbrek Yetmezliği Tedavi Yöntemleri Nelerdir?Böbrek yetmezliği tedavisinde uygulananbirkaç tane yöntem vardır. Bunlardan en yaygın olarak kullanılan yöntemdiyalizdir. diyaliz, bir makine kullanarak kanın filtrelenmesi vearındırılmasıdır. Bu makinenin amacı böbreklerin yerine getiremediği görevleriyerine getirmektir. Hasta, böbrek yetmezliğinin tipine bağlı olarak büyük birmakineye veya kateter torbaya bağlanabilir. Ayrıca diyalizle birlikteçoğunlukla düşük potasyumlu ve düşük tuzlu bir diyet yapılması gerekir. Böylecekanda bu maddelerin birikmesinin önlenmesi amaçlanır. En geçerli ve kesin çözümise böbrek naklidir. Böbrek naklinden sonra hastanın diyalize girmesine gerekkalmaz ve nakledilen böbrek normal çalışmasına devam eder. Ancak nakilişleminin yapılabilmesi için uygun bir donör bulmak gereklidir. Aksi durumlardaböbrek naklinin yapılması mümkün değildir. Çünkü insan vücudu yabancı birdokuyu kabul etmeyecek ve nakledilen böbreğin çalışmamasına neden olacaktır.Ayrıca nakli gerçekleştirilen böbreğin uyumlu olmasına rağmen vücudun böbreğireddetmemesi için bağışıklık baskılayıcı ilaçlar kullanılması gerekir. Builaçlar oldukça ağırdır ve ciddi yan etkilere sahiptir. Ancak kullanılmamasıböbreğin reddedilmesine ve yeniden böbrek yetmezliğine yol açacaktır. Bunedenle nakil olmadan önce bağışçı ve hasta için birçok test uygulanır. İkitaraf için de nakil işleminin uygun olacağı düşünülüyorsa gerekli cerrahiişlemler yapılarak nakil gerçekleştirilir.