Boğazda tahriş hissi ve yanma şikayetleri neden olur?
Boğazda tahriş hissi ve yanma başlıbaşına bir hastalık değil, zeminde yatan rahatsızlığa bağlı olarak gelişen birbelirtidir. Bu hastalıklardan bazıları; kronik/akut farenjit, kronik/akut tonsilit,LRH (Laringofaringeal Reflü/Boğaz reflüsü) ve alerjik rinittir. Önemli olanhekim kontrolüyle doğru tanı koymak ve ona göre bir tedavi uygulamaktır. Tanıkoyma aşamasında hekiminiz sizden bazı tanısal işlemler isteyecektir.
Boğazda tahriş hissi ve yanmaya neden olan hastalıklarnelerdir?
Farenjit, boğazın arka kısmında bulunan yutak bölgesininiltihaplanması durumuna denir. Özellikle kış aylarında akut farenjit görülmesıklığı artar. Bunun nedeni soğuk havalarda bağışıklık sisteminin zayıflamasıve enfeksiyona daha açık hale gelinmesidir. Virüs ve bakteri gibi mikrobiyalajanlar, öğretmenlik gibi çok konuşmayı gerektiren meslekler, sigara kullanımı,saman nezlesi, alerji, yeterli sıvı alınmaması, reflü, aşırı soğuk veya sıcakbesinler tüketilmesi, yoğun baharat kullanımı kronik farenjite neden olanetmenler arasındadır.
Kronik farenjitte belirtiler, akut farenjite göre daha hafiftir. Hastalığınbelirtileri şöyledir;
– Boğazda yanma ve ağrı,
– Ateş,
– Halsizlik,
– Burun akıntısı,
– Yutkunma güçlüğü ve yutkunma esnasında ağrı,
– Boğazda takılma hissi,
– Öksürük.
Farenjitin akut veya kronik olduğuna, kişinin çalışma şartları vemesleği, günlük tükettiği sıvı miktarı, bulunduğu ortamlar gibi etmenlersorgulanıp fizik muayene yapıldıktan sonra karar verilebilir.
Akut farenjit bakteriyel kaynaklıysa antibiyotik, analjezik(ağrı kesici), burun spreyi gibi medikal çözümlerle kişinin semptomlarıazaltılıp iyileşme sağlanır. Viral kaynaklıysa antibiyotik kullanımı gereksizolacağı için semptomları hafifletici ilaçlar reçete edilip kişinin bol sıvıtüketmesi önerilir. Kronik farenjitte ise kişinin bulunduğu ortamdan farenjitesebep olan etmenin ( toz, sigara, alkol, kimyasal) uzaklaştırılmasıgerekir.
Tonsilit, boğazın arkasında bulunan bademciklerin iltihaplanmasıdurumudur. Farenjitle tonsilit aynı anda da görülebilir ancak ayrı ayrı dagörülmesi mümkündür. Vücudun patojen mikroorganizmalarla savaşması için beyazkan hücresi üreten bademcikler vücudun ilk savunma hattıdır ve enfeksiyözbir ajanla karşılaştığında iltihaplanabilir. Tonsilit virüsler ya da bakteriyelsebeplerle de gerçekleşebilir. Genellikle çocuklarda görülen birhastalıktır ancak yetişkinlerde de rastlanabilir.
Akut ve kronik olmak üzere 2 farklı şekilde gruplanabilir. Akut tonsilitdesık karşılaşılan belirtiler şöyledir:
– Şişmiş ve kırmızı bademcikler,
– Bademciklerin üzerinde sarı veya beyaz renkte zar görünümlü iltihaplıbölgeler,
– Yutma güçlüğü ve yutma sırasında boğazda acı ve ağrı
– Yüksek ateş,(38 derece ve üzeri)
– Öksürük,
– Halsizlik ve yorgunluk,
– Baş ağrısı,
– Boyun ya da çene altında ele gelen, büyümüş, hassas ve ağrılı lenf bezleri,
– Kulak ağrısı,
– Ses kısıklığı,
– Ağız kokusu,
– Bulantı ve kusma,
Tonsilitin sebebi viral ajanlar ise evde istirahat ile hastalık kolaycaatlatılabilir. Evde istirahat sırasında bol sıvı alımı iyileşme sürecinihızlandırır. Hastalık bakteriyel sebepli ise istirahatin yanında antibiyotiktedavisi de uygulanmalıdır.
LRH (LaringofarinGEAL REFLÜ HASTALIĞI)
Reflü, alt özofagus (yemek borusu) sfinkter basıncındaki azalmasonucu asit ve mukustan oluşan mide sıvısının yemek borusundan yukarı kaçmasıile karakterize bir durumdur. Obezite, gebelik, aşırı kafein ve yağ tüketimi,çikolata ve türevleri, baharatlı/acı gıdalar reflüyü kolaylaştıran etmenlerarasındadır. Asit mide içeriğinin boğazda yarattığı mukozal reaksiyonneticesinde boğazda ağrı/yanma, boğazda takılma hissi, ses kısıklığı, kötünefes ve ağız kokusu, diş çürükleri gibi belirtiler ortaya çıkar. Olgularınbüyük kısmında klasik reflü belirtileri olmaksızın sadece boğaz yakınmaları veses değişikliklerinin olması dikkat çekicidir. Bu nedenle LRH bazen “sessizreflü” olarak da adlandırılır.
Reflü hastalığının tedavisi için antiasit tabletler ve proton pompainhibitörleri kullanımı dışındayaşam tarzı değişiklikleri de reflühastalığının semptomlarının azalması için çok önemlidir. Uyumadan 3-4 saatöncesinde özellikle meyve olmak kaydıyla bir şey yememek; alkollü,kafeinli, yağlı yiyecek ve çikolata tüketiminden kaçınmak; öğünlerle birliktesıvı alımını azaltmak; narenciye, domates, çiğ sebze ve meyveleri deneyerekrahatsızlık verme durumuna bakmak ve ona göre tüketmek; çok sıkı korse vekemerler kullanmamak; yatak başını 15-20 cm yükseltmek; fazla kilolardankurtulmak ve sigara kullanımını azaltmak reflü hastalığı semptomlarınıniyileşmesini sağlayacaktır.
ALLERJİK RİNİT
Mevsimsel ve yıl boyunca devam eden olmak üzere 2 ayrı formu mevcuttur. Bahardöneminde polenlerin artmasıyla birlikte mevsimsel alerjik rinit belirtileri deartışa geçerken yıl boyunca devam eden alerjik rinit mevsim geçişleri dışındada semptom oluşturur. Alerji tanım olarak vücudunherhangi bir maddeye karşı vücudunverdiği aşırı bağışıklık cevabı reaksiyonudur.
Alerjik rinitte şu belirtiler görülebilir:
– Boğaz yanması/kuruluğu,
– Boğazda kulaklara vurabilen ağrı ve kaşınma hissi,
– Ses kısıklığı,
– Gözlerde kaşınma ve kızarıklık,
– Gözlerde sulu akıntı,
– Burun tıkanıklığı,
– Su gibi burun akıntısı
Alerjik rinitte tedavi hastanın belirtilerine göre belirlenir. Burun yıkamasetleri ile yıkanarak burun içindeki allerjenlerin sayısının azaltılması vemukozaya temas sürelerinin kısaltılması sağlanabilir. Hastalarda alerjisemptomlarının azaltılması için kortizonlu burun spreyleri ve antihistaminiktedavi uygulanabilir.
Boğaz yanması ve tahriş hissini azaltmak için neleryapabiliriz?
– 1 çay bardağı ılık suya, 1 çay kaşığı sofra tuzu eklenerek hazırlanançözeltiyle günde 3-4 kez gargara yapmak,
– Çok sıcak/çok soğuk besinler tahrişe neden olacağı için yiyecek ve içecekleriılık veya oda ısısında tüketmek,
– Kuru hava boğazda tahrişe neden olacağından havayı nemlendirmek, – Papatya, melisa,ıhlamur gibi bitki çayları içmek,
– Çok acı ve baharatlı besinlerden kaçınmak
Eğer reflü söz konusu ise reflüyü azaltıcı diyet düzenlemelerine ekolarak yatak başlığını 15-20 cm. kaldırmak, sıkı kemer ve korse kullanmaktankaçınmak,kilo vermek gibi önlemler alınabilir.