Vücudun dik durmasını sağlayan omurga, ortalarındanomuriliğin geçtiği ve omur (vertebra) denilen 33 kemikten oluşur. Omurlar biradet yumuşak disk ve iki adet yüzeysel eklem ile birbirlerine bağlanırlar.Kuvvetli bağ dokusundan oluşmuş olan disk, bir omuru diğerine bağlayan enönemli yapıdır.
Disk içinde ise omurlardaki baskıyı amortisörgöreviyle karşılayan kıkırdak bir doku vardır.
Yanlış ya da ters hareket yapma ya da ağırlık kaldırmagibi hareketlerle adaleler kasılır ve bu bağlar sıkışır. Ayrıca yaşlandıkçadiskin merkezi su içeriğini kaybeder, diskin yastıklama görevini eskisi kadariyi yapamaz hale getirebilir.
Disk bu nedenlerle hasar gördüğünde dış tabakası dayırtılabilir ve disk içindeki kıkırdak doku dış tabakadaki bir yırtıktançıkarak sinirlerin ve omuriliğin yer aldığı boşluğa taşar. Bu durum da boyunfıtığına neden olur. Bu taşma kol ve omuriliğe giden sinirlere baskıyaptığından çeşitli şikayetler oluşturur.
Boyun Fıtığı (Servikal Disk Hernisi) Nedir?
Boyun Fıtığı travmalar, zorlamalar, kazalar veyayaşlandıkça diskin merkezi su içeriğini kaybetmesi, diskin yastıklama görevinieskisi kadar iyi yapamaz hale getirebilir.
Disk bozulmaya devam ettikçe dış tabakası dayırtılabilir ve diskin merkezi dış tabakadaki bir yırtıktan çıkarak sinirlerinve omuriliğin yer aldığı boşluğa taşarak boyun fıtığına neden olur.
Boynumuz 7 adet omurdan oluşur ve omurlarımız arasındahareket edebilmemizi sağlayan diskler yer alır. Bir omuru diğerine bağlayan enönemli yapı olan disk kuvvetli bağ dokusundan oluşmuştur ve omurlar arasındayastık ya da darbe emicisi gibi görev yapar.
Disk ve faset eklemleri omurların hareketlerine izinvererek boynunuzu ve sırtınızı eğmenizi ya da çevirmenizi mümkün kılarlar.Disk, “annulus fibrosus” adı verilen dayanıklı bir dış tabaka ve“nucleus pulposus” adı verilen jöle kıvamında bir merkezden oluşur.
Nedenleri
Boyun fıtığı 20-40 yaşları arasında, genelliklevücudunu çok kullanan kişilerde ortaya çıkar. Ağır yük kaldırma, ters birhareket yapma, itme hareketinin sık yapılması bağ dokusunun yırtılması yanifıtık riskini artırır. Trafik kazaları ya da yüksekten düşme de diğer nedenlerarasındadır.
Bunların yanı sıra, duruş bozukluğuna yol açan uzunsüreli masa ya da bilgisayar başında oturanlarda da bu rahatsızlık sık ortayaçıkar.
Cep telefonunun uzun süre kullanımı, boynu eğerek uzunsüre ekrana bakmak, ya da telefonu boyna kıstırarak konuşmak da boyun fıtığınayol açabilir.
Telefon ya da tableti göz hizasından aşağıda tutmak veuzun süre bu şekilde bakmak boyun fıtığı için risk oluşturur.
Tam olarak genetik bir geçiş söz konusu olmasa da annebabasında bu hastalık görülen çocukların boyun fıtığı olma riski, diskeklemlerin hassasiyetinde genetik faktörlerin etkili olabilmesinden ötürü, dahafazladır.
Belirtiler
Boyun fıtığının en öne çıkanbelirtisi boyun ağrısıdır. Fakat her boyun ağrısı fıtıktan kaynaklanmaz.Bunların büyük bir kısmı kas kökenli ağrılardan kaynaklanır. Boyun fıtığızorlamaya ve ağır kaldırmaya bağlı olarak ortaya çıkar.
Fıtığa bağlı gelişen ağrılar; sırta,kürek kemiğine, omuza, başın arka tarafına ve parmak ucuna kadar inen ağrılarşeklinde görülür. Ağrı dışında, ileri derece fıtıklarda, sıkışan sinirinfonksiyonuna bağlı olarak kolların ve parmakların belli bölgelerinde uyuşukluk,karıncalanma, güç kaybı ortaya çıkabilir.
- Boyun ağrısı: Başın arka kısmındanşakaklara doğru yayılabilir. Şiddetli, geçmeyen kola yayılan ağrışeklinde görülür.
- Sırt, kol ve omuzlarda ağrı
- El becerilerinde azalma
- Kol ve parmaklarda uyuşmalar vekarıncalanma
- Duyu kaybı
- Elektriklenme
- Kol ve el kaslarında güç kaybı
- Reflekslerde zayıflama
- Kolda incelme
Çok nadir olarak fıtıklaşmış diskomuriliğe baskı yaparak bacaklarda da sorunlara sebep olabilir. Ayaklardauyuşma, idrar ve gaita kaçırma çok nadir olarak görülebilir.
Sinir köküne ya da bir omurilikdokusuna bası yapıldığında o bölgede ödem meydana gelebilir. Ödem de basıyıartırdığından rahatsızlık bir kısır döngüye girebilir.
Tanı Yöntemleri
Hekiminiz tarafından yapılacakmuayenede ağrının cinsi ve yeri tespit edilmeye çalışılır, ayrıca herhangi birkuvvet kaybı, duyu kaybı ve de anormal refleks kontrol edilir.
Doktorunuz kesin teşhis için röntgenfilmi, MR ve Bilgisayarlı Tomografi (CT) yöntemini kullanabilir.
Röntgen filmleri omurga yıpranıpbozuldukça ortaya çıkan kemik çıkıntıları ve disk aralıklarındaki daralmayıgösterebilir ancak diskin fıtıklaşmasını ya da omurilikten çıkan sinirlerigösteremez.
MR’da fıtığın omurilik ve sinirlereyaptığı bası net görülebilir. Sinir kalitelerini ve boyundan kola giden sinirinbaşka bir nedenle uyuşmasını gösteren EMG, sinirlerin geçtiği kanalı ya dakireçlenmiş bir diski ya da tahrip olmuş kemik yapıyı gösteren tomografi (CT)de boyun fıtığının tanısında kullanılır.
BoyunFıtığı Nasıl Teşhis Edilir?
Ağrının cinsi ve yerini tespit etmeyeyönelik bir klinik değerlendirmeye ek olarak herhangi bir kuvvet kaybı, duyukaybı ve de anormal refleksin dikkatli muayenesi genellikle bir disk hernisiniteşhis edip yerini belirlemek için yeterlidir.
Doktorunuzun teşhisi röntgen filmleri,bilgisayarlı tomografiler veya manyetik rezonans görüntüleme ile kesinleşir.Röntgen filmleri omurga yıpranıp bozuldukça ortaya çıkan kemik çıkıntıları vedisk aralıklarındaki daralmayı gösterebilir ancak disk herniasyonunu ya da omuriliktençıkan sinirleri gösteremez.
BT ve MR taramaları tüm omurgabölümlerinin (omurlar, diskler, omurilik ve sinirler) ayrıntılıgörüntülenmelerini sağlar ve çoğu disk herniasyonunu tespit eder. Tüm bunlaraek olarak elektrotanısal test çalışmaları yapılarak bir bel fıtığı sonucuoluşabilecek sinir hasarının bulguları aranabilir.,
Tedavi Yöntemleri
BoyunFıtığında Cerrahi Olmayan Tedavi Yöntemleri Nelerdir?
Boyunfıtığı (servikal disk hernisi) olan hastaların çoğu hiçbir tedavi görmeksiziniyiye gidebilir. Ağrısı devam eden hastaların tedavisi için değişik seçeneklermevcuttur. Boyun fıtığı ile ilgili ağrıyı azaltacak pek çok ilaç mevcuttur.
Pekçok hasta cerrahi olmayan medikal tedavi veya konservatif tedavi ile iyiyegidecektir. Doktorunuz gerekli gördüğü takdirde istirahat, boyunluk, sinirtahrişini azaltmaya yönelik anti-inflamatuar ilaçlar, ağrı kontrolü için ağrıkesiciler, fizik tedavi, egzersiz veya epidural steroid enjeksiyonları gibitedaviler önerebilir.
Boyunfıtığında cerrahi olmayan tedavinin amacı, sinirin fıtıklaşmış disktenkaynaklanan tahrişini azaltmak, ağrıyı dindirmek ve hastanın genel durumunudüzeltmektir. Boyun fıtığı tedavisi süreci boyunca işe gidip gitmeyeceğinizinbilgisini doktorunuza mutlaka sormalısınız.
Boyunfıtığına (servikal disk hernisi) bağlı ağrının başlamasından sonra kısa süreli(1-2 günlük) dinlenme faydalı olabilir. Bu kısa istirahat sonrasında yenidenharekete başlanması, eklem sertliği ve kas güçsüzlüğünün önlenmesi açısındanönemlidir.
Doktorunuzbir hemşire ya da fizyoterapist yardımı ile boynunuzu kuvvetlendirmeye yöneliközel egzersizleri öğreterek sizi bu konuda bilgilendirebilir.
Buegzersizleri evde uygulayabileceğiniz gibi ihtiyaç ve becerilerinize uygun dahaözel bir program uygulamak için bir fizyoterapiste gitmeniz gerekebilir.Egzersizlerin aynen doktorunuzun ya da fizyoterapistin anlattığı şekildeyapılması gereklidir.
BoyunFıtığında Çekme ve Germe Yöntemi
Doktorunuzveya fizyoterapistiniz traksiyon (çekme, germe), sıcak uygulama, soğuk uygulamave elle masaj gibi tedavileri uygulayarak boyun fıtığı ağrısını, inflamasyonu(tahriş) ve kas spazmını azaltabilir.
BoyunFıtığı Tedavisinde Spinal Enjeksiyon Yöntemi
Spinalenjeksiyonlar veya “bloklar”, boyun fıtığına bağlı çok şiddetli kolağrılarını rahatlatmak için kullanılabilir. Epidural boşluğa (spinal sinirleretrafındaki boşluk) doktor tarafından yapılan kortizon (kortikosteroid)enjeksiyonlarıdır.
İlkenjeksiyon ileri tarihlerde bir veya iki enjeksiyonla desteklenebilir. Bunlargenelde rehabilitasyon ve tedavi programı dahilinde yapılırlar. Bu enjeksiyonunamacı sinir ve diskteki inflamasyonu azaltmaktır.
Tetikleyicinoktalara (trigger point) yapılan enjeksiyonlar, omurga boyunca yer alan ağrılıyumuşak doku ve kaslara direk olarak yapılan lokal anestetik (bazenkortikosteroidler de eklenebilir) enjeksiyonlarıdır. Bazı durumlarda ağrıkontrolü için faydalı olmalarına rağmen tetikleyici noktalara yapılanenjeksiyonlar fıtıklaşmış servikal diskin düzelmesini sağlamaz.
Boyunfıtığı ameliyatı
Boyunfıtığı teşhisi konan ancak cerrahi olmayan tedavi yöntemlerinden fayda görmeyenhastalar için ameliyat gerekli olabilir.
Boyunfıtığı ameliyatının amacı diskin sinire bası yapan bölümünün çıkarılmasıdır. Budiskektomi adı verilen bir işlemle yapılır. Herniye olan diskin yerine görecerrah, omurgaya ulaşmak için boynun ön ya da arka tarafında bir kesi yapar.
Ameliyatınboynun önünden mi yoksa enseden mi yapılacağı ile ilgili teknik karar diskherniasyonunun tam konumu, cerrahın tecrübesi ve tercihleri gibi pek çokfaktörle belirlenir. Her iki yaklaşımda da diskin sinire baskı yapan bölümügenelde iyi sonuçlarla çıkarılır.
Öndenyaklaşımda herniye olan disk parçasına ulaşmak için diskin büyük bölümü deçıkarılacağından genellikle aynı seansta yapılan bir füzyon işlemi de gerekliolur.
BoyunFıtığında Spinal Füzyon Cerrahisi
BoyunFıtığıSpinal füzyon cerrahisinin en önemli dezavantajı uygulanan bölgedehareketin yok edilmesidir. Ancak füzyon, tek seviyede yapılan diskektomiler deboyun hareketi açısından bir dezavantaj oluşturmaz. Çünkü bu segmentin hareketidiğer sağlam segmentler tarafından üstlenilir ve tolere edilir.
Ancak,üst ve alt sağlam bölgede, ki hareket ve yük bu bölgelere binmiştir, ilerikiyıllarda bu bölgelerin yıpranmasına ve boyun fıtığı, ağrısı oluşmasına nedenolabilir. Günümüzde füzyon uygulamak yerine çıkartılan diskin yerine konacakhareketli protezler uygulanabilmektedir.
Ancakprotez uygulaması her hasta için geçerli olmaz. Genç faset eklemlerinde bozulmaolmamış ve disk aralığının yüksekliği nispeten korunmuş hastalardır. Protezuygunluğu için en iyi kararı doktorunuz verecektir.