Burun kanamasıneden olur? Burun kanaması nasıl tedavi edilir?

Burun kanaması, toplumda yaygın olarak görülen birşikâyettir. Tıpta epistaksis olarak da adlandırılan burun kanaması çoğu zamankendi kendini sınırlayan bir özelliğe sahiptir. Bazen sık sık tekrarlayan biryapıda olabilir. Nadiren yaşamı tehdit eden bir durum haline gelebilir. Fakatözellikle küçük çocukların ebeveynleri için önemli kaygılara neden olabilir.Burun kanaması en sık olarak burun mukozasındaki iyi kanlanan ince damarlaryaralandığında meydana gelir. Burun ön kısmında, birkaç kan damarınınbirleştiği bir nokta vardır. Burun kanamalarının %90’ı burada ortaya çıkar.

Burun kanaması türleri nelerdir? 

​​​​Epistaksis, kanamanın kaynaklandığıbölgeye göre ön kanamalar ve arka kanamalar olmak üzere 2 kategoriyeayrılabilir. Burun kanamalarının çoğunluğunu ön burun kanamaları oluşturur. Bugrup burun kanamaları genellikle nazal septumdaki damar ağlarının birleştiğiKiesselbach pleksus olarak isimlendirilen bir kan damarından kaynaklanır. Nazalseptum burun boşluğunun ortasında bulunan ve onu ikiye ayıran duvara verilenaddır. Ön burun kanamalarının, evde veya bir sağlık uygulayıcısı tarafındanhastanede, kontrol edilmesi genellikle kolaydır.

Arka burun kanamaları, ön burun kanamalarından daha az yaygındır. Bu türkanamalar yaşlı insanlarda daha sık görülme eğilimi gösterir. Kanama genellikleburun arka bölümündeki bir atar damardan kaynaklanır. Bu kanama türü dahakarmaşıktır ve genellikle bir kulak burun boğaz uzmanı tarafından tedaviedilmeyi ve hastaneye yatırılmayı gerektirir.

Burun kanamalarının gerçek yaygınlığı bilinmemektedir, çünkü vakaların çoğukendilerini sınırlandırır ve bu nedenle rapor edilmez. Fakat bazen dramatik vekorkutucu olabilir. Bu durumda acil tıbbi yardım ve acil serviste tedavigereksinimi ortaya çıkabilir.

Tıbbi yardıma ihtiyaç duyulması genellikle kanamanın şiddetli olması ya datekrarlayan özellik taşıması durumundan kaynaklanır. Tedavinin etkinliği;klinik tablo, tedavi eden doktorun deneyimi ve hastanede yan hizmetlerinbulunup bulunmamasına bağlı olarak değişiklik gösterir. Neyse ki, çoğu zamanciddi değildir ve evde kolaylıkla kontrol altına alınabilir.

Burun kanaması nedenleri nelerdir? 

​​​​​​Burun kanaması nedenleri, yerelnedenler (travma, mukozal irritasyon, septal anormallik, inflamatuarhastalıklar, tümörler), sistemik nedenler (örneğin, kan diskrazileri,ateroskleroz, kalıtsal hemorajik telenjiektazi) ve idiyopatik nedenler (sebebibulunamayan) olmak üzere 3 kategoride ele alınabilir

​​​​​​Yerel nedenler 

Burun kanamasına yol açan en sıketken direk buruna travmadır. Travma sonucunda burun veya nazal septumunkırılıp kırılmadığına bakılmaksızın kanama meydana gelebilir.

Diğer önemli nedenler yüz travması,burunda yabancı cisim, burun veya sinüs enfeksiyonları ve kuru havanın uzunsüre solunması şeklinde sıralanabilir. Çocuklar genellikle bölgesel tahriş veyaüst solunum yolu enfeksiyonu kaynaklı burun kanaması ile hastaneye başvururlar.Küçük çocuklarda burun deliğine yer fıstığı, bezelye, inci veya düğme gibi biryabancı cisim itme eğilimi vardır ve bu da burunda yaralanma ve kanamaya nedenolabilir.

Alerjide kullanılan antihistaminikya da kortikosteroid içeren burun spreyleri ve damlalar burunda mukozal tahrişeneden olabilir. Özellikle direkt olarak yanal duvarlar yerine burun delikleriniayıran ortadaki nazal septuma uygulandığında hafif burun kanamalarına yolaçabilir. Havadaki nem oranının düşük olması da burun mukozasında tahrişikolaylaştırır. Burun septumunda eğrilik olması durumunda hava akımı bozulur. Buda kuruluk, tahrişe ve kanamayla sonuçlanabilir.

Sistemik nedenler

Burun kanaması olasılığı, alerjikrinit, kronik sinüzit, hipertansiyon, kanama ve pıhtılaşma bozuklukları, kanlailişkili kanserler gibi hastalıkları bulunanlarda artmaktadır. Araştırmacılarayrıca yaşlılık ve soğuk havayla ilişkili olarak artmış burun kanama riskiolduğunu bildirmektedir.

Epistaksis hipertansif hastalarda, belki de uzun süredir devam etmekte olanhastalığa bağlı damar kırılganlığında artıştan dolayı daha yaygındır. Bununlabirlikte hipertansiyon nadiren epistaksisin doğrudan bir nedenidir. Daha yaygınolarak, burun kanaması ve bunlarla ilişkili endişe kan basıncının akut biryükselmesine neden olur.

Burun kanaması tedavisi nasıl yapılır? 

​​​​Burnun az miktarda kanaması çok azmüdahale gerektirir. Örneğin, soğuk algınlığı veya sinüs enfeksiyonu olan birkişi şiddetli bir şekilde sümkürürse ve mendilde bir miktar kan görürse buhafif bir kanama olduğunu gösterir. Bu durumda hasta şiddetli şekildesümkürmekten, hapşırmaktan ve burnunu karıştırmaktan kaçınmalıdır. Bugenellikle kanamanın daha da kötüye gitmesini önlemek için yeterlidir.

Burun kanaması ortaya çıktığında öncelikle sakin olmak önemlidir. Kanamadurumunda hasta dik olarak oturmalı ve başını hafifçe öne eğmelidir. Çünkükişinin başını kaldırması kanamayı durdurmada herhangi bir etkiye sahipdeğildir. Bu yalnızca kan yutulmasına neden olacaktır ve kafadaki kanbasıncının yükselmesine neden olacaktır. Ağızda bulunan kanı tükürülerektemizlenmelidir; çünkü kan yutmak kusmaya neden olabilir ve bu da kanamanınkontrol altına alınmasını güçleştirir.

Burun delikleri baş ve işaretparmağıyla sıkıştırılıp bölgeye yaklaşık 10 dakika boyunca bu şekilde doğrudanbasınç uygulanmalıdır. Burun deliklerinin bu süreden önce serbestbırakılmamasına dikkat edilmelidir.

Kanama durduktan sonra, kanamanıntekrar başlamaması için, burnunuzda tahrişe neden olabilecek hapşırma, sümkürmegibi hareketlerden kaçınmanız yararlı olacaktır. Buz tatbiki burun kanamasındaetkili değildir ve bu sebeple gereksiz bir uygulama olacaktır.

Kışın fazla havalandırılmayancamları sürekli kapalı bir evde nem oranı düşer. Boyle ortamlardaki gibi kuruhavaya maruz kalma soruna katkıda bulunabilir. Bu nedenle havanın nemlenmesinisağlayan buhar makinası ya da kalorifere asılan nemlendirici aparatlarkanamanın tetiklenmesini engellemede faydalı olacaktır. Buruna uygulanan tuzlusu spreyleri veya diğer nemlendirici merhemler veya jeller de doku iyileşmesinidestekler ve burun pasajını nemli tutar.

Çocuklarda burun kanaması tedavisi 

Çocuklarda burun kanaması genelliklehem anne babanın hem de çocuğun kaygılanmasına neden olur. Bununla birlikte,çocuklarda gözlenen çoğu burun kanaması kendini sınırlayıcı özellikte vezararsızdır. Yetişkinlerde olduğu gibi, çocuklarda görülen çoğu burun kanamasıburnun ön kısmından kaynaklanır ve çoğu durumda evde kontrol altına alınabilir.

Çocuklarda burun kanaması en sıkolarak 2 ile 10 yaş arasında görülür. Ancak, bebeklerdeki epistaksis olağandışıbir durumdur ve bir sağlık uzmanı tarafından daha ileri bir değerlendirmeyigerektirir. Çoğu çocukta burun kanaması kendiliğinden ortaya çıksa ve nadirengörülse de, bazı çocuklar daha sık tekrarlayan burun kanamaları yaşayabilirler.

Çocuklarda burun kanaması tedavisi,yetişkinlerdeki gibi yapılır ve genellikle benzer şekilde kolaylıkla kontrolaltına alınabilir. Bununla birlikte, altta yatan ciddi tıbbi durumlardankaynaklanan burun kanamalarının tedavisi zordur ve mutlaka hastanede tedavigerektirir.

Hangi durumlarda sağlık kuruluşuna başvurulmalı? 

Aşağıdakilerden herhangi birisiylekarşılaşması durumunda bir sağlık kuruluşuna başvurmak gerekir:

• Tekrartekrar burun kanaması atakları olması
• İdrar veyadışkı gibi burun dışındaki yerlerde ek kanamaların bulunması
• Vücuttakolay morarma
• Eğer kişideburun kanaması varsa ve kan sulandırıcı aspirin, warfarin veya kumadin gibiilaçlardan birini kullanıyorsa
• Eğer karaciğerhastalığı, böbrek hastalığı veya hemofili gibi kan pıhtılaşmasınıetkileyebilecek herhangi bir altta yatan hastalığı varsa
• Sonzamanlarda kemoterapi görmüşse
• Burnu 10 ila20 dakika kadar basınç uyguladıktan sonra kanama devam ediyorsa
• Kısa süre içindebirkaç kez tekrarlamışsa veya çok miktarda kan kaybı olmuşsa
• Baş dönmesivarsa
• Kişi kendinisarhoş gibi hissediyorsa ya da bilincinin kapanacağından endişeleniyorsa
• Hızlı birkalp atışı veya nefes darlığı varsa
• Kanamaylabirlikte kusma da varsa
• Eşlik eden38,5 dercenin üzerinde ateş varsa
• Vücuttadöküntüler varsa