ÇocuklardaAstım
Astım, hava yollarınızda,alerjik nedenlerle daralması, sekresyon ile sorun oluşması ve şişmesi/ödemoluşması gibi uzun süreli sorunların oluşması ve tekrarlaması ile giderekartarak soluk almayı zorlaştırması ve sık hastalanmaya neden olması ile oluşanbir hastalıktır.
Çevresel alerjenler, ev tozudahil, çayır ve bitki kökenli tozlar/polenler, mevsimsel değişiklikler şiddetive görülmesini etkilemektedir.
Çocukların büyüme vegelişmesi yanında eğitimini etkileyen, hastanede yatışı oluşturan ve yaşamınısarsan kronik bir hastalık ve akciğerleri tutarak kronik akciğer sorunları dayaratabilmektedir.
Farklı solunun yollarınıtutabilir: Değişken, hava yollarında farklı yerleri tutabilmektedir.
Farklı zaman ve süreçte,değişik etkileşim: Hava yollarında her bireyde farklı ve değişik etki ve zamanboyutlarında sorun oluşturması söz konusu olabilmektedir.
Uzun süreçli sorun: Uzunsüreli olması ile, hem gelişimi ve sağlıklı olmayı etkilemektedir.
Yaşamı ve yaşam kalitesineetkiler: Çocuklarda yaşamı etkileyen ve eğitime ara vermesine neden olabilenbir süreçtir.
Çeşitli etmenler tetikler:Çok çeşitli uyaranlar ile tetiklenen ve etkilenen sorunlar yumağıdır. Nezle vegrip gibi hastalanmalarda, viral enfeksiyonlarda hastalık daha ağır ve ciddigeçebilir ve uzun sürer, hastahane de yatış gerekebilir.
Astım, çocukluk çağında ensık olan alerjik rinit (saman nezlesi), gıda alerjileri (besin sorunları) ileatopik dermatit (egzema ve cilt sorunları) gibi alerjik hastalıkların artmasıgibi giderek, artmakta ve yaygınlaşmaktadır.
Her on çocuktan birisininastım sorunu olduğu (%8,5) Dünya’da tanımlanmaktadır. Çevrede olan bazıbitkiler (Ragweed gibi çayır bitkileri) olan ülkelerde şiddeti ve sıklığıartmaktadır. Ev tozu da en önemli nedenler arasındadır.
Astım bulguları şunlardır:
Hırıltı/hışıltılı nefes alma: Hırıltı/hışıltılı nefesalma, nefes alıp verirken hışıltı çıkması olabilir.
Öksürük: Öksürük çok çeşitlidir.
Kesik ve kesik, kuru balgamsız öksürük sıktır, arkaarkaya 3-5 kez olabilir.
Balgam da çıkarabilen farklı yapıda olması sekresyoneklenmesi ile olur.
Gece yatarken, yatınca artan öksürük olabilir.
Efor ile artabilen bir öksürük olabilir.
Tek öksürük ile oluşan astıma varyant astım denilir.
Nefes Sıkışması, zorluğu: Nefes darlığı, göğüs sıkışmasıolabilir.
Spor sırasında tıkanma: Egzersiz ile nefes nefese kalma,çabuk yorulma olabilir.
Hava yolları daralması, zor nefes alma: Hava yollarınıntıkanması, soluk yollarının daralması olabilir.
Astım tanısı nasıl konulur?
Klinik: Çocuklarda astım tanısı genellikle klinik gözlemile konur.
Aile Hikayesi: Aile bireylerinde atopi veya astım öyküsüolabilir.
Geçmeyen, tekrarlayan sorunlar: Geçmeyen öksürüğü olanveya egzersizle öksürük atakları veya nefes darlığı gelişen, tekrarlayanbronşit geçiren çocuklarda astım düşünülür.
Uzun süren hastalıklar: Hafif bir solunum yoluenfeksiyonunun iyileşmesinin uzun sürdüğü çocuklarda astım düşünülür.
Astım ilaçlarından faydalanma: Astım sorunlarını gidericiilaçlar ile şikayetlerin düzelmesi astım tanısının esasıdır.
Tetkikler sağlıklı sonuçları olabilir: Akciğerröntgenleri genellikle tamamen normaldir.
Alerji testi de tanıda yardımcı olabilir. Çevresel havayolu ile gelen alerjenlere duyarlılaşan çocuklarda neden açısından ve tanıaçısından astım riski daha yüksektir.
Çocuklarda astım bulgu vesemptomların azaltılması mümkündür. Astım gelişme riskini azaltmanınkanıtlanmış bir yolu olmasa da tıbbi yaklaşımlar ile astım atak sıklığıazaltılabilir, atakların daha hafif geçirmeleri sağlanabilir. Çocuğun sağlıklıgelişimi, yaşam kalitesinin ve eğitiminin olumsuz etkilenmemesi için bireyeözgü yaklaşımların yapılması zorunluluk taşımaktadır.
Çevresel etmenlerden korunmaönemlidir. Astım atağını tetiklediği bilinen alerjenlerden mümkün olduğu kadarkaçınılmalıdır. Sigara maruziyeti sonlandırılmalıdır.
Yıllık grip (influenza)aşısı uygulanmalıdır.
Sonuç olarak başarılı astımtedavisi; astım tetikleyicilerinden uzak durma, düzenli doktor kontrolü,solunum fonksiyonlarının düzenli aralıklar ile değerlendirilmesi ve astımilaçlarının önerildiği şekilde uygun bir şekilde kullanılması ile mümkünolabilmektedir.
Uzm.Dr.Yunus Emre BIKMAZ
ÇocukSağlığı ve Hastalıkları Uzmanı
KudretInternational Hospital