ÇocuklardaBesin Alerjileri
Bağışıklık sisteminin normalşartlarda zararsız olan bir besin maddesini yanlışlıkla zararlı olarakalgılaması sonucu ortaya çıkan reaksiyonlar besin alerjisi olarak adlandırılır.
Çocukluk döneminde görülenbesin alerjileri kimi zaman gelişme süreci içinde kendiliğinden kayboluyor,kimi zaman da yetişkinlik döneminde de devam edebiliyor.
Besin alerjisinin geliştiğişüphelenilen çocukların vakit kaybetmeden bir uzman tarafından muayene edilmesigerekir. Besin alerjisi tedavi edilmediği takdirde, nefes darlığındanbulantıya, kusmadan deride kaşıntıya kadar birçok soruna neden olabilir veileri vakalarda hayati risklere dahi yol açabilir.
Besin alerjileri bebeklik,çocukluk döneminden ve hatta anne karnından başlayarak insan hayatınıetkileyebilir. Bu sorunla ilgili bulguların ortaya çıkması için hastanın birkaçkez alerjiye yol açan besine maruz kalarak duyarlı hale gelmesi gerekmektedir.
Besin alerjisi, alerjikbesinin tüketilmesiyle görülebileceği gibi, bu besinlerin koklanması, solunmasıveya bunlara dokunulması sonucu da ortaya çıkabiliyor.
Ağır alerjik vakalarda kişisöz konusu besini yemese de pişirildiği, yenildiği ortamlarda bulunduğu hatta obesini yiyen kişi tarafından öpüldüğü zaman da ciddi alerjik reaksiyongösterebiliyor.
Her türlü besinin alerjiyapma potansiyeli bulunuyor. Ama bazıları diğerlerine göre daha sık alerjiyeneden oluyor. Çocuklarda bu grubu süt ve süt ürünleri, yumurta akı, yumurtasarısı, buğday, yer fıstığı ve diğer kuruyemişler, balık, kabuklu deniz ürünleri,susam ve kivi oluşturuyor.
Sıkça çikolata ve kakaotüketimi nedeniyle alerjik burun akıntısı, migren, deride kızarma, kaşıntı vesindirim sistemi bozuklukları görülebiliyor. Nadiren bal da alerjiye yolaçıyor.
Birçok sistemi etkileyebilenbu sorun farklı bulgularla kendini gösteriyor. Nefes darlığı veya hırıltılısolunum, yutkunma güçlüğü, ses kısıklığı veya konuşma zorluğu, yüz, dudak, dilve boğazda şişme, soğuk, nemli veya soluk mavi cilt, solukluk, sersemlik hissi,mide bulantısı, kusma veya ishal, hızlı ve zayıf kalp atışı, kan basıncında anibir düşüşle baş dönmesi hissi ve bilinç kaybı bile görülebilmektedir.
Konusunda uzman bir hekimtarafından çocuğun tam kapsamlı fiziksel muayenesi yapılmalıdır. Fizikselmuayeneden sonra yapılacak testler için çocuğun bir hafta boyunca yediği veiçtiği gıda maddeleri hakkında hekim bilgilendirilmelidir.
Besin alerjileri içinyapılan testlerden bazıları şunlardır:
Deri Prick Testi: Çocuğunuzunbazı alerjenlere veya tetikleyicilere yanıt olarak “IgE” antikorlarını ölçenbir testtir. Farklı alerjenler içeren küçük miktarlarda solüsyonlar,çocuğunuzun cilt yüzeyine veya cildin altına küçük bir çizik ya da enjeksiyonyardımıyla verilir. Hastanın verilen çözeltiye karşı reaksiyonu varsa, bubelirti küçük kırmızı bir alan olarak görünecektir. Çocuğun cildinin deri pricktestine tepki vermesi, her zaman reaksiyona neden olan alerjen maddelerealerjisi olduğu anlamına gelmeyebilir.
Kan Testleri: Alerjiler içinkan testleri, kandaki spesifik alerjenlere karşı “IgE” antikorlarını ölçer.Yaygın olarak kullanılan bir başka kan testi, Radyoallergosorbent testi veyaRAST olarak adlandırılır. Deri testleri yapılamayan hastalarda kan testlerikullanılabilir. Cilt testinde olduğu gibi, pozitif kan testi her zamançocuğunuzun bu alerjene karşı alerjisi olmadığı anlamına gelmez. Bunun yanısıra ELISA metodu da bu testler için kullanılmaktadır.
Besin Provokasyon Testleri: Butest bir alerji uzmanı tarafından yapılmalıdır. Çocuğa ağız veya soluma yoluylaaz miktarda potansiyel alerjen maddeler verilip gözlenerek yapılır.
Bu rahatsızlık temelde,alerji yapan besinin diyetten çıkarılmasıyla tedavi edilmektedir.
Eliminasyon diyeti olarakadlandırılan bu yöntemde, alerji oluşturan besin diyetten çıkartılırken, bubesinin içinde olduğu hiçbir şeyin tüketilmemesi gerekliliğinin hastatarafından bilinmesi önem taşıyor. Örneğin inek sütü alerjisi olan çocuğun sütve süt ürünlerini içeren hiçbir besin maddesini yememesi gerekiyor. Sütün yanısıra peynir, yoğurt ya da bunlardan yapılan gıdaların tüketilmemesi de önemtaşıyor.
Tedavi edilmeyen besinalerjileri hayati riske yol açabiliyor. Özellikle son yıllarda artan yerfıstığı ve ağaç fıstıklarına bağlı alerjilerde anafilaksiye bağlı ölümleresıkça rastlanıyor.
Çocukluk döneminde ortayaçıkan besin alerjilerinde besinin diyetten çıkarılması ile besine karşıtolerans gelişimi ve besin alerjilerinin ortadan kalkmasına da sıkçarastlanıyor.
Örneğin çocuklarda sıkrastlanan inek sütü alerjisi, yetişkinlik döneminde ortadan kalkabiliyor, ancakyer fıstığı, fındık ve ceviz gibi ağaç fındıkları ile balık ve kabuklu denizürünlerine karşı oluşan alerjilerde ise alerji ömür boyu devam edebiliyor.
Uzm.Dr.Yunus Emre BIKMAZ
ÇocukSağlığı ve Hastalıkları Uzmanı
KudretInternational Hospital