Geniz akıntısınasıl geçer?

İnsan vücudunda her gün burun,boğaz, solunum yolları, mide ve bağırsak yollarının astarlarındaki bezler mukusüretir. Mukus, bu alanları nemlendirirken bakteri ve virüs gibi yabancımaddelerin enfeksiyona neden olmadan yakalanmasına ve yok edilmesine yardımcıolan kalın, ıslak bir maddedir. Geniz akıntısı, bu bölgelerdeki bezlerin nedenolduğu burun ve boğazın arkasında hissedilen ekstra mukustur. İnsanlar normaldeburunlarındaki mukusu hissetmezler çünkü mukus buralarda tükürük ilekarışır, boğazın arka kısmına zararsız olarak damlar ve yutulur. Ancak vücudunolması gerekenden daha fazla mukus üretmesi veya üretilen mukusun normaldendaha kalın olması halinde mukus hissedilir hale gelir. Bu mukus fazlalığınınburundan çıkmasıyla burun akıntısı olur. Mukusun burundan değil de burnunarkasından boğaza akmasıyla ise geniz akıntısı oluşur. 

Geniz akıntısı nedir?

Geniz akıntısı nedir sorusuözellikle mevsim geçişlerinde oldukça fazla sorulur. İnsanların yaşamlarınınbir kısmında neredeyse herkesi etkileyen yaygın bir durumdur. Enfeksiyon ilesavaşmak, yabancı maddeleri filtrelemek ve burun zarlarını nemlendirmek içinburun ve boğazdaki bezler sürekli olarak mukus üretir. Normalde üretilen bumukus fark edilmeden insanlar tarafından yutulur. Vücut fazladan mukus üretmeyebaşladığında ise boğazın arkasında bu mukusun biriktiği, biriken mukusunboğaza burundan damladığı hissedilir. Bazen ise geniz akıntısı fazla mukusüretiminden değil, gerekli temizliğin yapılmamasından kaynaklanır. Genizakıntısı bazen rinit, sinüzit ve reflü gibi farklı hastalıklara da nedenolabilir. Çoğunlukla bu akıntı bir hastalık olarak yorumlansa da; birkısım bilim insanı tarafından mukusun burun boşluğundan boğazın arkasınadoğru akmasının tüm sağlıklı bireylerde görülebilecek normal bir fizyolojiksüreç olduğu söylenir. Bazı durumlarda akıntı aylarca sürebilir ve buyaygın bir tanıdır. Buna alerjiler, viral enfeksiyonlar (soğuk algınlığıdahil), sinüs enfeksiyonları, havadaki tahriş edici maddeler (duman veya tozgibi) neden olabilir. Daha az da görülse burnun içine sıkışmış bir madde (budurum daha çok çocuklarda görülür), hamilelik veya bazı ilaçların yan etkisiolarak geniz akıntısı ortaya çıkar. Sebebin ne olduğu fark etmeksizin, sinüslerinarkasından boğazı tahriş eden sürekli bir mukus akıntısı durumu sözkonusudur. 

Geniz akıntısı belirtileri nelerdir?

Geniz akıntısı, sürekli olarakinsanların boğazını temizlemesi gerekliliğini hissettiren bir durumdur. Çoğuzaman geceleri daha da yoğunlaşan bir öksürüğü tetikler. Hatta öksürüğe nedenolan en yaygın hastalıklardan birisi geniz akıntısıdır. Çok fazla üretilenmukus sesin boğuk çıkmasına yol açabilir ve bununla birlikte boğazağrısı gibi belirtiler gösterebilir. Mukusun boğazı orta kulağabağlayan östaki borusunu tıkaması halinde ağrılı bir kulak enfeksiyonu ortayaçıkabilir. Hatta çoğunlukla bu duruma sinüs enfeksiyonu da eşlik eder.Bunlarla birlikte geniz akıntısından dolayı hastaların nefes alma kalitesindebüyük oranda bir düşüş olur. Bu nedenle sık sık boğazı temizleme hissi ortayaçıkar. Midede üretilen yoğun mukustan dolayı bazı hastalarda mide bulantısıgörülme olasılığı vardır. Yine yoğun mukusun boğazdan uzaklaştırılması içinsürekli tükürme isteği oluşur. Ayrıca sürekli olarak mukus yutma görülür. Nefesalıp verirken hırıltı da oldukça yaygın belirtiler arasındadır. Boğazdakiöksürmeye veya hırıltıya gıdıklanma da eşlik edebilir. Nadir görülse deakıntılar hastalarda ağız kokusuna neden olabilir ve bu normal bir durumdur.

Geniz akıntısı nedenleri nelerdir?

Geniz akıntısı neden olur dendiğindebirçok etken sayılabilir. Burnun iç kısmının iltihaplanmasına neden olan rinitadı verilen hastalık, geniz akıntısının en yaygın nedenleri arasındadır. Rinitgenelde alerjilere bağlıdır ve bu alerjiye saman nezlesi de denilir. Ancaksoğuk algınlığı, hormonal değişiklikler ve bazı ilaçların yan etkilerindendolayı da rinit ortaya çıkabilir. Sinüzit de öksürük, koku kaybı, burunakıntısı ve geniz akıntısına neden olur. Akut sinüzit genellikle viral veyabakteriyel enfeksiyonların neden olduğu bir hastalıktır. Kronik sinüzit iseburun ve sinüslerin arasında devam eden iltihaplanmanın 12 haftadan fazlasürmesidir. Bu kişilerde buru polipleri oluşur ve bu durum da geniz akıntısınaneden olur. Üst solunum yolu öksürük sendromu olan hastalarda da genizakıntısı yaygın olarak görülür. Bu sendromu gösteren hastaların boğazlarınınarkasında bulunan sinirler zamanla hassaslaşır, herhangi bir mukus artışıolmasa bile mukus artışı olmuş gibi bir his ortaya çıkabilir. Bu durumaalerjiler ve solunan tahriş edici maddeler neden olabilir. Her iki durum dageniz akıntısına neden olabilmektedir. Mevsim geçişlerinde sıcaklık ve nemdeğişikliklerinden dolayı burun ve boğazdaki mukus kalınlığında değişmelerolabilir. Soğuk havadan dolayı bazen mukus üretimi artabilir veya doğal olmayanısıtma yöntemlerinden dolayı mukus kalınlaşabilir. Bu durumlar da yine genizakıntısına neden olur. Bunların yanında;

• Aşırıbaharatlı yiyecek tüketimi,
• Gebelik,
• Burundasıkışmış nesneler,
• Parfüm,temizlik ürünleri veya çevresel dumanlardan tahriş edici kimyasallar,
• Sigarakullanımı,
• Doğumkontrol hapları ve tansiyon ilaçları,
• KOAH gibikronik solunum rahatsızlıkları da geniz akıntısına neden olabilir.

Geniz akıntısı tanısı nasıl konulur?

Geniz akıntısının tanısı amacıylayapılan muayenesi genelde basittir. Doktor akıntıya neden olabilecekbelirtilerin hastada olup olmadığına ilişkin sorular sorar ve hastanın tıbbigeçmişi hakkında bilgiler alır. Bununla birlikte hastanın burnu ve boğazı incelenir.Diğer olası teşhisler elendikten sonra genellikle semptomlardan yola çıkılarakteşhis koyulur. Tespitin muayene ile yapılamaması gibi durumlarda saman nezlesigibi alerjilerin tespiti için alerji testi uygulanır. Bu testler deridenyapılan prick testi ile kan testlerini içerir. Bunun yanında göğüs röntgeni,akciğer fonksiyon testleri ve tam kan sayımı gibi testler de uygulanabilir.Burunda veya sinüslerde herhangi bir problemin olup olmadığının teşhisiaçısından CT taramaları da yapılabilir. Kalıcı veya tespiti zor semptomlarınolması halinde, doktor daha fazla değerlendirme için kulak, burun ve boğaz(KBB) uzmanına yönlendirme yapabilir. Uzman, burun ve boğazın içini incelemekiçin kameralı özel bir cihazın kullanıldığı burun endoskopisine başvurabilir.Bu test burun poliplerinin, burun ve boğazdaki diğer sorunların teşhis edilmesiiçin kullanılır.

Geniz akıntısı tedavi yöntemleri nelerdir?

Geniz akıntısı nasıl geçer sorusununcevabı birden fazladır. Evde hastaların kendilerinin hazırlayabileceği tuzluburun spreyleri ile burnun içi nemlendirilebilir ve semptomlar böyleceazaltılabilir. Uykularda daha az akıntı olması açısından kafa biraz dahayukarıda uyumak semptomları azaltır. Çay veya tavuk suyu gibi ılık ve sıcakiçecekler mukusu inceltebilir ve dehidrasyonu önler. Bunun yanında bol su içmekmukusu inceltir ve burnun içini nemli tutar. Bu da semptomların azalmasınısağlar. Hastalığın 10 günden fazla sürmesi halinde doktora muayene olmakönemlidir. Keskin bir kokuya sahip mukus, ateş veya boğazda hırıltı başkahastalıkların işaretçisi olabilir. Böyle durumlarda doktor, semptomlarıtetikleyen hastalıkların tedavisi için antibiyotiklerden yardım alır. Rinitveya sinüzit gibi hastalıklardan dolayı ortaya çıkan geniz akıntısının tedavisiiçin altta yatan nedenler araştırılmalı, yani rinit ve sinüzitin tedavisininyapılması gerekir. Yine bu hastalıkların tedavisi amacıyla antibiyotikler, ağrıkesiciler ve spreyler önerilir. Üst solunum yolu öksürük sendromu olan hastalariçin ise tedavide antihistaminikler kullandırılır. Böylece hastalığın tedavisiamaçlanır. Bebeklerde geniz akıntısı ise yine yetişkinlerle aynı belirtilerigösterir. Aileler bebeğin nefes alıp verirken hırıltı çıkarıp çıkarmadığındanbunu anlayabilir. Bebeğin bulunduğu odanın nemli tutulması, bebeğin solunumyollarını nemlendireceğinden semptomların ortadan kalkmasını sağlar. Ayrıcaemzirme, bebeğin bağışıklık sistemini güçlendirdiği gibi mukusun da incelmesineyardımcı olur. Böylece kendi kendine bir iyileşme söz konusu olur. Yine 1 haftaveya 10 günden fazla semptomların devam etmesi halinde doktora danışmakönemlidir. Doktor, altta yatan hastalığa göre uygun tedavinin yapılmasınısağlayacaktır. Ancak çoğunlukla endişe edilmemesi ve sakin bir şekilde bebeğingeniz akıntısının takip edilmesi gerekir.

Geniz akıntısı evde kontrol altınaalınabilecek ancak sürekli devam etmesi halinde insanların yaşam standardınıdüşürecek bir hastalıktır. Siz de yaşam kaliteniz düşmeden en yakın zamandatedavi olarak bu hastalıktan kurtulabilirsiniz ve sağlıklı bir yaşamsürebilirsiniz.