KALPKAPAĞI DEĞİŞİMİ NEDİR?
Kalp kapağına bağlı gelişenhastalıklar, koruyucu önlemler alınmadığında hayati tehlike oluşturabildiğigibi; erken dönemde doğru tanı ve uygun tedavi ile başarılı sonuçlar eldeedilebilmektedir. Kalp kapağına bağlı hastalıklarla, kalp kapaklarının onarılmasınaya da tümüyle değiştirilmesine kalp kapağı değişimi ameliyatı denmektedir. Kalpkapakları hastalıkları ile kalbin yükü artar, kalp adelesi zorlanır, kalbinfonksiyonları bozulur. Bu nedenle de kalp kapağı değişimi ya da onarımı yönünegidilir.
KALP KAPAĞIDEĞİŞİMİ AMELİYATI HANGİ HASTALIKLARDA UYGULANIR?
Kalp kapaklarının biri veyabirkaçında saptanan darlık veya yetmezlikler: Kapak onarılarak (plasti) veyadeğiştirilerek (replasman) tedavi edilmektedir. Kalp kuvvetli adalelerdenmeydana gelen güçlü bir pompadır ve vücutta mevcut olan 5-7 litre kanı sürekliolarak vücutta dolaştırır. Bu günde ortalama 7 bin 500 litre kanın pompalanmasıdemektir. Kalp kapakları bu sistem içinde akımın tek yönde olmasını sağlayanoluşumlardır. Kalp odacıkları arasında yer alan dört kapak mevcuttur: Aort,mitral, triküspid, pulmoner. Kalp kapaklarında meydana gelen bir darlıktankanın geçişi zorlaşır, kalp kapakçığı yetmezliği sorununda ise geri kaçan kankalbin yükünü arttırır. Her iki durumda da kalp adalesi zorlanır ve kalbinodacıkları genişleyerek kalp büyümesine neden olur. Müdahale edilmez ise kalbinnormal fonksiyonları bozulur ve kalp yetmezliği meydana gelir. En çok mitral veaort kapaklarda hastalık görülür.
Kapaklarda genel olarak iki türlü hastalıktan dolayı cerrahi müdahalegerekebilmektedir:
- Stenoz: Kapağın daralması
- Yetersizlik: Kapağın tam kapanmaması
Kalp kapak ameliyatı, kalp damarcerrahisi doktoru tarafından yapılmaktadır. Cerrah, kalp kapağı ameliyatı ilehastalıklı kapağa ulaşmak için kalbi açık içine girmek zorundadır. Bu durumdahastayı mutlaka bir kalp – akciğer makinesine bağlayarak kalbi durdurmakgerekir. Bu ameliyatlarda cerrah, hastalıklı kapağı, yapay bir kapak iledeğiştirebileceği gibi, özellikle mitral ve triküspid kapaklarda öncelikle tamiryani plasti yapmayı arzu eder. Yaşlı kişilerde kapak hastalıklarının en sıknedeni halk dilinde kalp kapağı kalınlaşması yani kalp yaprakçıklarınınkalınlaşması ve kireçlenmesi sebebiyle kalp kapaklarının yeterli düzeydeaçılamamaları sonunda oluşan darlıklardır.
KALPKAPAK DEĞİŞİMİ YA DA ONARIMI NASIL YAPILIR?
Kalbin pompa görevini normalolarak yürütebilmesi için kapakların tam olarak açılıyor ve kanın ileri yönlüakışına müsaade ediyor olması, sonra tam kapanarak geri kaçırmaması gerekir. Bukapaklar geri kaçırır veya kanın rahat geçişine izin vermezler ise kalpteyüklenmeye sebep olacaklardır. Her biri birer tabiat harikası olan kalpkapakları kimi zaman bazı hastalıklar nedeniyle mekanik görevlerini yapamaz. Budurumda kalp kapaklarındaki sorun, cerrahi tedavi ile çözülür. En sık tamireihtiyaç duyulan ve yüz güldürücü sonuçlar alınan kapaklar, kulakçık vekarıncıklar arasında yer alanlardır. Sağ kulakçık ve karıncık arasındaki kapağa“Triküspid Kapak“, sol taraftakine ise “Mitral Kapak” adı verilir. Kalp kapakhastalıkları en sık kalp kapağı değişimi ameliyatı ile tedavi edilmektedir.Ameliyatta hasta olan kapak çıkarılır tamir edilir yerine mekanik ya dabiyolojik kapak konulmaktadır.
Ancak her tür kalp kapakçığı tamiredilememektedir. Romatizmal hastalıklar nedeniyle ortaya çıkan kapakhastalıklarında kapak dokusunda gelişen bağ dokusu artışı nedeni ile kalınlaşmave kalsifikasyon nedeniyle tamir imkânı kısıtlıdır. Bunun yanında bazıhastalarda kapak halkasının genişlemesi ya da kapağın bir bölümünde sarkma,kalp kapakçığı gevşemesi yani prolapsus, uzama gibi sebeplerden ortaya çıkankapak yetersizliklerinde ise çok başarılı sonuçlar alınmaktadır. Ayrıca mitralkapak yetmezliği kalp krizinin sonucunda da ortaya çıkabilmektedir. Kalp kriziveya endokardit yani kalp enfeksiyonu sonrası mitral kapağı tutan kordalardanbirisinin kopması veya tutunduğu kalp duvarının incelmesi yani anevrizmanedeniyle kapak fonksiyonları bozulmaktadır. Bu hastalarda koroner bypassoperasyonuna ek olarak kapak tamiri de gerekmektedir.
Kapak tamirlerinde hedeflenendayanıklılık süresi 10 yıl ve ötesidir. Ameliyat sırasında ve sonrasında yemekborusu içerisine yerleştirilen “Transözefajial Ekokardiografi” cihazı ile kalpkapaklarının yapı ve fonksiyonları detaylıca değerlendirilebilmektedir. Buesnada ameliyatı yapan cerrah ve ekibi kadar, ekokardiyografik incelemeyi yapananestezi uzmanı ve kardiyolog doktorların tecrübesi de büyük rol oynar. Busayede ameliyatın başarısını, hasta daha ameliyattan çıkmadan doğrulamak mümkünolabilmektedir.
Kalp kapak protezlerinin kalbinkendi kapaklarına göre bir takım zayıf noktaları vardır. Metal kapak olarak dabilinen mekanik kapak protezleri, kanın pıhtılaşma özelliğini azaltan ilaçlarınkullanılmasını gerektirmektedir. Bu ilaçlar kullanılmadığı takdirde kapaküzerinde pıhtı oluşumu ve bu pıhtının koparak bazı organların dolaşımınıbozması söz konusu olabilir. Örneğin beyin dolaşımının bozulması bir inmeyesebep olabilir. Doku kapakları olarak da bilinen biyoprotez kapaklarda ise çokkısa süreli (3 – 6 ay) ilaç kullanımına ihtiyaç vardır. Ancak bu tür kapaklarınzayıf noktası ise 10 yıl kadar bir süre içinde kireçlenme ve dejenerasyonamaruz kalabilmesidir.
Mitral ya da triküspid kapağın birprotez kapakla değişiminin bir başka olumsuz yanı da, bu kapakların kalptabanına tutunmasını sağlayan kas ve liflerinin kesilmesidir. Kalp kapağınınaçılış ve kapanışını kolaylaştıran, aynı zamanda da kalbin kasılmasında rolüolan bu kasların kesilmesi, kalbin performansını etkilemektedir. Bu nedenle kalpkapağının tamiri mümkün ise ve fizyolojik koşulları uzun süreli olaraksağlayabileceği düşünülüyor ise, kapağın değişmesinden çok daha iyidir.
Kapak tamir sonrası müdahaleedilen kalp içi bölgedeki dikiş uçları ve birçok zaman tamiri desteklemesi içinyerleştirilen “Ring” adı verilen halka şeklindeki protezin üzerinin doku ilekaplanması için belli bir süreye ihtiyaç vardır. Bu süre 3 ile 6 ay arasındadeğişmektedir. Bu dönemde protezin ve dikiş uçlarının bir pıhtı oluşumuna sebepolmaması için pıhtılaşmayı önleyici ilaçlar kullanılır. Bu ilacın etkisinideğerlendirmek için kardiyolog doktorun belirleyeceği sıklıklarla ve en az aydabir defa kan tahlilleri yapılmalıdır. Son yıllarda kullanılmaya başlayan evcihazları ile INR tetkiki yapılabilmesi bu kaprisli ilacın düzenlenmesini çokkolaylaştırmıştır. Bu dönem atlatıldıktan sonra senede bir defa kardiyologdoktorun muayenesi ve ekokardiyografi kontrolü yeterli olacaktır.
SIKSORULAN SORULAR
Kalp kapak hastalıklarıbelirtileri nelerdir?
Halk içinde kalp kapakçığıçürümesi, kalp kapakçığında kalınlaşma, kalp kapağı kireçlenmesi, kalpkapağının çökmesi, kalp kapak kaçağı, kalp kapakçığında kaçak, kalp kapağıkalınlaşması, kalp kapağı gevşekliği, kalp kapağında daralma, kalp kapakçığıkireçlenmesi, kalp kaçağı belirtileri olarak bilinen kalp kapak hastalıklarıönceleri egzersizler sırasında ortaya çıkan çabuk yorulma ve nefes darlığı ilekendisini belli eder. İleri safhalarda istirahat halinde de bu yakınmalarolabilir. Bazı hastalarda hiçbir belirti yok iken rutin bir doktor muayenesindekalpte üfürüm duyulması ile ortaya çıkabilir. Kalp kapakçığı hastalıkları içinkesin tanı ekokardiografi ve kateter yani anjiyo tetkikleri ile konulur.
Kalp kapak hastalıklarınınnedenleri nelerdir?
Bazı kişilerin kalp kapaklarındadoğuştan anomali olabilmektedir. Bu kişilerde zaman içinde kalp kapak sorunlarınedeniyle aort darlığı veya yetmezliği olabilmektedir. Bu kişiler kapakenfeksiyonu riski taşırlar. Bunun yanında romatizmal ateş, mitral kapakprolapsusu, kalp kapakçığı kireçlenmesi ve kapak enfeksiyonları nedeniyle kalpkapakçıklarında hastalık görülebilmektedir.
Kalp kapak ameliyatı olanlarhastalığın tekrarlamaması ya da farklı sorunlar oluşmaması için ne yapmalı?
Kalp kapak ameliyatı sonrasıkorunma aşamasında hastaların enfeksiyonlardan kaçınmaları bunun için gerekirsegrip aşısı, zatürre aşısı gibi koruyucu önlemleri almaları, herhangi birenfeksiyon durumunda doktoruyla görüşerek koruyucu antibiyotik tedavi almalarıgerekmektedir. Hastaların ameliyat öncesinde en çok endişe duydukları “ameliyatsonunda eski durumumu arar mıyım” konusudur. Ameliyat sonrası çok daha kalitelibir yaşama devam edileceği için bu tür endişelere gerek yoktur.
Kalp kapak ameliyatı sonrasıkomplikasyonlar nelerdir? Kalp kapak ameliyatı sonrası nelere dikkat edilmeli?
Kalp kapak hastalıkları, kapaktamiri ya da kalp kapakçığı değişimi ameliyatı ile tedavi edilebiliyor.Vakaların önemli bir bölümünde değişim yapılıyor ancak bu hastaların ömür boyuilaç kullanmaları gerekiyor. Başarılı bir şekilde uygulanan kalp kapak değişimameliyatları sonrası hastalar, hayatları boyunca bazı kurallara uymak zorunda.Kan sulandırıcı ilaçların düzenli olarak kullanımının yanı sıra, bu hastalarındiyetlerine dikkat etmeleri de çok önemli. Kan sulandırıcı ilaçların günlükdozu sabit olmayıp kişiden kişiye farklılık gösterir. Günde çeyrek tabletkullanan hastalar olduğu gibi 1-2 tablete ihtiyaç duyan hastalar da vardır.Doktorun, kandaki INR ölçümlerine göre belirlediği dozda ilaç kullanımıönemlidir.
Kan sulandırıcı kullanırken neyedikkat etmeli?
Kalp kapak ameliyatı sonrasıkullanılan kan sulandırıcı ilaçlarda hastaya doğru dozu belirlemek yeterli değildir.Çünkü kan sulandırıcı ilaçlar yiyecek ve içeceklerden etkilenebilmektedir. Yanibesinler, ilacın etkinliği düşürebilir ya da yükseltebilir. Bu nedenle hastakan sulandırıcı ilaç kullanmaya başlarken, kendisi için uygun bir de diyetprogramı oluşturmalıdır. Doktorunun önerisi ile beslenme ve diyet uzmanınınkontrolünde uygulayacağı diyet kurallarına ömür boyu uymak zorundadır.
Mitral kapak ameliyatı ölüm riskiiçerir mi?
En iyi mitral kapak ameliyatı veyaen iyi yapay kapak diye bir kavram yoktur. Her ameliyatın ve yapay kapağınavantajları ve dezavantajları vardır. Önemli olan hasta için en uygun ameliyatıve kapağı seçmektir. Tedaviyi kişiye göre özelleştirmek ve şekillendirmekgerekmektedir. Her hastanın genel durumu, mitral kapak problemi, kalp ritimproblemleri, kalp damarlarının durumu ve diğer ek hastalıklar gibi noktalar gözönünde bulundurulmalı ve en uygun tedavi seçilmelidir. Buna göre ameliyatınriskleri belirlenebilir.
Kalp kapağı kalınlaşması nedir?
Kalp kapağı kalınlaşması olarakbilinen sorun aslında kalp kası kalınlaşmasıdır. Kalp kası kitlesi artarsa yada kalp kası içinde farklı dokuların birikimine bağlı olarak kalp kasıkalınlaşır. Bunun da en büyük nedeni hipertansiyondur. Kalp kasıkalınlaşmasında ritim bozukluğu, çarpıntı, ilerleyen dönemde ayaklarda şişme,çabuk yorulma gibi belirtiler meydana gelir. Hipertansiyon hastaları ve kalpkapağında sorun olanlar bu hastalıkta en riskli kişiler arasında yeralmaktadır.
Kalp kapakçığı çökmesi nedir?
Kalp kapakçığı çökmesi yaniprolapsus doğuştan olan bir sorundur. Kalp kapakları çalışırken açılıp kapanır.Yani mitral kapağın bir ya da iki kapakçığının kalbin kasılması esnasında solkulakçıpa doğru bombeleşmesi, kubbeleşmesi ya da çökmesine denmektedir.
Kalp kapakları nasıl çalışır?
Birbirinden kaslarla ayrılan dörtodacıktan oluşan kalp içinde kan vücutta yaptığı gibi hep ileri doğru hareketetmeli, geriye kaçmamalıdır. İşte bu ileri hareket sağlayan yapılar kalpkapaklarıdır.
Kalp kapağı kaçağı / kalpkapakçığı kaçağı nedir, nasıl olur?
Kalp kapak hastalığında kaşımızaçıkan bozukluklar kısaca şöyledir: Birinci tipte kapakların açılımıkısıtlanmıştır. Kapak açılamadığından darlık oluşmuş, normalde geçmesi gerekenkan miktarından az bir kısım ileri doğru geçebilmektedir. Bu nefes darlığı, ayaklardaödem, şişme gibi tablolara yol açar. Kapak darlıklarında bulgular oluşummekanizmasına da bağlı olarak erken dönemde ortaya çıkar. İkinci tipteki kalpkapak hastalıkları kapakların açılımında değil ama kapanmalarındaki bozuklukile oluşur. Kapakların asli görevleri kanın hep ileri doğru akışınısağlamalarıdır demiştik. İşte bu görevdeki aksama kapakların tam kapanamamasısonucu oluşur ve kapak kapakçığında kaçak meydana gelir.
Kalp kapağı kaçağı kalp yetmezliğiapar mı?
Tıbbi anlamda kalp kapağında hafifkaçak diye bir tabir yoktur. Eğer kaçak fazla ise dokular yine yeterli miktardakana kavuşamayacaklar, kan basıncı düşmeye meyledecektir. Öte yandan ileridoğru gidemeyen kan kalp boşlukları içinde birikecek, bu sefer basınç, tazyikartışı ile değil; ama hacim artışı ile kalp kaslarını gererek büyütecek vezaman içinde kalbin pompalayabilme, yani kasılıp gevşeme özelliğine zararverecektir. Bu kalp kapak hastalıkları zemininde gelişen kalp yetmezliklerininoluşum şeklidir.
Kalp kapak kaçaklarının belirtisinedir?
Kalp kapak kaçakları özellikleyavaş seyirli ise uzun süre belirgin şikayet oluşturmazlar. Belirgin yakınmalaroluştuğunda kalp çalışmasındaki bozukluk artık iyileşmez raddeye gelmişolabilir. Bu yüzden kalp kapak kaçakları kapak darlıklarına göre daha tolereedilebilen ancak sinsi ilerleyen rahatsızlıklardır.
Kalp kapağı ameliyatı riski nedir?
Her cerrahi işlem gibi kalp kapakameliyatlarında da bazı riskler bulunabilmektedir. Ameliyatı yapacak olan kalpdamar cerrahisi doktoru olası kalp kapakçığı değişimi ameliyatı risklerihakkında mutlaka bilgilendirme yapacaktır. Ancak ülkemizde bu ameliyatlar yüzde1 risklerle yapılmaktadır.
Kalp kapakçığı iltihabı nedir?
Kalp kapakçığı iltihabının tıbbiadı endokardittir. Sağlıklı bir vücuda mikrop girdiği zaman, bağışıklık sistemibu mikrobu imha edebilir ama kalp kapak hastalığı olanlarda vücuda giren mikropkalp kapağına yerleşir. Tıbbi adı “Enfektif endokardit” olan kalp kapağıenfeksiyonu meydana gelir, ki bu da ciddi bir sorundur. Bu enfeksiyon antibiyotiklereçok dirençlidir. Bu hastalarda sebebi belli olmayan ateş, kanda enfeksiyon gibibulgulara sahip olur. Hastalar genellikle çok farklı şikayetlerle hastaneyebulundukları için endokardite tanı konulamayabilinmektedir.
Kalp kapakçığı büyümesi nedir?
İçi boş dört odacıktan oluşankalpteki bu odacıkların tek başına ya da beraber genişlemesi, kalp kasınınbüyümesi, kalp zarları arasında sıvı toplanması olarak da anlatılabilir. Kalpbu şekilde daha da büyür ve kalp büyümesine neden olur.
Kalp kapakçığının sarkması mümkünmü?
Evet mümkündür. Ancak bununbilinen ismi mitral kapak prolapsusudur. Aslında çoğu kez insan hayatını tehditetmese de yarattığı yakınmalarla yaşam kalitesini kısıtlayan mitral kapakprolapsusu (kalp kapakçığı sarkması ya da çökmesi olarak bilinir) toplumun%2-5’ini etkiliyor. Göğüs ağrıları, çarpıntı ve nefes darlığı gibi şikayetlerindışında eşlik eden panik bozuklukla kişide kalp krizi korkusu hatta fobisioluşturabilmektedir.
“Kalp kapakçığı kankaçırması” nedir?
Kalp kapaklarındaki bazıbozukluklar, kalp kapağı tam kapandıktan sonra içinden geçen kanın bir kısmınıngeri kaçmasına neden olabilmektedir. Bu toplum arasında kalp kapağının kankaçırması olarak tabir edilse de kapağın kanı kaçırması kalp yetmezliği olaraktanımlanmaktadır.
Kapalı kalp kapakçığı ameliyatıvar mıdır?
Ameliyatsız biçimde mitral kapakyetmezliği tamiri yapılabilmektedir. Bu yönteme mitraclip denilmektedir.Mitraclip mitral kapağın kaçağında uygulanan minimal invaziv bir tedavimetodudur. Klasik olarak kaçak olan mitral kapaklar açık kalp cerrahisiyletedavi edilmektedir.
Robotik kalp kapakçığı ameliyatıyapılır mı?
Robotla da bu tedavinin yapılmasımümkündür ama robotla da açık kalp cerrahisi söz konusudur. Yani robotla dagöğüste bir takım kesiler yapılmaktadır. Mitraclip metodu ise tümüyle anjiyoyöntemiyle uygulanmaktadır. Göğüste hiçbir kesinin olmadığı, kasıktan yapılanbir işlemdir. Standart tedavi metodu mitral kapağın tamiridir. Bu da kalpcerrahisiyle yapılmaktadır. Mitraclip şu aşamada biraz deneysel bir metoddur.Mitraclip cihazın ismidir. Bu küçük mandala benzeyen bir cihazdır. Mitral kapakön ve arka yapraktan oluşmaktadır. Anjiyo metoduyla kateterle kasıktoplardamarından girilip, karın içindeki büyük toplardamara geçilerek kalbeulaşılmaktadır.
Kalp kapakçığı ameliyatı TAVI ileyapılır mı?
Ayrıca son yıllarda aortkapaklarına yönelik TAVI uygulanabilmektedir. Özellikle yaşı ilerlemiş, kalphastalığının yanında kronik sağlık sorunları bulunan, genel anestezi almasısakıncalı bulunan ve genel sağlık durumu ameliyata uygun olmayan aort kapakhastaları girişimsel bir yöntem olan TAVI (Transcatheter Aortic ValveImplantation) ile tedavi edilebilmektedir. Bu yöntem kapalı yöntemdir.
MİTRACLİP (Ameliyatsız MitralKapak Yetmezliği Tamiri) için kimler aday olabilir?
Açık kalp cerrahisinikaldıramayacak hastalarda daha düşük riskli olduğu için, yani ameliyat kadarbüyük prosedür olmadığı için yüksek riskli, eşlik eden başka hastalıkları olan,yaşı ilerlemiş hastalarda mitraclip zaman zaman uygulanmaktadır. Ancak halenstandart tedavi metodu kapağın görülerek tamir edilmesidir. Bunu kalp damarcerrahları yapar, mitraclip işlemi ise girişimsel kardiyoloji uzmanlarıtarafından yapılmaktadır.
Kalp kapak ameliyatı sonrası neleredikkat edilmeli?
Korunma aşamasında hastalarınenfeksiyonlardan kaçınmaları bunun için gerekirse grip aşısı, zatürre aşısıgibi koruyucu önlemleri almaları, herhangi bir enfeksiyon durumunda doktoruylagörüşerek koruyucu antibiyotik tedavi almaları gerekmektedir. Hastalarınameliyat öncesinde en çok endişe duydukları “ameliyat sonunda eski durumumuarar mıyım” konusudur. Ameliyat sonrası çok daha kaliteli bir yaşama devamedileceği için bu tür endişelere gerek yoktur.