Halk arasında kamburluk olarak da bilinen kifoz, omurganınanormal bir şekilde öne eğilip, sırtın olması gerektiğinden daha fazlakavislenmesi durumudur. Hafif kifozlar genellikle kişide çok az probleme nedenolurken şiddetli kifozlar, ayakta durmaktan, nefes alma güçlüğüne kadar çeşitliproblemlere sebebiyet verebilir. Bu yazıda sizler için “Kifoz nedir?Çeşitleri nelerdir? Nasıl teşhis ve tedavi edilir?” gibi konularadeğinilmiştir.

Kifoz nedir?

Kifozu tam olarak anlayabilmek içinomurganın şekli hakkında bilgi sahibi olmak yararlı olacaktır. Omurga üçbölümden oluşur. Yandan bakıldığında, bu bölümler üç doğal eğri oluşturacakşekilde sıralanmıştır. Boyun (servikal omurga) ve alt sırtın (lomber omurga)“c şeklindeki” eğrilerine lordoz denir. Göğsün (torasik omurga)“ters c şeklindeki” eğrisine kifoz denir. Omurganın bu doğal eğriliğidenge için önemlidir ve insanın dik durmasına yardımcı olur. Eğrilerdenherhangi biri çok büyük veya çok küçük olursa, dik durmak zorlaşır ve duruşanormal görünür.

Torasik omurganın 20 ila 45 derecearasında doğal bir açıya sahip olması gerekirken, postural veya yapısalanormallikler yüzünden, normal aralığın dışında bir eğrilik oluşabilir.Normalden daha büyük (50 dereceden fazla) bir eğrilik için tıbbi terim aslında “hiperkifoz”olarak adlandırılsa da, “kifoz” terimi genellikle doktorlartarafından torasik omurgadaki aşırı eğriliğin çok kavisli bir üst sırtoluşturması durumuna atıfta bulunmak için kullanılır.

Kifoz her yaştan hastayıetkileyebilir. Ancak bu durum, hızlı kemik büyümesi olan ergenlik dönemindedaha yaygındır.

Kifozun şiddeti değişebilir. Genelolarak, eğri ne kadar büyükse, durum o kadar ciddi olur. Daha hafif eğrilerhafif sırt ağrısına neden olabilir veya hiçbir belirti göstermeyebilir. Dahaşiddetli eğriler ise önemli omurga deformitesine neden olabilir ve hastanınsırtında görünür bir kamburluğa sebebiyet verir.

Kifoz türleri nelerdir?

Birçok kifoz türü vesebebi vardır. Çocukları ve ergenleri en çok etkileyen üç kifoz aşağıdakigibi sıralanabilir.

• Postüral kifoz
• Scheuermann kifozu
• Doğuştan (Konjenital)kifoz

POSTÜRAL KİFOZ

En yaygın kifoz türü olanpostüral kifoz, genellikle ergenlik döneminde belirgin hale gelir. Klinikolarak kötü postür veya kambur durma olarak fark edilir. Ancak omurganın ciddiyapısal anormallikleri çok fazla gözlenmez. Postüral kifozun neden olduğueğrilik, tipik olarak yuvarlak ve pürüzsüzdür. Ayrıca eğrilik genellikle“dik durması” istendiğinde, hasta tarafından düzeltilebilir. Kızlardapostüral kifoz erkeklerden daha yaygındır. Nadiren ağrılıdır ve eğriilerlemediği için yetişkin yaşamında sorunlara yol açmayabilir.

SCHEUERMANN KİFOZU

Scheuermann kifozu,durumu ilk tanımlayan Danimarkalı radyoloğun adını almıştır. Postüral kifozgibi, Scheuermann’ın kifozu da genellikle gençlik yıllarında belirginleşir.Bununla birlikte; Scheuermann kifozu özellikle zayıf hastalarda,postural kifozdan önemli ölçüde daha şiddetli bir deformiteye neden olabilir.Scheuermann kifozuna omurgadaki yapısal bir anormallik neden olur. Scheuermannkifozu olan bir hastada, yandan bir röntgen, birkaç ardışıkomurun, normal dikdörtgen şekil yerine daha üçgen bir şekle sahip olduğunugösterecektir. Scheuermann kifozunun neden olduğu eğrilik genellikle keskin veaçılıdır. Postüral kifozlu bir hastanın aksine, Scheuermann kifozlu bir hasta,dik durarak eğriyi düzeltemez.

Scheuermann kifozugenellikle torasik omurgayı etkiler. Ancak bazen lomber (alt) omurgadagelişir. Durum erkeklerde kızlardan daha yaygındır ve büyüme tamamlandığındailerlemesi durur. Scheuermann kifozu bazen ağrılı olabilir. Ağrı varsa,genellikle eğrinin en yüksek kısmında veya “tepe noktasında”hissedilir. Sırtın alt kısmında da ağrı hissedilebilir. Aktivite, uzun süreayakta durma veya oturma gibi eylemler ağrıyı daha da kötüleştirebilir.

KONJENİTAL KİFOZ

Bu tip kifoz doğumdamevcuttur. Bebek, rahimdeyken omurga normal şekilde gelişmediğinde ortayaçıkar. Kemikler olması gerektiği gibi oluşmayabilir veya birkaç omur birbirinekaynaşmış olabilir. Konjenital kifoz tipik olarak çocuğun yaşı ilerledikçekötüleşir.

Doğuştan kifozluhastalar, eğriliğin ilerlemesini durdurmak için genellikle çok genç yaştacerrahi girişime ihtiyaç duyar. Çoğu zaman, bu hastaların kalp ve böbreklergibi vücudun diğer kısımlarını etkileyen ek doğum kusurları vardır.

Kifoz semptomlarınelerdir?

Kifozun belirti vesemptomları, eğriliğin nedenine ve ciddiyetine bağlı olarak değişir. Bunlaraşağıdaki gibi sıralanabilir:

• Yuvarlak omuzlar
• Arkada görünür bir kambur
• Hafif sırt ağrısı
• Yorgunluk
• Omurga sertliği
• Sıkı diz kirişleri(uyluğun arkasındaki kaslar)

Nadiren, zamanlailerleyen kamburluk şunlara yol açabilir:

• Bacaklarda zayıflık,uyuşma veya karıncalanma
• Duyu kaybı
• Nefes darlığı veya diğersolunum güçlükleri

Yukarıda bahsedilen kifoztipleri hariç anormal eğiriliğe aşağıdakiler de neden olabilir:

• Kırıklar: Kırık veyaezilmiş omurlar (kompresyon kırıkları) omurganın eğriliğine neden olabilir.Hafif kompresyon kırıkları genellikle göze çarpan belirti veya semptomlarüretmez.
• Osteoporoz: Özellikleyaşlılıkla gözlenen kemik yoğunluğunun azalması durumudur. Özelliklezayıflamış omurlar kompresyon kırıklarıyla sonuçlanırsa, omurga eğriliğineneden olabilir. Osteoporoz en çok yaşlı kadınlarda ve uzun süre kortikosteroidalmış kişilerde görülür.
• Disk dejenerasyonu:Yumuşak, dairesel diskler, omurlar arasında yastık görevi görür. Yaşla birliktebu diskler kurur ve küçülür, bu da genellikle kifozu kötüleştirir.
• Sendromlar: Çocuklardakifoz, Ehlers-Danlos sendromu ve Marfan sendromu gibi belirli sendromlarla dailişkilendirilebilir.
• Kanser ve kansertedavileri: Omurgadaki kanser, kemoterapi ve radyasyon tedavileri gibietmenler, omurları zayıflatabilir ve onları kompresyon kırıklarına dahayatkın hale getirebilir.

Kifoz nasıl teşhisedilir?

Doktor Muayenesi

Okulda skolyoz taramasıyapılıncaya kadar hafif kifoz genellikle fark edilmez. Hastanın sırtındakideğişiklikler fark edilecek kadar belirginse, bu genellikle hem ebeveynler hemde çocuk için oldukça rahatsız edicidir. Çocuğun sırtının kozmetik görünümüyleilgili endişeler, genellikle aileyi tıbbi yardım aramaya iten şeydir.

Fiziksel Muayene

Doktor tıbbi öykü alır vebireyin genel sağlığı ve semptomları hakkında sorular sorarak başlar. Dahasonra, herhangi bir hassasiyet alanı olup olmadığını belirlemek için omurgayabastırarak sırtı inceler. Daha şiddetli kifoz vakalarında, sırtın üst kısmınınyuvarlatılması veya bir kambur açıkça görülebilir. Ancak daha hafif vakalardadurumun teşhis edilmesi daha zor olabilir.

Muayene sırasında, doktorhastanın her iki ayağı bitişik, dizleri düz ve kolları serbest şekilde önedoğru eğilmesini ister. “Adem’in öne eğilme testi” olarakadlandırılan bu test, doktorun omurganın eğimini daha iyi görmesini ve herhangibir omurga deformitesini gözlemlemesini sağlar.

Doktorunuz ayrıcahastadan eğriyi düzeltip düzeltmediğini görmek için uzanmasınıisteyebilir. Bu durum, eğrinin esnek olduğunun ve postural kifozuntemsilcisi olabileceğinin bir işaretidir.

Testler

• Röntgen: Doktorgerekli gördüğü takdirde, omurlarda değişiklik veya başka herhangi bir kemikanormalliği olup olmadığını belirlemek için farklı açılardan röntgenisteyebilir. X ışınları ayrıca kifotik eğrinin derecesini ölçmeye yardımcıolacaktır. 50 dereceden daha büyük bir eğri anormal kabul edilir.
• Pulmoner fonksiyontestleri: Kifoz çok şiddetliyse, doktor solunum fonksiyon testleri isteyebilir.Bu testler, göğüs boşluğunun azalması nedeniyle hastanın nefes almasınınkısıtlanıp kısıtlanmadığını belirlemeye yardımcı olacaktır.
• Diğertestler: Doğuştan kifozlu hastalarda, ilerleyen kamburluk, vücudun altkısmında ağrı, karıncalanma, uyuşma veya güçsüzlük dahil olmak üzere omuriliksıkışması semptomlarına yol açabilir. Hasta bu semptomlardan herhangi birini yaşıyorsa,doktor nörolojik testler veya manyetik rezonans görüntüleme (MRI) taramasıisteyebilir.

Kifoz tedavisi nasılolur?

Tedavinin amacı eğriliğinilerlemesini durdurmak ve deformiteyi önlemektir. Doktor kifoz tedavisinibelirlerken aşağıdakiler dahil birkaç şeyi dikkate alacaktır:

• Hastanın yaşı ve genelsağlığı
• Kalan büyüme yıllarınınsayısı
• Kifoz türü
• Eğrinin şiddeti

CERRAHİ OLMAYAN TEDAVİ

Postural kifozluhastalarda cerrahi olmayan tedavi önerilir. Ayrıca, 75 dereceden az eğrileriolan Scheuermann kifozlu hastalara da bu tedavi seçenekleri önerilir.

Cerrahi olmayan tedavişunları içerebilir:

• Gözlem: Doktor,sorunun daha kötüye gitmediğinden emin olmak için eğriliği izlemeyiönerebilir. Özellikle kifoz, bir çocuk hastada gözlendiğinde tamamen büyüyene kadarperiyodik ziyaretler ve röntgenler istenebilir. Eğri kötüleşmedikçe veya ağrılıhale gelmedikçe başka bir tedaviye gerek olmayabilir.
• FizikTedavi: Spesifik kifoz egzersizleri, karın ve sırttaki kaslarıgüçlendirerek, sırt ağrısını hafifletmeye ve duruşu iyileştirmeye yardımcıolabilir
• Steroid olmayanantiinflamatuar ilaçlar (NSAID’ler): Aspirin, ibuprofen ve naproksen dahilolmak üzere NSAID’ler sırt ağrısını hafifletmeye yardımcı olabilir.
• Destek: Halenbüyümekte olan Scheuermann kifozu olan hastalar için kifoz korsesiönerilebilir. Spesifik korse tipi ve takılması gereken günlük saat sayısı,eğrinin ciddiyetine bağlı olacaktır. Eğrilik iyileştikçe doktor korseyi düzenliolarak ayarlar. Tipik olarak, çocuk iskelet olgunluğuna erişene ve büyümesitamamlanana kadar korseler takılır.

CERRAHİ TEDAVİ

Doğuştan kifozlu hastalariçin genellikle ameliyat önerilir. Ayrıca aşağıdaki durumlar için deameliyat önerilebilir:

• 75 dereceden fazlaeğrileri olan Scheuermann kifozlu hastalar
• Cerrahi olmayan tedaviile düzelmeyen şiddetli bel ağrısı olan hastalar

Spinal füzyon, kifozutedavi etmek için en yaygın olarak kullanılan cerrahi prosedürdür.

Spinal füzyonunhedefleri:

• Eğriliğin derecesiniazaltmak
• Daha fazla ilerlemesiniengellemek
• Zaman içindeki gelişimisürdürebilmek
• Varsa, önemli sırtağrısını hafifletmek

AMELİYAT PROSEDÜRÜ

Spinal füzyon, esasen bir“kaynak” işlemidir. Temel fikir, etkilenen omurları tek ve sağlam birkemiğe dönüşecek şekilde birleştirmektir. Omurgayı kaynaştırmak eğriliğinderecesini azaltır ve etkilenen omurlar arasındaki hareketi ortadan kaldırdığıiçin sırt ağrısını da hafifletebilir.

Prosedür sırasında,eğriyi oluşturan omurlar önce omurganın yuvarlaklığını azaltmak için yenidenhizalanır. Kemik grefti adı verilen küçük kemik parçaları daha sonra kaynaşacakomurlar arasındaki boşluklara yerleştirilir. Zamanla kemikler birlikte büyür.Bu tıpkı kırık bir kemiğin iyileşmesine benzer.

Kemik greftiyerleştirilmeden önce, doktor füzyon oranını artırmak ve omurgayı daha dastabilize etmek için tipik olarak metal vidalar, plakalar ve çubuklarkullanacaktır.

Omurganın tam olarak nekadar kaynaştığı hastanın eğrisinin boyutuna bağlıdır. Sadece eğri omurlarbirbirine kaynaşmıştır. Omurgadaki diğer kemikler hala hareket edebilir vebükülme, düzleştirme ve döndürmeye yardımcı olabilir.