Dünya Sağlık Örgütü tarafından “Cinsel yönden aktif olan ve herhangibir doğum kontrol yöntemi uygulamayan bir çiftin, bir yıl süre içerisindegebelik elde edememesi durumu” olarak adlandırılan kısırlık,dünya genelinde çiftlerin yaklaşık olarak %25’ini etkileyen klinik bir sağlıkproblemidir. Yapılan araştırmalar kısırlık probleminden 1/3 orandaerkeklerin, 1/3 oranda kadınların ve 1/3 oranda her iki partnerin sorumluolduğunu ortaya koyar. Dolayısıyla kısırlık problemi yaşayan çiftlerde durum neolursa olsun her iki partner de tedavi kapsamında değerlendirilmeli, kişilerfiziksel ve psikolojik tedavi ile desteklenmelidir.

Kısırlık nedenleri

Gebe kalamama şikayeti ile başvuran çiftlerde, infertilite problemininortaya çıkış nedenleri fazlasıyla değişiklik gösterir. Başvuru sonrasında heriki partnere yapılacak olan detaylı muayene ile problemin asıl kaynağısaptanabilir. Yapılan muayene kısırlık probleminin hangi partnerdenkaynaklandığını, uygulanacak tedavi yöntemlerini ve tedavinin başarılı olmayüzdesini belirleme açısından son derece önemlidir. 

Kısırlık testi

Cinsel yönden aktif olan ve herhangi bir doğum kontrol yöntemi uygulamayanbir çiftin 1 yıllık süre boyunca gebelik yaşamaması durumu, Dünya Sağlık Örgütütarafından Kısırlık (İnfertilite) olarak tanımlanır. Korunmasız düzenli cinselilişkiye rağmen hamilelik olmaması durumunda kısırlık tanısını koyabilmek vekısırlığa neden olan etkeni saptamak için kısırlık testi adı verilen bir dizitetkik ile detaylı muayene işlemi yapılır. Yapılan işlemler sonucu saptananprobleme ve problemine yerine göre uygulanacak olan tedavi girişimleriplanlanabilir. 

Yapılan araştırmalar kısırlık probleminden 1/3 oranda erkeklerin, 1/3oranda kadınların ve 1/3 oranda her iki partnerin sorumlu olduğunu ortayakoyar dolayısıyla yapılacak tetkik ve girişimlerin bu doğrultuda seçilmesigerekir. Erkeklerde kısırlık testi uygulamaları görece daha kolayolduğundan kısırlık incelemelerinde ilk olarak erkekler muayeneedilir. 

Erkeklerde kısırlık testi

• Kısırlık şüphesi bulunan bir erkeğe yapılacak olan ilk tetkik genelliklespermiogram olarak adlandırılan sperm sayım testidir. Bu tetkik, 3 gün boyuncailişki ve mastürbasyon gibi herhangi bir cinsel faaliyette bulunmamışerkekten alınan meni örneğinin incelenmesi ile gerçekleştirilir. Alınanörnekteki sperm sayısı, hareketliliği ve şekli detaylı şekildedeğerlendirilerek Dünya Sağlık Örgütü tarafından belirlenen kriterler ilekarşılaştırılır.
• Alınan meni örneğinde veya kanda spermlere karşı antikor varlığınıtespit etmek için Antisperm Antikor Testi yapılır. 
• Spermiogram tek başına kesin sonuç elde etmek için yeterli bir testdeğildir. Dolayısıyla spermiogram testi normal sonuçlar verse de erkektekısırlık şüphesine yönelik olarak başka uygulamalar gerekir. Ancak spermiogramkolay ve yararlı bir kısırlık testi olarak değerlendirildiğinden uygulanmasıtercih edilir. 
• Erkekte kısırlık nedenleri araştırılırken üreme organlarında olabilecekyapısal işlev bozukluklarının da değerlendirilmesi gerekir. Yapılacak olanUltrasonografi testi ile erkekte testislerin yapısı, boyutu, testisdamarlarında Varikosel adı verilen genişleme problemleri ve spermkanallarındaki görülen darlıklar hakkında bilgi elde edilir. 

Tüm bu tetkik sonuçları normal değerlerde ise kadın partnerin kısırlıktesti uygulamalarına geçilir. 

Kadınlarda kısırlık testi

• Kadınlarda görülen kısırlık probleminin en yaygın nedeni yumurtlamabozuklukları olduğundan dolayı ilk olarak normal yumurtlama işleminingerçekleşip gerçekleşmediği kontrol edilir. Yumurtalıkların yokluğu, yumurtlamaiçin gereken ve beyinden salgılanan hormonların düzensizliği veya çeşitliyumurtalık hastalıkları, kadınlardaki kısırlık nedenlerinin yaklaşık %25’inioluşturur. Kadınlarda regl döngüsünün ilk günü yapılan hormon düzeyi kontrolü,regl başlamadan birkaç gün önce rahmin iç yüzeyinden alınan endometriyalbiyopsi örneği ve ultrasonografi ile yumurtalık gelişimi incelenerek sağlıklıyumurtlama işlemi hakkında bilgi sahibi olunur. 
• Kısırlık nedenleri içerisinde bir diğer yaygın görülen neden ise tüplerdekitıkanıklık problemidir denilebilir. Tüplerin kısmi ya da tamamen tıkanmasıdurumu, yumurtanın rahime ulaşmasını engelleyerek kısırlığa yolaçar. Kısırlık şüphesi olan kadınlarda bu durumu saptayabilmek için rahimiçerisinden tüplere özel ilaçlar gönderilir ve sonrasında çekilen röntgensayesinde tüplerde herhangi bir tıkanıklık problemi olup olmadığıdeğerlendirilir. Bu yönteme ek olarak laparoskopi adı verilen karın içerisinikamera ile görüntülemeyi sağlayan kapalı cerrahi işlemle de fallop tüpleridetaylı şekilde görüntülenebilir. 
• Kadınlardaki kısırlık probleminin yaklaşık %5’i rahimde meydana gelenyapısal bozukluklardan, yapışıklıklardan, miyomlardan veya poliplerdenkaynaklanır. Embriyonun rahimde tutunmasını engelleyerek düşüğe ya da kısırlığayol açan miyomlar, jinekolojik muayene ve ultrasonogrofi yöntemleri ile kolaycatanımlanabilir. Rahimde henüz anne karnındayken meydana gelen rahim perdesi,çift rahim varlığı gibi yapısal problemlerin de kısırlığa yol açtığı bilinirve Histerosalpingografi adlı bir görüntüleme yöntemi ile teşhis edilebilir.Histerospkop adı verilen fiber optik ışıklı görüntüleme cihazı, rahim içerisinegirerek yapısal bozukluklarla birlikte polipleri ve miyomları da kolaycateşhis etme imkanı verir.