Laparoskopi nedir?
Laparoskopi, cerrahlar tarafındancilt üzerinde büyük kesiler açmaksızın karın boşluğu ve pelvis içerisineulaşılmasını sağlayan bir cerrahi tekniğidir. Minimal invaziv cerrahi veyaanahtar deliği tekniği olarak da bilinen laparoskopi, laparoskop adı verilencihazlar yardımıyla gerçekleştirilir. Laparoskop, uç kısmında yüksekçözünürlüklü kamera bulunan ışıklı ince bir tüptür ve karın ya da pelvis içininrahatlıkla görülebilmesine imkan verir. Kameradan elde edilen görüntüler birmonitör üzerine yansıtılır ve cerrah bu monitör üzerinden takip ederekişlemleri gerçekleştirebilir. Vücut içerisinin görülmesini sağlayanlaparoskopun haricinde birkaç adet tüp benzeri aygıt yardımıyla da karıniçerisinde gerçekleştirilmek istenen işlemler yapılabilir. Normal şartlardaaçık ameliyat yöntemi ile karın içerisinin net olarak görülebilmesi için büyükbir kesi açılması gerekirken laparoskopi tekniğinde yalnızca birkaç adet 1-1,5cm boyutlarında kesiye ihtiyaç duyulur. Aynı zamanda komplikasyon riski, iyileşmesüresi, ameliyat sonrası iz oluşumu gibi yönlerden de büyük avantajlarıberaberinde getirir. Önceleri yalnızca safra kesesi ameliyatları ve jinekolojikameliyatlar için tercih edilen bu yöntem günümüzde karaciğer, bağırsaklar vediğer birçok organ için teşhis ve tedavi amaçlı tercih edilir.
Laparoskopi neden yapılır?
Karın veya pelvisiçerisinde gelişen birçok hastalığın teşhis ve tedavisinde laparoskopitekniğinden yararlanılabilir. Özellikle jinekoloji, üroloji ve gastroenterolojibirimleri laparoskopi tekniğini çok sık kullanan tıbbi birimler arasındadır.Laparoskopik operasyonların yaygın olarak tercih edildiği durumlardan bazılarışunlardır:
- Hastalıklı veya hasarlıbir organın çıkarılması
- Safra kesesioperasyonları
- Kist ve miyomlarınalınması
- Apandisitin alınması(apendektomi)
- Divertikülit, ülseratifkolit gibi hastalıklar nedeniyle bağırsağın bir bölümünün alınması
- Mide ülserlerinintedavisi
- Prostat, böbrek ve mesanegibi organların kısmen veya tamamen çıkarılması
- Ektopik gebeliğinsonlandırılması
- Fıtıkların tedavisi
- Pelvik inflamatuarhastalık (PID) ve endometriozis tedavisi
- Rahmin alınması(histerektomi)
- Doku örneklerinin(biyopsi) alınması
Tedavinin haricindeteşhis aşamasında da laparoskopi tekniğinden yararlanılabilir. Pelvis ve karınboşluğunda bulunan hastalıklara yönelik araştırmaların birçoğu için ultrason,manyetik rezonans (MR), bilgisayarlı tomografi (BT) gibi görüntüleme yöntemleriyeterlidir. Fakat bazı durumlarda ise teşhisin doğrulanması için tek yollaparoskopi yoluyla yapılacak incelemelerdir. Pelvik inflamatuar hastalık,endometriozis, dış (ektopik) gebelik, yumurtalık kistleri, inmemiş testis,fibroidler ve açıklanamayan kadın kısırlığı, karın ağrısı gibi durumlardateşhis amaçlı laparoskopiden yararlanmak gerekebilir. Ayrıca pankreas,karaciğer, yumurtalıklar, safra kanalı ve safra kesesine ilişkin kanserlerinteşhisinde de laparoskopi tekniğine başvurulabilir.
Laparoskopinasıl yapılır?
Laparoskopi, genelanestezi altında yapılan bir operasyon türüdür. Hastalar operasyon öncesindeanesteziye uygunluk açısından değerlendirilir. Ameliyat zamanına 12 saat kalahasta yemek yemeyi ve su içmeyi bırakmalıdır. Ayrıca kan sulandırıcı ilaçkullanan bireylerden de operasyondan birkaç gün önce bu ilaçları kullanmayıbırakmaları istenir. Operasyona başlarken cerrah tarafından karın duvarında birveya birkaç delik açılır. Bu deliklerden laparoskop, karın içerisinikarbondioksit ile şişirmek için kullanılan tüp ve küçük cerrahi aletleryerleştirilir. Laparoskopik operasyonlarda karın içerisi daha iyi bir görüş vehareket alanı elde edilebilmesi için karbondioksit gazı kullanılarak şişirilir.Ardından gerekli inceleme ve tedaviler kesiler kullanılarak yerleştirilen aletleryardımıyla gerçekleştirilir. Operasyon tamamlandığında karın içerisindekikarbondioksit gazı boşaltılır, aletler çıkarılarak kesilere dikiş atılır vepansuman yapılır. Teşhis amaçlı uygulanan laparoskopik cerrahide işlem süresigenellikle 30-60 dakika aralığında seyreder. Tedavi amaçlı laparoskopilerde iseyapılacak uygulamalara göre ameliyat süresi de değişkenlik gösterir. Hastalargenellikle aynı gün veya ertesi gün taburcu edilir. Laparoskopik cerrahi,minimal invaziv (az zararlı) bir operasyon olduğundan komplikasyon riski açıkoperasyonlara oranla çok daha düşüktür. Fakat cerrahi bir girişim olmasınedeniyle nadir de olsa enfeksiyon, kesiler çevresinde kanama ve morluk,anesteziye bağlı mide bulantısı ve kusma gibi komplikasyonlar görülebilir. Bugibi olasılıklar nedeniyle hastalar genellikle 24 saat müşahede altındatutulur. Bazı hastalarda enfeksiyon riskine karşılık antibiyotik tedavisiuygulanması tercih edilebilir.
Laparoskopisonrası iyileşme süreci nasıldır?
Laparoskopik cerrahide,klasik cerrahi tekniğine oranla iyileşme süresi çok daha kısadır. Genelanestezi uygulanması nedeniyle ilk saatlerde hastalarda mide bulantısı, kusmave halsiz hissetme gibi semptomlar görülebilir. Bu nedenle hastalar genelliklebirkaç saat hemşire gözetiminde tutulur. Hastaneden ayrılmadan önce hastayakullanması gereken ilaçlar, kaçınması gereken hareketler ve dikkat etmesigereken diğer hususlar hakkında hekim tarafından gerekli bilgiler verilir.Günümüzde laparoskopi sırasında açılan kesilerin dikişlerinde genelliklekendinden eriyen dikiş iplikleri kullanılır. Bu şekilde yapılmayan dikişleriçin ameliyattan belirli bir süre sonra dikişlerin alınması için randevuverilir. Operasyon sonrası ilk birkaç gün boğaz ağrısı görülebilir. Bununnedeni genel anestezi sırasında kullanılan solunum tüpünün boğazı tahrişetmesidir. Ayrıca kesilerin bulunduğu bölgelerde ağrı ve rahatsızlık söz konusuolabilir. Bu olasılıklar dolayısıyla hekim tarafından genellikle ağrı kesiciilaçlar reçetelendirilir. Laparoskopik cerrahi sonrasında ateş, şiddetli karınağrısı ve kusma, normal dışı vajinal akıntı, yaralar etrafında kaşıntı, şişlikve akıntı gibi sorunlar yaşayan hastaların bir an önce sağlık kuruluşlarınabaşvurarak yardım alması gerekir. Ameliyat sırasında karnın şişirilmesi içinkullanılan gazın bir kısmı karın içerisinde kalabilir. Bu nedenle gaz sancısıve karın krampları görülebilir. Ayrıca yine gazdan kaynaklı olarak omuzlardaağrı görülebilir. Bu rahatsızlıklar gazın vücut tarafından emilerek dışarıatılması ile birlikte birkaç gün içerisinde kendiliğinden iyileşir. Hekimtarafından verilen öneriler doğrultusunda belirli bir süre dikiş bölgelerine sudeğdirilmemesi ve bazı fiziksel aktivitelerden kaçınılması gerekebilir. Günlükyaşama ve iş yaşamına dönme süreleri, laparoskopi işleminin hangi amaçlagerçekleştiğine göre farklılık gösterir. Teşhis amaçlı laparoskopilerde 5-7 güniçerisinde hastalar normal yaşantılarına dönebilirler. Apandisit veya basityumurtalık kistlerinin alınması gibi küçük laparoskopi operasyonlarında busüreç 3 haftayı bulabilir. Kanser tedavisine yönelik olarak yapılan daha genişçaplı operasyonlarda ise normal yaşantıya dönüş için 12 haftaya kadarbeklenmesi gerekebilir. Normal fiziksel aktivitelere dönüş ve bedensel olarakçalışmayı gerektiren işlere başlama zamanı konusunda operasyonu gerçekleştirencerrahi ekibe danışılmalıdır.
Eğer siz de laparoskopitekniğiyle tedavi edilebilen bir sağlık sorununa sahipseniz hekiminizedanışarak hastalığınızın laparoskopik cerrahi ile tedavi için uygun olup olmadığıhakkında bilgi alabilirsiniz. Uygun operasyonlar için laparoskopik cerrahi iletedavi seçeneği sunan sağlık kuruluşlarını tercih ederek daha düşükkomplikasyon riski ve hızlı bir iyileşme süreci ile cerrahi tedavilerinizigerçekleştirebilirsiniz.