LARENJİT

Larenjit, ses kutunuzun (gırtlağınızın) veya ses tellerinizin aşırıkullanım, tahriş veya enfeksiyon nedeniyle iltihaplanmasıdır.

Ses kutunuz içinde bulunan ses telleri, yumuşak bir biçimde hareket eder vetitreşimler aracılığıyla sesleri oluşturur. Ancak iltihaplanma durumuyaşadığınızda, ses kutunuz şişer ve sesiniz kısık olarak çıkar. Hatta bazılarenjit vakalarında ses tespit edilemez hale gelir. Bunun yanında nefes almazorluğundan, boğaz ağrısından ve sesinizin boğuk çıkmasından şikayet edersiniz.

Larenjit akut (kısa süreli) veya kronik (uzun süreli) olur. Üç haftadankısa sürerse akut larenjit, üç haftadan fazla sürerse kronik larenjit olaraktanımlanır. Larenjit vakalarının çoğunda geçici bir virüs kaynaklı enfeksiyongörülür ve durum ciddi değildir. Eğer ses kısıklığınız uzun süre devam ederse,altta yatan daha ciddi bir tıbbi sorun araştırılır.

Ayrıca bakteriyel enfeksiyonlarla birlikte, endüstriye ait dumanlarısolumanız gibi çevresel faktörler de, sigara tüketmeniz gibi zararlıalışkanlıklarınız da larenjite neden olabilir.

Larenjit belirtileri nelerdir?

Larenjitin genellikle soğuk algınlığı, grip, sinüzit veya bronşit gibi başkahastalıklarla ilişkisi vardır. Çocuklarda ve yetişkinlerde görülen belirtilerçoğunlukla benzerdir. Belirtiler şu şekildedir:

* Ses kısıklığı

* Zayıf ses veya ses kaybı

* Boğazda gıdıklanma hissi

* Boğaz ağrısı

* Kuru boğaz ve kuru öksürük

* Düşük dereceli ateş

* Konuşmada zorluk

* Yutkunma güçlüğü

* Sürekli boğazı temizleme dürtüsü

* Hırıltı

Larenjit nedenleri nelerdir?

AKUT LARENJİT

Larenjit vakalarının çoğu kısa sürelidir ve altta yatan nedeninbulunmasından sonra iyileşir. Akut larenjitin en yaygın nedeni, üst solunumyolu enfeksiyonu gibi viral bir enfeksiyondur.

Akut larenjitin nedenleri şu şekildedir:

* Soğuk algınlığına neden olanlara benzer viral enfeksiyonlar

* Bakteriyel enfeksiyonlar

* Fazla alkol tüketimi

* Çığlık atmak, tezahürat yapmak, sürekli şarkı söylemek gibi sesin aşırıveya kötü kullanımı

* Ayrıca bebeklerin veya çocukların sürekli ağlaması, seslerini hayvanlarıveya çizgi film karakterlerini taklit etmek için değiştirmesi

KRONİK LARENJİT

Kronik larenjitin en yaygın nedeni reflüdür. Midenizdeki asitlerinboğazınıza kadar geri gitmesi ve gırtlağınıza ulaşması bu bölgeyi tahriş eder.Bunun yanında kronik larenjite neden olan diğer durumlar şunlardır:

* Sigara içmek veya elektronik sigara içmek

* Alerjiler

* Astım ilaçları gibi solunan ilaçların neden olduğu boğaz tahrişi

* Pamukçuk mantarı gibi bir mantar enfeksiyonu

* Boğaza darbe alınması ile yaralanma

* Kimyasal dumanların solunması

* Sinüs hastalığı

* Kanser

* Ses tellerinizde meydana gelen çeşitli hasarlar gibi diğer sağlıksorunları da kronik larenjit olma olasılığınızı artırır.

Bazen belirtiler, altta yatan başka sağlık sorunları sebebiyle bunlardandaha ciddi olabilir. Örneğin; 6 ay- 3 yaş arası çocuklarınızda, havlama tarzıöksürük, solunum güçlüğü, hafif ateş, ses kısıklığı ve ses kabalaşması var ise,bu krup hastalığı olabilir. Krup, enfeksiyona bağlı üst solunum yolununtıkanması durumudur.

Larenjit tanısı nasıl konulur?

Muayeneye geldiğinizde, öncelikle tam bir kulak burun boğaz taramanızyapılır ve boynunuzdaki şişlik durumu, burnunuzdan veya boğazınızdan sestellerinizi etkileyebilecek akıntının veya bu bölgelerdeki enfeksiyonun varlığıaraştırılır. Ses kısıklığınızın başlama zamanı, yakın geçmişte bir üst solunumyolu enfeksiyonu atlatıp atlatmadığınız tedaviniz açısından önemli bilgilerarasındadır.

Akut larenjit genellikle birkaç hafta içinde geçse de doktora ihtiyaçduymanız durumunda, doktorunuz ilk olarak boğaz kültürü uygular. Kültür,larenjite neden olan bakteri veya virüsü büyütüp sorunu tespit etmeyi sağlar.Buna yönelik ilaç tedaviniz başlar.

Larenjitin en yaygın belirtisi ses kısıklığıdır. Kronik ses kısıklığınızvarsa, doktorunuz tıbbi geçmişinizi ve gösterdiğiniz belirtileri gözdengeçirir. Sesinizi dinlemek ve ses tellerinizi incelemek ister. Larenjitteşhisine yardımcı olmak için kullanılan bazı teknikler şöyledir:

*Laringoskopi: Laringoskopi adı verilen bir uygulamayla, doktorunuzboğazınızın arkasına bakmak için, bir ışık ve minik bir ayna kullanarak sestellerinizi detaylı ve yakından inceler. Bu işlem esnasında acı hissetmezsiniz.

Buna alternatif olarak doktorunuz, fiber optik laringoskopi kullanabilir.Bu, küçük bir kamera ve ışığın bulunduğu ince, esnek bir tüpün (endoskop)burnunuzdan veya ağzınızdan boğazınızın arkasına yerleştirilmesidir.Yerleştirme işleminin ardından, doktorunuz siz konuşurken ses tellerinizinhareketini izler ve tahriş, kızarıklık, ses kutusundaki lezyonlar, şişlik gibilarenjit belirtilerini arar.

*Biyopsi: Doktorunuz, ses kutusu bölgesinde şüpheli bir kitle ya da nodülgörürse, mikroskop altında incelenmek üzere bir doku örneği alır. Bu işlemebiyopsi denir. Bir patolog, dokuların anormal olup olmadığını belirlemek üzerealınan doku örneğini inceler.

*Doktorunuz ayrıca röntgen ve alerjik hastalıklar için test de yapabilir.

Larenjit tedavi yöntemleri nelerdir?

Akut larenjit genellikle bir hafta içinde kendiliğinden iyileşir. Sesinizidinlendirmeniz, sıvı tüketmeniz ve havanızı nemlendirmeniz gibi kişisel bakımönlemleri de şikayetlerinizin azalmasına yardımcı olur.

Kronik larenjit tedavileri, sigara veya aşırı alkol kullanımı gibi alttayatan nedenleri tespit ederek tedavi etmeyi amaçlar.

Doktorunuz larenjit tedavisinde şu ilaçları kullanır:

* Antibiyotikler: Neredeyse tüm larenjit vakalarında, sebep virüsolduğundan antibiyotikler işe yaramaz. Ancak bakteriyel bir enfeksiyonunuzvarsa, doktorunuz bir antibiyotik önerir.

* Kortikosteroidler: Bunlar, vücudunuzun doğal olarak ürettiği kortizolgibi hormonları taklit eden insan yapımı ilaçtır. Kortikosteroidler ses teliiltihabını azaltmaya yardımcı olur ve şişliği giderir.

* Ağrı kesici ilaçlar: Ağrınız varsa, doktorunuz size uygun bir ağrı kesiciönerir. İlaçlarınızın, ne sıklıkla ve ne kadar alınması gerektiğine ilişkintalimatları izlemelisiniz.

Diğer tedaviler

* Ses terapisi: Özellikle mesleki nedenlerden (öğretmen, ses sanatçısı vb.)ses kısıklığı yaşıyorsanız, bir dil terapisti, size sesinize nasıl özengöstereceğinizi ve onu zorlayan davranışları nasıl azaltacağınızı öğretir.

* Ses kutunuzda (gırtlakta) kitle, polip ya da başka hastalık olmasıdurumlarında, tedavi için ameliyat olmanız gerekebilir.

Evde Bakım

* Bol sıvı tüketin. Önceleri yutmak acı verici olabilir, ancak ne kadar çoksıvı alırsanız o kadar iyidir. Ayrıca alkol ve kafeinden uzak durun.

* Nemlendiriciler ve mentol inhalatörleri (ilaçları solumak için kullanılanaparat) kullanın. Nem, larenjit tedavisi sırasında sizin dostunuzdur ve mentolde yatıştırıcı etki gösterir.

* Ilık tuzlu suyla gargara yapın. Tuzluluk sadece bölgeyi yatıştırmaklakalmaz, aynı zamanda şişliği de azaltır.

* Ayrıca boğaz ağrısını iyileştirici etkisiyle bilinen, okaliptüs ve nanegibi otlar içeren boğaz pastillerini de emebilirsiniz.

* Kuru, dumanlı veya tozlu ortamlardan uzak durun.

* Fısıldamak gibi ses tellerinizi daha fazla yoran hareketlerden kaçının.

* Meyan kökü, hatmi ve kaygan karaağaç gibi bazı şifalı bitkiler, boğazağrısını kesiciler olarak bilinir, ancak bazı ilaçlarla etkileşime girerler.Bunları almadan önce doktorunuza mutlaka danışın.

Larenjit nasıl önlenir?

Sesinizi sağlıklı tutmak ve larenjite neden olabilecek kuruluğu ve tahrişiönlemek için bu adımları izleyin.

* Boğazınızı kurutan kahve, soda veya kafein içeren diğer ürünleritüketmeyin.

* Gün boyunca bol su içerek susuz kalmayın.

* Sigara içmeyin ve ikinci el sigaradan uzak durun. Sigara içmek genelolarak sağlığınız için kötüdür ama aynı zamanda ses tellerini de zarar verir.

* Boğazınızı temizlemek gibi ses tellerinizin tahrişini ve şişmesinitetikleyen hareketlerden uzak durun.

* Özellikle son zamanlarda daha çok dikkat etmeniz gereken durum elhijyenidir. Viral bir enfeksiyondan korunmanız için ellerinizi temiztutmalısınız. Ellerinizi sık sık ve uygun şekilde yıkayın.