Mastektomi nedir?
Mastektomi, meme kanserinin tedaviedilmesi için meme dokusunun çıkarıldığı cerrahi operasyondur. Geçmiş yıllardameme kanserinin standart tedavisi meme dokusu, tümör, koltuk altındaki lenfdüğümleri ve göğüs altındaki bazı kasların tamamen çıkarılması ile gerçekleştirilenradikal mastektomi operasyonlarıydı. Fakat tıbbi teknolojinin ve onkolojikcerrahi tekniklerinin geliştirilmesi ile birlikte daha yeni mastektomiteknikleri ortaya çıkmıştır. Bu teknikler yardımıyla uygun profildekihastalarda göğüs derisinin korunması, işlem sonrasında daha doğal bir görünümelde edilmesi ve daha az invaziv şekilde operasyonların gerçekleştirilmesi gibiimkanlar elde edilebilir. Mastektomi operasyonu tek meme üzerindegerçekleştirilebileceği gibi aynı anda iki meme için de uygulanabilir.Mastektominin ardından hastanın sağlık durumu ve tercihine bağlı olarak memerekonstrüksiyonu olarak da adlandırılan uygulamalarla meme yenidenşekillendirilebilir. Bu işlem mastektominin hemen ardından yapılabileceği gibifarklı bir tarihte yeni bir operasyon şeklinde de planlanabilir.
Mastektomi türleri nelerdir?
Mastektomi operasyonuişlemin tekniğine ve hangi dokuların çıkarıldığına göre farklı türlere ayrılır.Bunlar şu şekildedir:
- Total (basit) mastektomi: Meme dokusu tamamen çıkarılırken koltuk altı lenf düğümlerive göğüs altı kaslarının yerinde bırakıldığı mastektomi türüdür.
- Çift mastektomi: Özellikle koruyucu tedavide tercih edilen her iki memenin birdençıkarılması işlemidir.
- Radikalmastektomi: Meme dokusunun tamamı,koltuk altındaki lenf düğümleri ve göğüs altı kaslarının çıkarıldığı mastektomioperasyonudur.
- Modifiyeradikal mastektomi: Tümmeme dokusu ve koltuk altı lenf düğümleri çıkarılırken göğüs kaslarının yerindebırakıldığı mastektomi tekniğidir.
- Meme ucu koruyucu mastektomi: Cilt, meme ucu ve periferik meme dokusunun sağlambırakıldığı yenilikçi mastektomi tekniğidir.
- Deri koruyucu mastektomi: Meme dokusu ve meme ucu çıkarılırken memenin yenidenyapılandırıldığı ve cildin sağlam bırakıldığı mastektomi operasyonudur.
Yukarıdakilerin haricindebirçok meme kanseri olgusu için tedavi seçeneği olarak değerlendirilenlumpektomi, tümör ve çevresindeki sağlam dokunun az bir kısmı çıkarılırken,göğüs yapısının korunmasını sağlayan operasyondur. Kuadrenektomi iselumpektomiye oranla daha fazla meme dokusunun çıkarıldığı fakat halen memeninbüyük bir kısmının yerinde bırakıldığı kısmi mastektomi tekniğidir. Buteknikler minimal invaziv meme kanseri cerrahisi teknikleri olmakla birlikteyalnızca uygun hastalarda ve çoğunlukla radyoterapi ile kombine şekildeuygulanır.
Mastektominasıl yapılır?
Mastektomi operasyonuyapılacak hastalarda operasyona ve risklerine ilişkin tüm bilgilendirmelerhekim tarafından hastaya iletilir. Olası riskler arasında kanama, omuz ağrısıve sertliği, koltuk altında uyuşma, ağrı, enfeksiyon, ödem, hematom ve skaroluşumu gibi komplikasyonlar yer alır. Bunlar hakkında da gereklibilgilendirmeler hastaya yapılır. Mastektomi sonrasında meme rekonstrüksiyonuyaptırmak isteyen hastalarda bu konuda gerekli planlamalar operasyon öncesindehekimle birlikte yapılmalıdır. Operasyondan önce hekimin önerdiği zamanda kansulandırıcı ilaç kullanımı söz konusu ise bırakılır, yemek yeme ve su tüketimibırakılır. Operasyona başlanırken hastaya genel anestezi uygulanır, ardındanplanlanmış olan teknikle mastektomi operasyonu başlatılır. Uygun bölgeden kesiaçılır ve meme dokusu üzerinde bulunan deriden ve göğüs kaslarındanayrıştırılarak çıkarılır. Sentinel düğüm diseksiyonu koltuk altından bir dizilenf düğümü çıkarılır, aksiller lenf nodu diseksiyonu uygulanacakhastalarda ise yalnızca tümörün etkilediği ilk birkaç düğüm çıkarılır.Lenf düğümlerinin çıkarılması gerekmeyen hastalarda bu aşama atlanır. Çıkarılanlenf düğümleri kanser açısından teste tabi tutulur ve herhangi bir sorunarastlanmaması halinde başka lenf düğümünün çıkarılması gerekmez.Rekonstrüksiyon planlanmış ise plastik cerrahi uzmanı devreye girerek memeninyeniden şekillendirilmesi işlemini gerçekleştirir. Ardından göğüs cerrahı tarafındangöğüse kanalizasyonlar yerleştirilerek koltuk altından tümör bölgesine doğrusıvı birikiminin oluşması önlenir. Bu işlemin sonrasında açılan kesiyedikiş atılarak bandajlama yapılır ve operasyon sonlandırılır. Ortalama 2-3saat süren bir operasyondur fakat meme rekonstrüksiyonugerçekleştirilecekse operasyon süresi uzayabilir. Hastalar genellikle birkaçgün hastanede gözetim altında tutulur.