Öksürüğe ne iyigelir? Öksürük nasıl geçer?

Öksürük vücudun balgam veya yabancıtahriş edici maddeleri boğazdan temizlemek için kullandığı bir refleksaktivitedir. Akciğerlerden havanın hızlı bir şekilde atılması şeklindegerçekleşir.

Toz, alerjen, kirlilik veya dumangibi tahriş edici ajanlar, üst ve alt solunum yollarına girdiğinde, beyne mesajgönderen sinirleri uyarır ve merkezi sinir sistemi onların varlığından haberdaredilir. Uyarıyı alan beyin, göğüs ve karın kaslarına ilgili maddeyi uzaklaştırması içinemir verir. Böylece kaslar kasılarak akciğerlerdeki havayı öksürük yoluyla anibir şekilde dışarı atar. Ara sıra görülen öksürük normal ve sağlıklı birdurumdur. Fakat birkaç hafta boyunca devam eden veya renksiz veya kanlıbalgamla birlikte görülen öksürük tıbbi yardım gerektiren bir durumugösterebilir.

Öksürük nedir?

Öksürük yabancı partiküllerin,mikropların, tahriş edici maddelerin, sıvıların ve mukusun boğaz ve solunumpasajından temizlenmesini sağlayan istemli veya istemsiz bir mekanizmadır.Akut, subakut ya da kronik olmak üzere farklı şekillerde görülebilir. Genelolarak üç haftadan kısa sürerse akut; 3 ila 8 hafta arasında sürerse ve busürenin sonunda iyileşirse subakut ve sekiz haftadan uzun süren kalıcı biröksürük varsa kronik öksürük adını alır. Öksürük çoğunlukla iki hafta içindetamamen ya da önemli ölçüde iyileşir.

Öksürük neden olur?

Solunum yollarının temizlenmesiamacıyla devreye giren vücudun doğal refleksi olan öksürük çeşitli nedenlerebağlı olarak normalden daha sık tetiklenebilir.

Öksürük genellikle virüslerdenkaynaklanır ve tedavi edilmeden kendine kendine iyileşir. Akut yada kronik öksürük farklı nedenlerle ortaya çıkar.

Akut öksürük nedenleri nelerdir?

Akut yani 3 haftadan daha kısa sürenöksürük genellikle üst ya da alt solunum yolu enfeksiyonlarından kaynaklanır.Grip ve soğuk algınlığı gibi solunum yolu enfeksiyonları, akut öksürüknedenlerinin başında gelir.

Üst ve alt solunum yollarınıetkileyerek öksürüğe neden olabilen durumlardan bazıları aşağıda sıralanmıştır;

• Grip,
• Soğukalgınlığı,
• Farenjiy,
• Baharalerjisi,
• Bronşit,
• Zatürre,
• Boğmacahastalığı,
• Tahriş edicimadde solumak,
• Akut sinüzit

Kronik öksürük nedenleri nelerdir?

Tütün kullanımı hemen her zamankronik solunum yolu problemleri ile ilişkili olması nedeniyle kronik öksürüknedenleri arasında da başta gelir. Aynı zamanda bu nedenle ortaya çıkanöksürüğün kendine has bir sesi bulunur.

Kronik öksürüğe neden olabilendurumlardan bazıları şunları içerir;

• Sigara kullanımı,
• Genizakıntısı,
• Solunumyollarını döşeyen mukoza tabakasında kuruluk,
• Gastroözofageal reflühastalığı,
• Astım,
• Solunum yolualerjileri,
• Bazı ilaçlar(Örneğin ACE inhibitörleri),
• Kistikfibrozis,
• KOAH (Kronikobstrüktif akciğer hastalıkları),
• Üst solunumyolu ve yutma kaslarının koordinasyonunu zayıflatan parkinsonizm gibinöromüsküler hastalıklar,
• Tüberküloz
• Akciğermantar enfeksiyonları,
• Akciğerembolisi,
• Akciğerkanseri

Eğer öksürük, hafifleme eğilimigöstermeden 3 hafta boyunca devam etmişse ya da daha da şiddetli bir halegelirse doktora gitmek doğru davranış olacaktır. Çoğu durumda, öksürükte alttayatan ciddi bir hastalık saptanmaz. Ancak nadir durumlarda uzun süreli öksürük,akciğer kanseri veya kalp yetmezliği gibi acil tedavi gerektiren daha ciddi birhastalığın işareti olabilir. Aşağıdaki durumlarda mutlaka bir sağlık kuruluşunabaşvurarak ileri tetkik ve tedavi yaptırmakta fayda vardır;

• Şiddetliöksürük varsa,
• Öksürükteartma olursa,
• Öksürüğeeşlik eden kilo kaybı durumunda,
• Boyunbölgesinde ele gelen şişliklerin varlığında,
• Yutmagüçlüğü gelişirse,
• Seste kalıcıdeğişiklikler ortaya çıkarsa,
• Kan tükürmeşikâyeti de varsa,
• Nefes almadagüçlük yaşanıyorsa,
• Göğüs ağrısıgelişirse,
• Düşmeyendirençli ateş varlığında.

Kuru öksürük nedir? 

Beraberinde balgam (mukus) üretimiolmayan öksürük kuru öksürük olarak tanımlanır. Alerjilerden asit reflühastalığına kadar birçok farklı rahatsızlık kuru öksürüğe neden olabilir. Bazıdurumlarda ise öksürüğe işaret eden açık bir sebep yoktur. Sebep ne olursaolsun, devam eden kuru bir öksürük, özellikle de geceleri artış gösteriyorsahayat kalitesini ciddi şekilde etkileyebilir.

Kuru öksürüğün yaygın nedenlerindenbiri olan astım, solunum yollarında şişme ve daralma ile seyreden bir durumdur.Astımda balgamlı öksürük de görülebilir; fakat daha sık olarak kuru öksürükvardır. Kuru öksürük nedenlerinden bir diğeri ise bir tür kronik asit reflüsüolan gastroözofageal reflü hastalığıdır. Bu hastalıkta mide asidi düzenliolarak yemek borusuna geri kaçar. Mide asidinin yemek borusunda meydanagetirdiği tahriş öksürük refleksini tetikleyebilir. Öksürükle birlikte göğüsteağrı, yanma, yutma güçlüğü, hafif ses kısıklığı gibi belirtiler de vardır.

Bir diğer kuru öksürük nedeni degeniz akıntısıdır. Mevsimsel alerjiler ve grip gibi solunum yolurahatsızlıklarında ortaya çıkabilir. Hastalık döneminde üretilen mukus yapısıile normal zamanda üretilen mukus yapısı arasında bazı farklar mevcuttur.

Bu rahatsızlıklarda geniz akıntısı obölgedeki sinir uçlarının tetiklenmesine neden olarak öksürük refleksinitetikleyici etki gösterebilir. Boğaz ağrısı, yutkunma güçlüğü ve gece öksürüğü,geniz akıntısı ile birlikte görülebilecek belirtiler arasında yer alır.

Viral enfeksiyon hastalıklarıarasında yer alan soğuk algınlığı gibi rahatsızlıkların belirtileri genellikle1 hafta içerisinde gerileme eğilimindedir. Bu solunum yolu hastalıklarınınbelirtileri arasında yer alan öksürük diğer belirtiler hafiflemesine rağmendevam edebilir. Grip sonrası öksürük genellikle kuru nitelikte olup 2 ay gibiuzun bir süre boyunca kendisini gösterebilir.

Kuru öksürüğe yol açan diğernedenler arasında;

• Çevreseltahriş edici ajanlar,
• ACEinhibitörleri olarak adlandırılan tansiyon ilaçları,
• Boğmacahastalığı,
• Pnömotoraks,
• Akciğerkanseri,
• Kalpyetmezliği şeklinde sıralanabilir.

Kuru öksürüğe ne iyi gelebilir?

Kuru öksürüğün en iyi tedavisi,öksürüğe neden olan sorunun tespit edilip buna yönelik tedavi uygulanmasıdır.Soğuk algınlıkları söz konusu ise bunların bakteriyel kaynaklı olması halindeantibiyotik ilaçlardan yararlanılabilir. Astım hastalarında, kısa vadeli ataktedavilerinde bronkodilatör ilaçlar, uzun vadeli tedavide ise kortikosteroidlerreçetelendirilebilir. Reflü hastalarında ise antiasitlerden yararlanılabilir.

Bunların yanı sıra doğrudan öksürüğünazaltılabilmesine ve dindirilmesine yardımcı olacak semptomatik tedavileruygulanabilir. Boğaz spreyleri, pastiller, öksürük şurupları bunlara örnekolarak verilebilir. Ek olarak yatarken kullanılan yastığın yükseltilmesi, sıcakbir duş almak, ılık içecekler tüketmek öksürüğün dindirilmesine katkıdabulunur. Kuru öksürük nasıl geçer sorusuna yanıt olarak hastalar günlükyaşamlarında alabilecekleri bazı önlemlerin de olduğu belirtilebilir. Örneğinsigara ve tütün mamullerinin kullanımından kaçınmak, bunların dumanına maruzkalmayı önlemek, bol bol su içmek, havanın nemlendirilmesi için bazınemlendiricilerden yararlanmak veya odaları sık sık havalandırmak öksürüğünazaltılmasında oldukça etkilidir. Astım ve alerji sorunu bulunan kişilerin evdeve özellikle de yatak odasında antialerjik özelliğe sahip eşyaların kullanımınıtercih etmeleri de önemlidir.

Eğer siz de kuru öksürük sorunuyaşıyorsanız ve kuru öksürüğe ne iyi gelir diye merak ediyorsanız bir sağlıkkuruluşuna başvurarak muayeneden geçmenizde fayda vardır. Erken dönemdeöksürüğe ilişkin tedavi alarak durumun kronikleşmesini ve daha ciddi boyutlaraulaşmasını önleyebilir, sağlığınızı koruyabilirsiniz.

Alerjik öksürük nedir? 

Alerjik öksürük, bağışıklıksisteminin grip veya soğuk algınlığı gibi bir enfeksiyondan ziyade bir alerjeneyanıtından kaynaklanan öksürük türüdür. Kronik kuru öksürüğü olan bireylerde budurum yüksek olasılıkla alerji ya da astımdan kaynaklanıyor olabilir. Alerjiköksürüğe genellikle hapşırık, burun tıkanıklığı, ciltte ve gözlerde kaşıntı,burun akıntısı, göz altında mor halkalar gibi başka alerji belirtileri de eşlikeder.

Balgamlı Öksürük Nedir?

Balgamlı öksürük, balgam üretimi ilebirlikte görülen öksürüğe denir. Balgam, göğüs veya boğazın arkasına birşey sıkışmış gibi bir hisse neden olur. Akciğer ve solunum yollarında normalşartlar altında da bir miktar mukus üretimi vardır.

Mukus, solunum yollarını nemlitutmak ve akciğerleri tahriş edici maddelerden korumak gibi vücut için yararlıbirçok işlevi yerine getirir. Fakat balgamlı öksürükte solunum sisteminde aşırıbir mukus üretimi söz konusudur. Balgamlı öksürük en çok soğuk algınlığı, gripgibi mikroorganizmaların neden olduğu enfeksiyonlardan kaynaklanır. Buhastalıkların seyri esnasında burun ve geniz akıntısı ile halsizlik gibibelirtiler hastalık tablosuna eklenebilir. Bu öksürük türü akut yada kronik şekilde kendisini gösterebilir.

Diğer nedenler arasında;

• Bronşit,
• Zatürre,
• Kronikobstrüktif akciğer hastalıkları,
• Kistikfibrozis,
• Astım bulunur.

Gece öksürüğü nedir?

Gece vakti özellikle uykuya yakınzamanlarda ortaya çıkan öksürük, kişinin uyku düzenini etkileyebileceği içinönemli bir konudur. Genellikle kuru nitelikte olan bu öksürüğün kontrol altınaalınmasında çeşitli damlalar, nemlendiriciler, dinlenme, öksürüğü tetikleyiciözellik gösteren irritan maddelerden kaçınma, reflü hastalığının kontrol altınaalınması ve sıvı tüketiminin arttırılması gibi çeşitli uygulamalar olumlu etkigösterebilir.

Öksürüğe ne iyi gelir?

Öksürüğe iyi gelen uygulamalarçoğunlukla hastanın kendini daha iyi hissetmesini sağlamayı amaçlar. Buyöntemler genellikle öksürüğün şiddetini azaltsa bile süresini kısaltmaz.Öksürüğe iyi gelen uygulamalardan bazıları şunları içerir;

• Genizakıntısı nedeniyle ortaya çıkan öksürükte bol sıvı tüketimi akıntınınyoğunluğunu azaltarak tahriş edici özelliğini minimum seviyeye indirir. Yinebol sıvı alımı öksürüğün diğer bir nedeni olan kış aylarında mukozamembranlarında gelişebilecek kuruluğu da önler.
• Pastillerboğazın arkasını uyuşturarak öksürük refleksini azaltmaya yardım eder.
• Sıcak bitkiçayları içmek de boğazı yatıştırır.
• Bal, boğazbölgesini kaplayarak tahrişi azaltır ve öksürüğün yatışmasına yardımcı olur.
• Sıcak birduş, burundaki sekresyonları incelterek öksürüğün hafiflemesine katkı sağlar.Sıcak duş hem soğuk algınlığı hem de alerjilerden kaynaklanan öksürükte etkiliolabilir.
• Kalorifereıslak havlu koyarak ya da buhar makinesi ile oda havasını nemlendirmek yardımcıolabilir.
• Parfümler vekokulu banyo spreyleri gibi kapalı alan hava kirleticilerinin kullanımındankaçınmak öksürüğün kontrolüne yardım edebilir. Bu tür ajanlar bazı insanlardakronik sinüs tahrişine neden olarak, sinüslerde aşırı mukus üretimi sonucundakronik öksürüğe zemin hazırlayabilir.

Öksürük nasıl geçer?

Boğaz ağrısı ve öksürük gibibelirtilerin hafifletilmesinde bal katkı sağlayabilir. 2 çay kaşığı bal, ılıksu ve limon ile hazırlanan sıcak çay öksürük şikayetinin kontrol altınaalınmasında etkili olabilir.

Nane yaprağının sağlığı olumlu yöndeetkileyebilecek birçok farklı özelliği vardır. İçinde yer alan menthol türevimaddeler üretilen mukusun parçalanmasına yardımcı olarak solunum yollarındatemizleyici etki gösterebilir.

Buharlı duşlar, sıcak çaylar ya dapastil gibi yöntemler size yardımcı olamadığında, öksürüğü hafifletmek içindoktorun önerdiği çeşitli ilaçlara kullanılabilir. Tedavide reçete edilebilenilaçlardan bazıları şunları içerir;

• Dekonjestanlar:Bu grup ilaçlar uygulandıkları bölgede yer alan kan damarlarıüzerinden etkilerini gösterirler. Bu damarlarda büzülmeye neden olandekonjestanlar böylelikle çevre dokulara kan akımının azalmasına veboyutlarının küçülmesine neden olur.
• Dekonjestanetki gösteren ilaçlar, şişmiş burun dokusunu küçülterek ve mukus üretiminiazaltarak burun tıkanıklığının giderilmesine ve akciğerlerdeki balgamınkurtulmasına yardımcı olur. Böylece aşırı balgamdan kaynaklanan öksürüğünkontrolünde ve nefes almanın rahatlatılmasında etkilidir.
• Balgamsökücü ilaçlar: Ekspektoran ilaçlar olarak da bilinen bu ilaç grubu, etkilerinimukus tabakasını yıkarak gösterir. Balgamın atılmasını kolaylaştırarak öksürüğühafifletir.
• Öksürükbaskılayıcıları ilaçlar: Göğüs ağrısına yol açacak kadar şiddetli öksürükdurumunda dekstrometorfan gibi öksürük kesici bir ilaç önerilebilir. Builaçların etki mekanizmalarının temelinde öksürük refleksinin baskılanması yeralır.
• Alerjiköksürükte antihistaminik grubu ilaçlar yardımcı olabilir.
• Astıma bağlıöksürük varsa tedavide astım ilaçları kullanılır.

Bebeklerde ve çocuklarda öksürük nedenleri nelerdir?

Bebeklerin hastalanmaları ve buhastalıkların seyri esnasında öksürük gibi çeşitli belirtiler göstermeleriaileler açısından üzüntü verici bir durumdur. Bebeklerdeki birçok rahatsızlıktaöksürük belirtisi oluşabilir ve hem altta yatan nedenin ortaya konması hemde etkin tedavinin planlanması açısından bebeklerin en yakın sağlıkkuruluşlarında değerlendirilmesi önerilir.

Özellikle nefes almada güçlük çekmebelirtilerinin ortaya çıktığı, nefes darlığının meydana geldiği, 3 aydan küçükyaştaki bebekler için 38 derece ve üzerinde ateş varlığı, öksürük ile birliktebir miktar kan gelmesi, yutkunma güçlüğü, ağzın tam açılmasında güçlük çekme veaşırı derecede büyük bademcikler gibi çeşitli belirtiler bebeklerde ortayaçıkan öksürük şikayetinin seyrinin acil bir durum olabileceğine işaret eder.

Serum fizyolojik damlalar, vakumetkisi gösteren araçlar ve ortamı nemlendirici aletler bebeklerde ortaya çıkanöksürüğün kontrol altına alınmasında katkı sağlayabilir.

Yetişkinlerde olduğu gibi çocuklarıiçin de öksürük önemli bir savunma mekanizmasıdır. Çocuklarda öksürük,genellikle vücudunun balgam, yabancı cisim gibi solunum yollarında bulunantahriş edici bir faktörden kurtulmaya çalıştığının işaretidir.

Çocuklarda sık görülen öksürüknedenleri arasında enfeksiyon, soğuk algınlığı, grip ve krup sayılabilir.Öksürük şikayetine neden olan enfeksiyon hastalığının türüne bağlı olaraköksürüğün karakteri değişkenlik gösterebilir. Bazı enfeksiyonlarda öksürüğünsesi kaba olarak duyulurken bazı rahatsızlıklarda ise bir ıslık sesini andırırtarzda bir özelliğe sahip olabilir.

Boğmaca, bakteriler tarafındanmeydana gelen ve belirgin öksürük şikayeti ile seyreden bulaşıcı bir enfeksiyonhastalığıdır. Hastalık etkeni bakterinin çeşitli toksinlerine bağlı olaraksolunum yollarında hasar ve ödem meydana gelir.

Bu hastalıktan muzdarip çocuklardaortaya çıkan şiddetli öksürük nöbetleri nedeniyle nefes darlığı oluşabilir.Çocuk, öksürük nöbetinin sonunda derin bir nefes alır. Çok yüksek derecedeolmayan ateş, burun akıntısı ve hapşırma gibi belirtiler, boğmaca hastalığındaöksürük şikayetine eşlik edebilir. Aşılanma ile önlenebilen hastalıklararasında yer alan boğmaca özellikle bebekler için tehlikeli bir hastalıktır.

Çocuklarda gelişen kronik öksürükise en sık olarak astımdan kaynaklanır. Ancak geniz akıntısı,bronşiyolit ya da reflü hastalığı gibi durumlar da kronik öksürük nedeniolabilir. Hava yollarının kronik olarak iltihaplanması ve daralması ileseyreden bir hastalık olan astım birçok faktör tarafından tetiklenebilir.Çevresel irritan maddeler, solunum yolu hastalıkları ve fiziksel aktiviteesnasında sarfedilen efor astım için tetikleyici faktörlere örnek teşkil eder.Kuru ya da yaş (balgamlı) nitelikte olabilen astım hastalarının öksürüğüçocukluk dönemindeki hastalarda oyun esnasında veya geceleri daha sık olarakortaya çıkma eğilimindedir. Astım atağı sırasında çocuğun nefes alıp vermesiile ıslık sesi duyulabilir.

Çocuklarda balgamlı öksürük solunumyollarına yabancı cisim kaçması, sigara dumanı ya da başka tahriş ediciçevresel ajanlardan kaynaklanabilir. Çocuklar ve bebekler ellerindeki cisimleriağız ve burunlarına götürme eğilimindedir. Bu cisimleri derin bir şekilde solunumyollarına çekmeleri halinde bu cisimler soluk alıp verme işleminde çeşitliderecelerde tıkanmalara neden olabilir. Yabancı cisimlerin tanı ve tedavisi enyakın sağlık kuruluşlarında acil olarak gerçekleştirilmelidir.