Birçok eklemi, organı ve vücudu bütün olarak etkileyebilen bir otoimmünbozukluktur. Hastalığın meydana getirdiği ağrılar günlük yaşamı olumsuz etkilerve yaşam standardını düşürür. Hastalık bazen günlük rutin hareketlerinyapılmasına bile engel olabilir. Bu nedenle tanı ve tedavisinin en kısa süredeyapılması önemlidir. Uygulanan tedaviler bazı durumlarda olumlu sonuçvermeyebilir. Ancak son zamanlarda yapılan araştırmalar, hastalığın tedavisiiçin yeni ilaçların bulunmasını sağlamıştır. Romatoid artrit tedavisinin amacı,hastalığın neden olduğu ağrıları azaltarak bireyin daha kaliteli bir yaşamsürmesini sağlamaktır.
İltihaplı romatizma (RA), eklemlerin hemen hemen hepsini etkileyebilenkronik bir inflamatuar bozukluktur. Bu hastalık eklemlerde şişme, ağrı vesertliğe neden olur. Ayrıca uzun yıllar kendini gösterebilir.
· Yoğun olarak elleri, ayakları ve bilekleri etkiler.
· Bazı hastalarda cilt, gözler, akciğerler, kalp ve kan damarları dahilolmak üzere çok çeşitli vücut sistemlerine zarar verir.
Hastalığın ortaya çıkmasının nedeni, bağışıklık sisteminin yanlışlıkla vücudundokularına saldırmasıdır.
Romatoid artrit eklemlerin koruyucu astarını etkiler, astarın zayıflamasıkemik erozyununa ve eklem deformitesine varabilecek ağrılı bir şişmeye nedenolur. Bu şişliğe çoğunlukla yoğun bir iltihaplanma da eşlik eder. Oluşan builtihaplanma vücudun diğer kısımlarına da zarar verebilecek düzeyegelebilir.
Yapılan araştırmalar kadınların erkeklere oranla daha fazla RA hastalığınayakalandığını göstermiştir. Ayrıca hastalık kadın erkek fark etmeksizin enyoğun orta yaşlarda ortaya çıkar. Ancak bu hastalığın yalnızca orta yaştakibireylerde görüldüğü anlamına gelmez. Çünkü hastalığın her yaşta görülmesiolasıdır. Aile bireylerinde RA görülmesi, bireylerde RA hastalığının ortayaçıkmasını tetikler. Yani genetik olarak bir yatkınlık söz konusudur.
Hastalığın başlarında ağrılar genel olarak el ile ayak eklemlerindeyoğunlaşır. Buna yine aynı eklemlerdeki şişlikler eşlik eder ve zamanlahastanın hareketlerinde kısıtlanmalar görülür. Hareket etmek, eklemlerirahatlatarak ağrının azalmasını sağlar. Ancak uzun süreli dinlenmeler sonucundaağrılar tekrardan geri gelir. Sabahları uyandıktan sonra bazen bir saatten dahauzun sürebilen tutulmalar olabilir. Hastalığın ilerleyen dönemlerinde iseeklemlerde şekil bozuklukları görülür. Ortaya çıkan bu şekil bozukluklarınıngeri döndürülmesi mümkün değildir.
Romatoid Artrit (İltihaplı Romatizma) Belirtileri Nelerdir?
Romatoid artritin erken aşamalarında eklemlerde kızarıklık veya şişlikgörülmeyebilir ancak eklemlerde hassasiyet ve ağrı görülebilir. Bu belirtileraslında hastalığın ilk belirtileridir. Bunun yanında bütün hastalarda ortakolan;
· Altı hafta veya daha uzun süren eklem ağrısı, hassasiyet, şişme veyasertlik,
· 30 dakikadan 1 saate kadar sürebilen sabah ağrıları ve eklem sertliği,
· Birden fazla eklemde ortaya çıkan ağrılar,
· Küçük eklemlerde (Bilekler, el ve ayaklardaki bazı eklemler) ağrılar,
· Hastalığın ilerleyen dönemlerinde eklemlerdeki şekil bozuklukları,
· Her hastada görülmese de iştahsızlık ve kansızlık,
· Cildin altında oluşan yumrular, en yaygın belirtiler arasındadır.
İltihaplı romatizması olan hastalar eklemlerindeki bozukluklardan dolayıdaha çabuk yorulurlar ve hareket etmekte güçlük çekerler. Bazen bütünbelirtilere düşük dereceli ateş de eşlik eder. Bu ateşe sebebiyet vereneklemlerdeki iltihaplanmadır. RA belirtileri zaman zaman ortadan kalkabilirancak tedavi edilmediği sürece mutlaka tekrar eder. Ayrıca yine çok fazlahastada görülmese de kilo kaybı belirtiler arasındadır.
Romatoid Artrit (RA) Nedenleri Nelerdir?
Sağlıklı bir insanın bağışıklık sistemi, sürekli olarak bakteriler vevirüslerden vücudu korumak için çalışır. Ancak RA gibi otoimmün hastalıklardavücudun bağışıklık sistemi, kendi hücrelerini bakteri veya virüs gibi tehlikeliolarak görür ve sinovyuma saldırır. Sinovyum, eklemin düzgün hareket etmesineyardımcı olmak için sıvı üreten, eklemlerin etrafındaki dokudur.
İltihaplı sinovyum kalınlaşır ve eklem bölgesini ağrılı ve hassashissettirir. Bu bölge kızarır ve şişer, eklemi hareket ettirmek giderekzorlaşır. Hastalığın tedavi edilmemesi halinde eklem yavaş yavaş şeklini veyapısını kaybeder, eklemin tamamen yok olma ihtimali ortaya çıkar.
RA ile ilgili olarak neden bağışıklık sisteminin kendi hücrelerinesaldırdığına ilişkin kesin bir teori yoktur. Birkaç görüş olsa da bunlarınhiçbiri kanıtlanmamıştır. İlerleyen yaşlardaki insanların ve kadınların RA olmaihtimali daha yüksektir. Kadınların bu hastalığa yatkın olmasının sebebininöstrojen hormonundan kaynaklandığına ilişkin görüşler vardır. RA’nın genetikolarak nesilden nesile aktarıldığı düşünülmektedir.
· Sigara içen insanlar da risk grubu içerisindedir. Ayrıca sigarabağımlılığının hastalığın şiddetini arttırdığı da bilinmektedir.
· Aşırı kilolu veya obez insanların eklemlerine daha fazla yük biner. Bunedenle obezite hastalığın riskini arttırır.
· Çok hareketsiz insanların da RA geliştirme riskinin yüksek olduğu bazıuzmanlar tarafından öne sürülmüştür.
· Halk arasında RA gibi eklem hastalıklarının çocuklarda gelişmediğiyönünde bir bilgi olsa da bu yanlış bir bilgidir. Gençlerde ve çocuklarda da RAgörülme olasılığı vardır. Ayrıca ailesinde RA görülen gençlerde ve çocuklardahastalığın görülme olasılığı daha yüksektir. Hareketsiz yaşam tarzı, yaşfaktörü gözetilmeksizin hastalığa yakalanma riskini arttıran faktörlerdenbiridir.
İltihaplı Romatizma (RA) Tanısı Nasıl Konulur?
· Romatoid artritin etkili bir şekilde tedavi edilebilmesinin ilk adımı,mümkün olan en kısa sürede doğru bir teşhis koyabilmektir. Artrit tedavisindeuzmanlaşmış eğitime sahip bir doktor tıbbi öykü, fiziki muayene ve laboratuvartestlerini kullanarak doğru tanı koymak için en etkili kişidir.
· Doktor belirtilerin ne zaman başladığını, ne kadar süredir devamettiğini, ne kadar şiddetli olduğunu, hangi hareketlerin hastayı daha iyi veyadaha kötü hissettirdiğini ve aile bireylerinde RA olup olmadığını sorarak tıbbigeçmiş ile muayeneye başlar.
· Hastadaki eklem hassasiyeti ve şişme olup olmadığı, eklemlerde yanma,ateş ve şişlikler ise fiziki muayene yöntemleridir. Çoğunlukla tıbbi öykü vefiziki muayene sonrasında RA tanısı koymak mümkündür. Ancak RA’ya bağlıinflamasyon ve kan proteinlerinin (antikorlarının) tespiti için kan testleriyapılabilir.
· Ayrıca kandaki yüksek CRP ve eritrosit sedimantasyon hızı (ESH) diğer ipuçlarıylabirlikte tanının koyulmasında yardımcıdır.
· RA’nın eklemlerde oluşturabileceği aşınmaların ve diğer etkileringörüntülenebilmesi için tomografi, ultrason veya MRI taraması yapılabilir.Ancak hastalığın başlangıç evrelerinde görüntüleme yöntemleri bir işe yaramaz.Çünkü hastalık henüz eklemlere zarar vermemiştir. Ayrıca tıbbi görüntülemeyöntemleri hastalığın tedavisinin işe yarayıp yaramadığı konusunda da doktorafikir verebilir.
Romatoid Artrit (İltihaplı Romatizma) Tedavisi Nasıl Yapılır?
· Tadavinin ne olacağı ve hangi yönde ilerleyeceği RA’nın şiddetine görebelirlenir. Tedavinin esas amacı hastanın ağrılarının hafifletilerek,oluşabilecek eklem hasarlarının önüne geçilmesidir.
· Hastanın tedavisinin başlamasından sonra düzenli olarak laboratuvar veklinik bulgular dikkate alınarak tedavinin sonuçları takip edilir.
· Hastada iltihap olması durumunda antibiyotik tedavisi uygulanır.Antibiyotik tedavisi çoğunlukla iltihabın azalması veya ortadan kalmasınınardından sonlandırılır.
· Ağrıların şiddetine göre çeşitli ağrı kesicilerden faydalanılır.Hastalığın ilerleyişine göre ilaç tedavisinde düzenlemeler yapılır.
· Tedavi süresince doktorun önerileri dışında ilaçlar kullanmak ciddi yanetkilere neden olabilir. Bu nedenle doktor önerisi dışında ilaçlarbaşlanmamalıdır.
· RA’da uygulanan ilaç tedavileri çoğunlukla fizik tedavi ile desteklenir.Fizik tedavi kasların rahatlayarak ağrıların azalmasına yardımcı olur. Fiziktedavi bireysel olarak fizyoterapist tarafından düzenlenir. · Hastaların eklemlerindeciddi düzeyde deformite olması halinde cerrahi müdahale gerekebilir. Bu cerrahitedavilerin amacı iltihaplı eklem astarını çıkarmak, hastalıktan dolayıyırtılan tendonları tedavi etmek, düzeni bozulan ve hizası kayan eklemleriolması gereken hizaya getirmek ve eklemlerin hasarlı olan kısımlarını çıkararakyerine protez yerleştirmektir. Hastanın durumuna uygun olan cerrahi tedaviuzman cerrahlar tarafından gerçekleştirilir.