Şekeri ne düşürür evde neler yapılabilir?
Yüksek kan şekeri düzeylerinidüşürmek ve kan glukoz değerlerinin belirli bir aralıkta tutulmasını sağlamak,diyabet tedavisinin temelini oluşturur. Diyabet tedavisinde çeşitli haplar,insülin enjeksiyonları gibi farklı yöntemler mevcuttur. Doktor, hastadadiyabetin derecesini ve hastanın genel durumunu göz önünde bulundurarak; enuygun tedaviyi belirler. Tedavi, diyabetin kontrol altına alınmasında vehastalığa bağlı olarak gelişebilecek komplikasyonların önlenmesinde asıl rolüoynar. Tedaviye ek olarak evde uygulanabilecek bazı basit yöntemler de kan şekerinindüşürülmesinde etkili olabilir.
- EGZERSİZYAPMAK
Düzenli olarak egzersiz yapmak hemideal kilonun korunması hem de vücudun insülin duyarlılığının artması açısındanönem taşır. Özellikle Tip II diyabet hastalarında; vücut hücreleri, kanşekerini düşürücü etkisi olan insülin hormonuna karşı dirençlidir. Bu nedenleinsülin, bu hücrelerde yeterince etki gösteremez. Sonuç olarak glukoz (kanşekeri), kandan insüline dirençli hücrelere geçemez, kan şekeri yükselir.Düzenli spor yapmak ise vücut hücrelerinin, insüline daha çok cevap vermesinisağlar. Ayrıca egzersiz sırasında kullanılan kaslar, enerji kaynağı olarakglukoz tükettiğinden kan şekeri düşer. Kan şekerinin düşmesi, istenen birdurum olmakla birlikte glukoz düzeylerindeki aşırı azalma ciddi problemlereneden olabilir. Bu nedenle egzersiz öncesi ve sonrası kan şekeri takibininyapılması önerilir. Hastanın yaşına ve genel durumuna uygun egzersizleribelirleyebilmek için bir uzmana danışması faydalı olabilir. Genel olarak yüzme,bisiklet binme, tempolu yürüyüş, ağırlık kaldırma gibi aktiviteler; tavsiye edilenegzersizler arasındadır.
- KARBONHİDRATTÜKETİMİNİ KONTROL ALTINDA TUTMAK
Karbonhidratlar, vücutta kullanılantemel enerji kaynağıdır. Doğal veya yapay besinlerde bulunan şeker, nişasta,lif gibi maddeler; karbonhidratları oluşturur. Karbonhidratlar vücuttasindirime uğradığında, başta glukoz olmak üzere çeşitli moleküllere dönüşür.Oluşan glukozun, vücutta kullanılması ve depolanması gibi süreçlerden sorumluolan hormon ise insülindir.
Dengeli bir öğünde, belirli miktardakarbonhidrat tüketilmesi gerekir. Ancak gereğinden fazla karbonhidrat tüketimi,insülin ve kan glukozu arasındaki dengeyi bozar. Kan şekerinin yükselmesineneden olur. Bu nedenle diyabet hastalarının aşırı karbonhidrat tüketimindenkaçınması gerekir. Karbonhidrat içeriği yüksek olan:
- Ekmek,makarna, mısır
- Patates gibinişastalı sebzeler
- Süt
- Dut,böğürtlen haricindeki meyveler
- Şekerli,gazlı, alkollü içecekler
- Tatlı,dondurma, pasta
- Hamur işigibi gıdalar
diyabet hastalarının uzak durmasıgereken besinlerdir.
- LİFLİ BESİNTÜKETMEK
Lifli besinlerin tüketimi,karbonhidrat sindirimi ve şeker emiliminin yavaşlamasına yardımcı olur. Busayede kan şekeri daha yavaş bir şekilde yükselir.
Lifler; çözünebilen ve çözünmeyenolmak üzere iki alt gruba ayrılır. Her iki türün tüketimi de faydalı olmaklabirlikte çözünebilen lif içeren besinler, kan şekeri kontrolünde dahaetkilidir. Çözünebilen lif açısından zengin besinler:
- Brüksellahanası
- Avokado
- Armut
- Brokoli
- İncir
- Şeftali,nektarin, kayısı
- Havuç
- Elma
- Keten tohumu
- Arpa
olarak sayılabilir.
Bu besinlerin beslenme düzeni içerisinde daha çok yer alması, kan şekerinidüzenlemeye yardımcı olur. Liften zengin meyvelerin tüketiminde şeker oranlarıda göz önünde bulundurulmalı ve bu meyveler tüketilecekse küçükporsiyonlar halinde yenmelidir. Günlük alınması gereken lif miktarıkadınlarda ortalama 25 gram iken, erkeklerde 38 gramdır.
- BOL SIVITÜKETMEK
Günlük ihtiyaç duyulan sıvınınyeterince tüketilmesi, kan şekerini sağlıklı bir aralıkta tutmaya yardımcıolur. Sıvı tüketimi, böbreklerden idrar çıkışını artırarak kandaki fazlaşekerin vücuttan atılmasını sağlayabilir. Sıvı tüketiminde dikkat edileceknokta ise şekerli içeceklerden uzak durulması gerektiğidir. Vücudun sıvıihtiyacının; su, soda gibi içeceklerden karşılanması faydalı olacaktır.
- PORSİYONKONTROLÜ YAPMAK
Porsiyon kontrolü, kalori alımınınkısıtlanması ve kilo kontrolü açısından oldukça faydalı bir yöntemdir. İdealkilonun korunması, hem diyabet gelişimini önlemede hem de diyabet hastalarındahastalık kontrolünü sağlamada önemlidir. Ayrıca porsiyonların küçültülmesi,yemek sırasında kan şekeri düzeylerindeki ani yükselişlerin önüne geçer.Porsiyon kontrolü yapmada etkili olabilecek yöntemler:
- Porsiyonlarınölçülmesi, tartılması
- Servistedaha küçük tabakların kullanılması
- Açık büfelerden uzakdurulması
- Ambalajlıürünlerin besin değerleri tablosunun okunarak tüketilmesi
- Yemekgünlüğü tutulması
- Yavaş yemekyenilmesi olarak sayılabilir.
- GLİSEMİKİNDEKSİ DÜŞÜK BESİNLERİ TÜKETMEK
Glisemik indeks, besinlerin kanşekerinde ne ölçüde bir yükselmeye yol açtığını gösteren bir değerdir.Besinler; glisemik indeksi düşük, orta ve yüksek olarak ayrılır. Glisemikindeksi düşük besinler, kan şekerinde az bir artışa neden olurken glisemikindeksi yüksek besinler ise kan şekerini önemli ölçüde artırır. Şekerhastalarının glisemik indeksi düşük besinleri tercih etmesi, kan şekerininistenen düzeylerde tutulmasına yardımcı olur. Glisemik indeksi düşük-ortabesinler:
- Bulgur
- Yoğurt,ayran
- Yulaf
- Baklagiller
- Balık
- Nişastasızsebzeler
- Tam buğdaylımakarna
olarak sıralanabilir.
- KANŞEKERİNİ DÜZENLİ OLARAK TAKİP ETMEK
Diyabet hastalarına, kan şekerininbelirli aralıklarla ölçülmesi önerilir. Özellikle yeni bir ilaca başlamak,beslenme düzeninde değişiklik yapmak gibi durumlarda kan şekeri mutlaka takip edilmelidir.Kan şekerindeki yükselme ve düşüşlerin bir yere not edilmesi de faydalıolacaktır. Bu sayede hasta; yeni ilacın ya da beslenme düzeninin etkisini somutbir şekilde görebilir. Bu değerler ışığında; hangi besinlerin kan şekerini dahaçok yükselttiği, hangi öğün aralığının şeker kontrolünde daha faydalı olduğugibi sorulara yanıt bulabilir. Ayrıca bu değerler doktor kontrolü esnasında dadoktora oldukça faydalı bilgiler sağlar.
- STRESİYÖNETMEK
Stres, kan şekeri ile doğrudanilgili bir durumdur. Stres anında vücutta salgılanan glukagon, kortizol gibihormonlar; kan şekerinde yükselmeye neden olur. Bu nedenle stres düzeyininazaltılması, kan şekeri kontrolüne yardımcı olur. Stresle başa çıkmayıkolaylaştırabilecek pek çok farklı yol bulunur. Kişinin kendine en uygunrahatlama metodunu belirlemesi ve uygulaması, şekerin düşürülmesine katkısağlayabilir.
- KALİTELİUYKU UYUMAK
Kaliteli ve yeterli sürede uykusağlık için oldukça önemlidir. Uyku düzeninin bozulması, kalitesiz uyku, azuyuma gibi durumlarda vücutta pek çok değişim meydana gelir. Bunlar arasında;insülin duyarlılığının azalması, iştahın ve kilo alımının artması gibi durumlaryer alır. Ayrıca yetersiz uyku, vücutta kortizol salınımına yol açarak kanşekerini yükseltebilir. Tüm bu durumların önüne geçmek için yeterli ölçüde geceuykusu uyunmalıdır.
- KİLOKONTROLÜ
İdeal kiloda olmak diyabeti önlemedeoldukça etkilidir. Gittikçe yaygınlaşan diyabete karşı kilo kontrolününsağlanması; hastalıktan korunmada en önemli yöntemlerden biridir. Diyabet tanısıalmış hastalarda da kilo kontrolü, diyabete bağlı olarak gelişebilecek ekrahatsızlıkların önlenmesinde rol oynayabilir. Özellikle bel çevresi; diyabet,kalp hastalığı gibi ciddi rahatsızlıkların önemli bir göstergesidir. Belçevresinin kadınlarda 80 cm, erkeklerde 92 cm’den kalın olması; bu hastalıklaraçısından riskin artmış olduğunu gösterir. Kişinin ideal kilo aralığındakalması, bel çevresinin riskli değerlerin altında olmasına yönelik uygulamalaryapılmalıdır. Bu uygulamalar aynı zamanda kan şekerinin de istenen düzeylerdekalmasına yardımcı olur.
Kan şekerinizi kontrol altındatutmak için size en uygun tedavi yöntemleri, sağlık durumunuza uygun egzersizprogramları ve dengeli öğünler içeren beslenme programları gibi konulardayardım almak için donanımlı bir sağlık merkezine başvurmanız faydalı olacaktır.