Kafa ve yüz bölgesine (Kraniyofasiyal bölge) uyarıgötüren sinirlerden biri olan 5. Sinirin (trigeminal sinir) herhangi birnedenle etkilenmesi sonucu ortaya çıkan bir ağrı hastalığıdır. Toplumda“delirten hastalık” veya “intihar” hastalığı olarak da bilinir. Dünyada görülmesıklığı 100 binde 5’tir. Türkiye nüfusunu 80 milyon olarak düşünürsek, biranlamda Türkiye’de her yıl 4000 yeni trigeminal nevralji vakası olmaktadır.Kadınlarda yaklaşık 2 kat daha sık görülebilmektedir.
TrigeminalNevralji “Delirten Hastalık” Nedenleri Nelerdir?
Hastalığınbaşlıca nedeni trigeminal sinirin yüz bölgesine yayılımı sırasında çeşitlinedenlerle basıya uğramasıdır. En sık sebebi sinire beyincik damarının basıyapmasıdır. Daha nadir sebepler arasında tümör basısı, iltihap, multipleskleroz ve nedeni belli olmayan grup gibi nedenlerdir. Trigeminal nevraljigenellikle 50 yaş sonrası görülür.
TrigeminalNevralji “Delirten Hastalık” Belirtileri Nelerdir?
Trigeminalnevraljide ağrı bu sinirin dağıldığı yüz bölgesinde ani ve ataklar halindegörülür. Ağrı trigeminal sinirin 1.2. ve 3. dallarında görüldüğü gibi birveya birkaç dalında birden olabilir. Çok nadir olarak iki taraflı olabilir.Trigeminal sinirin dağılımı olan üst ve alt çene, yanak ve göz bölgesinde olur.Ağrı zonklayıcı, şimşek çakar tarzda olur. Belli aralıklarla gelir ve geçer.Gün geçtikçe ağrı aralıkları kısalır ve dayanılmaz hale gelir. Yemek yeme, traşolma, diş fırçalama, yüz yıkama gibi durumlarda ağrı tetiklenir. Hasta buağrısını diş ağrısı şeklinde tarif edebilir ve ilk başvuru yerleri dişhekimleridir, bundan dolayı tanı konulması zaman alabilir. Bazen dişleriniçektirecek kadar ağrı şiddetlidir.
TrigeminalNevralji “Delirten Hastalık” Tanı Yöntemleri Nelerdir?
Tanıdaayrıntılı bir nörolojik muayene yanı sıra ağrının tipi, süresi, lokalize olduğuyer, yayıldığı yer, daha önce yapılmış müdahaleler, ilaca yanıtı var mı? gibidurumlar sorgulanmalıdır. Ayrıntılı sorgulamalar sonrası görüntülemeişlemlerine geçilir. MR ve MR anjiografi ile trigeminal sinirin köken aldığıyerden yüz bölgesine yayılımına kadar herhangi bir yerde tümör basısı veya sıkgörülen beyincik damarı basısı var mı diye araştırılır. Unutulmamalıdır ki bubölgenin değerlendirilmesi özel bir uzmanlık alanı (Nöroradyolog veNöroşirurjiyen) ve deneyim gerektirir. Bu görüntüleme yöntemi ve ayrıntılınörolojik muayene sonrası;
Ağrıtipi şimşek çakar tarzda ise
Süresikısa aralıklarla gelip geçiyorsa ve tetikleyici faktörler (rüzgar, dişfırçalama vs) varsa
Lokalizeolduğu ve yayıldığı yer trigeminal sinirin yayıldığı yüz bölgesinde ise
Özellikleepilepsi ilaçlarına yanıtı varsa, Trigeminal nevralji tanısı konulur.
TrigeminalNevralji “Delirten Hastalık” Tedavi Yöntemleri Nelerdir?
Öncelikletrigeminal nevraljinin tedavisi hastanın yaşına, altta yatan hastalığa göredeğişir. Altta yatan bir tümör, kitlesel bir bası varsa öncelikle cerrahiönerilir. Bunun dışında trigeminal nevraljide 3 tip tedavi yöntemi uygulanır.
1-İlaç tedavisi: Trigeminalnevraljinin hem tanı hem tedavisinde ilaç ilk tercihtir. Oksakarpazepin,difenilhidantoin, gapapentin vb gibi ilaçlar tek başına veya dönüşümlükullanılır. Tedavi düşük dozda başlanır. Gerektiğinde kombine kullanılır. Dozlar ağrı şiddetine göre arttırılır. İlaç tedavisi aylar veya yıllarcauygulanabilir. Maksimum doz ve kombinasyonda ağrıya yanıt alınmazsa veya ilaçyan etkisi gelişirse bu durumda girişimsel ve cerrahi yöntemleruygulanır.
2-Cerrahi olmayan sık kullanılan girişimsel yöntemler
- Radyofrekanstermokoagülasyon (RF): Trigeminal sinirin cerrahi tedavisinde dünyada en çok uygulanan yöntemdir. Sebebi yöntemin orta yaşlı ve yaşlı hastalarda güvenle kullanılabilmesi ve gerektiğinde tekrarlanabilmesidir. Uygulamanın özü iki dudak bileşkesi arasından girilen iğne- elektrot sistemi ile trigeminal sinir liflerinde kontrollü harabiyet yapılabilmesi esasına dayanır.
- Gamma knife: Gama ışınları ile sinire radyasyon vererek ağrıyı gidermek. Son yıllarda popüler olmuş bir tedavi şeklidir.
- Trigeminal traktotomi, gliserol rizotomi, DREZ ameliyatları vs uygulanabilir
3-Cerrahi (Mikrovasküler Dekompresyon)
Trigeminalsinirin beyin sapından çıktığı yerde damarsal bir bası varsa bu basınınkaldırılması esasına dayanır. Erken dönem başarı oranı %99 iken başarı oranı 5yıl için %63- %84 arasında değişmektedir. Cerrahi deneyimli ellerdeuygulandığında komplikasyon oranı oldukça düşüktür. Yaşlı hastalarda dakolaylıkla uygulanabilir. Siniri tahrip etme durumu olmadan, sinir ile damararasına teflon materyeli yerleştirilmesi esasına dayanır.