TSH nedir?

TSH hipofiz besinin ön kısmındakihücrelerden salgılanan glikoprotein yapıda bir hormondur. Tiroit bezindekihücrelerin gelişimini kontrol eder. Aynı zamanda T3-T4 hormonlarının yapım vesalınmasındaki biyokimyasal olaylar için düzenleyici etki yapar. Tiroithastalıklarının tanısı için TSH düzeyi tayini önemlidir. 

Hipofizin tiroit bezinin çalışmasınıuyarması gibi hipofizden TSH üretimini kontrol eden, hipotalamus adındabir üst merkez vardır. Hipotalamustan salgılanan TRH (TSH salgılatıcı hormon),hipofize ulaştığında TSH’ın yapımını ve salınmasını uyarır.

TSH düzeyleri, gün içerisindebelirli bir ritim içinde değişiklikler gösterir. Sağlık sorunu bulunmayan birbireyde uyku saatine yakın yükselmeye başlar, sabahın erken saatlerinde TSHdüzeyi maksimum seviyeye ulaşır. İlerleyen saatlerde düşmeye başlayan TSHdüzeyi, öğle vakti minimum seviyeye gelir.

Normal TSH değeri kaçtır?

Kandaki TSH için normal kabul edilendeğerler 0.35-4.5 mU/ml arasındadır. Genç bireylerde üst sınır değeri olan 4.5mU/ml, 2.5 mU/ml değerine düşer. Yaş ilerledikçe TSH düzeyi, insan yapısıgereği yükselmektedir.

TSH yüksekliği ne anlama gelir?

TSH düzeyi yüksek iken kandakitiroit hormon düzeylerinin düşük olması bezin uyarılmasına rağmenfonksiyonlarını yerine getiremediğini gösterir. Hipotiroidi olarak adlandırılanbu durumda bütün vücut etkilenir ve metabolizma yavaşlar. Başlangıç aşamasındabelirgin bir bulgu vermeden ilerleyen hastalık zaman içerisinde, obezite, eklemağrıları, kısırlık ya da kalp hastalıklarına zemin hazırlar. Depresyon vehafızanın zayıflaması gibi nörolojik semptomlara yol açabileceği gibi saçlardazayıflama ve kadınlarda adet dönemlerinde değişikliklere neden olabilir.Çeşitli nedenlerle bu durum ortaya çıkabilir: 

• Hashimatotirioditi

• Tiroit cerrahisi

• Radyoaktif iyotveya boyuna radyasyon tedavisi sonrası

• Bazı durumlardahamilelik sonrasında görülen postpartum tiroitit

• Virüslere bağlıhastalıklar sonucu

Uzun süre tanı ve tedavi almayanhipotiroidi hastalarında nadir de olsa hayatı tehdit edici bir durum olanmiksödem tablosu ortaya çıkabilir. Bu tabloda sıvı toplanması özellikle deri,kalp kası ve çizgili kaslarda belirgindir. 

TSH yüksekliğinde tedavi nasıldır?

TSH’ın yüksek olduğu hipotiroidi,çok sık karşılaşılan bir durumdur. Belirti ve bulguların varlığı durumunda enyakın sağlık kuruluşuna başvurulması önemlidir. Gerekli tedavi aile hekimleri,iç hastalıkları uzmanları veya endokrinoloji uzmanları tarafından sağlanır.

TSH düzeyinin 10mU/ml ve üzeriolduğu kişilerde mutlaka tedavi gereklidir. Hem TSH düzeylerinin baskılanmasıhem de doğru şekilde fonksiyon gösteremeyen tiroit bezinin vücut için gereklihormonların sağlanması adına hastalara dışarıdan hormon takviyesi sağlanır.

TSH düşüklüğü ne anlama gelir?

Hipofizden salgılanan TSH miktarınınazlığı, tiroit bezinin aşırı fonksiyon göstermesiyle TSH üretimininbaskılanmasına bağlı olarak gerçekleşebilir. Hipertroidi olarak adlandırılan budurumda baskılanmış TSH’a ek olarak yüksek T4 ve T3 düzeyleri vardır. Fazlamiktarda üretilen tiroit hormonlarına bağlı olarak metabolizma hızlanır. 

İştahta artış, kalp hızında yükselmeve sinirlilik gibi belirtiler ortaya çıkar. El ve parmaklarda titreme, terlemeartışı, bağırsak hareketlerinde artış ve kas güçsüzlüğü eşlik edebilecek diğerbelirtilerdir. Aynı zamanda aşırı çalışan tiroit bezinin büyümesi ile boyunda guatrolarak adlandırılan şişlik oluşabilir.

Fazla miktarda tiroit hormonusentezlenmesi sonucu TSH düşüklüğüne neden olan durumların en sıkkarşılaşılanları: 

• Graves hastalığı

• Tiroit nodülleri

• Fazla miktardaiyot tüketimi

Graves hastalığında kişinin kendibağışıklık sisteminin tiroit bezine saldırması sonucu tiroit bezi çok fazlamiktarda hormon üretir. Ailesel bir hastalıktır. Hipertroidinin en sıknedenidir. Tiroit belirtilerine ek olarak hasta kişilerde çeşitli göz bulgularıda ortaya çıkar. Gözlerde kuruluk, batma hissi, ışıktan rahatsız olmak, çiftgörme ve gözün arkasında basınç hissi, en sık görülen göz yakınmalarıdır.

Tiroit bezinde büyüyen hücregrupları, nodüller oluşturarak vücudun ihtiyacından fazla tiroit hormonu üretmesineneden olur.

Gıdalar ya da çeşitli ilaçlara bağlıolarak iyot alımının arttığı durumlarda tiroit bezi aşırı fonksiyon göstererekhipertiroidiye neden olabilir.

Aşırı miktarda tiroit hormonunun kandolaşımında yer alması sonucu tirotoksikoz olarak adlandırılan klinik ortayaçıkar. Hipertrioidi bulgularının abartılı halidir. Yüksek ateş, anormalderecede hızlı kalp atımları ve bilişsel işlevlerde bozukluklar oluşur. Ölümcülseyredebileceği için hızlı tanı ve tedavisi önemlidir.

TSH düşüklüğü aynı zamanda herhangibir nedenin hipofiz bezinde hasara yol açması sonucu ortaya çıkabilir. Hipofizin harabiyeti sonrası TSH salgılanamaması sonucu tiroit bezininuyarımı gerçekleşmez ve böyle durumlarda hipertiroidi yerine hipotiroidibulguları ortaya çıkar.

TSH düşüklüğü ile seyreden hastalıklarda tedavinasıldır? 

Çeşitli hastalıklarla birliktegörülen tiroit hormonlarının aşırı sentezi ile TSH’ın baskılanması durumunda,hangi tedavinin uygulanacağının kararı altta yatan nedenin tespiti ilegerçekleşir. 

Tiroit bezinin vücuttaki konumugereğince aşırı büyümesi halinde çevresinde yer alan yemek borusu, soluk borusuve ses telleri gibi yapılara bası yapabilir. Aynı zamanda aşırı büyümüş bir bezkötü bir kozmektik görünüme neden olabilir. Bası semptomları ve kötü kozmetikgörünüme ek olarak, hipertiroidizm ve kanser şüphesi cerrahi tedavi seçimineyönlendiren nedenler arasındadır.

Cerrahi tedavi seçeneğine ekolarak, anti tiroit ilaçlar ve radyoaktif iyot tedavisi temel tedaviyöntemleri arasındadır. Yöntemlerden hangisinin uygulanacağına, hastanınözelliklerine bağlı olarak, başvurduğu sağlık kuruluşunda tedavisiniyönlendiren hekim ile birlikte karar verilmesi gereklidir.

TSH ve tiroit hormonlarınınseviyelerindeki değişiklikler sonucu meydana gelen belirti ve bulgularıvücudunuzda gözlemlemeniz halinde, sağlık kuruluşlarında muayene vekontrollerinizi yaptırmayı ihmal etmeyin.