Üre nedir?

Besin yoluyla alınan protein, mideve ince bağırsak tarafından sindirilir. Kan yoluyla karaciğere gelen protein,burada parçalanarak amonyağa ya da farklı bir deyişle atık maddeyedönüştürülür. Karaciğerde gerçekleşen üre döngüsü sayesinde ortaya çıkan bu atıkmadde, üreye dönüştürülerek daha az zararlı hâle getirilir. Besinleraracılığıyla insan vücuduna giren proteinin son ürünü olan üre, karaciğerdenkana bırakılır. Kan yoluyla böbreklere ulaşan bu atık yapı böbrekler tarafındansüzülerek, idrar yoluyla vücut dışına atılır. Ancak böbrekler bu işlevi doğrubir şekilde yerine getiremezse vücutta toksik etki oluşturan üre birikimiortaya çıkar. Normalde 100 ml. kanda 50 mg’dan az miktarda üre olması gerekir.Yapılan laboratuvar testlerinde ise normal üre değeri 10 ile 40 mg/dL, BUN(Blood Urea Nitrogen) değeri ise 5 ile 20 mg/dL aralığındadır. Bu değerinaltında var olan üre, ihtiyaç duyulan proteinin, vücut tarafındansindirilemediğine ya da protein bakımından yetersiz beslenildiğine işaret eder.Karaciğerde proteinin parçalanması ile ortaya çıkan atık madde olan ürenin,böbrekler tarafından vücut dışına atılamadığı durumlarda ise üre yüksekliğimeydana gelir. Yüksek üre miktarı ise pek çok rahatsızlığın belirtisi olabilir.Hastalar tarafından sıklıkla sorulan kanda üre nedir sorusu en kısaşekilde, protein sindirimi sonucu ortaya çıkan atık madde olarakyanıtlanabilir. Üre testi, BUN testi olarak da bilinir. Bir laboratuvar testiolan BUN, damar yolundan alınan kandan bakılarak yapılır. Böylece karaciğer veböbreğin fonksiyonlarını doğru bir şekilde yerine getirip getirmediği kontroledilir.

Üre düşüklüğü nedir?

Kan seviyesinde üre düşüklüğü,nadiren rastlanan bir durum olmakla birlikte çoğunlukla düzensiz ve yetersizbeslenme ile ortaya çıkar. Vücudun ihtiyaç duyduğu protein miktarının, alınangıdalarla karşılanamaması sonucu oluşan bu durum, karbonhidrat bakımındanzengin beslenme ile de oluşabilir. Aşırı miktarda su tüketimi, antibiyotikve anabolik steroid türü ilaç kullanımı, yüksek miktarda radyasyona maruzkalmak da üre seviyesinin normal değerlerin altında seyretmesine neden olur.Karaciğer rahatsızlıkları, emilim problemleri, pankreas yetmezliği ve kanseri,diyabet, siroz, tüberküloz, kistik fibroz, ince bağırsakta görülen Crohnhastalığı ve Zollinger Ellison Sendromu (ZES) da üre düşüklüğünü tetikleyenhastalıklar arasında yer alır. Ayrıca pankreasın bir bölümünün ya da tamamınınalınması da üre düşüklüğüne yol açar.

Üre düşüklüğü belirtileri nelerdir?

Nadiren rastlanan üre düşüklüğü,çoğunlukla protein bakımından fakir beslenme ya da aşırı miktarda sutüketiminden kaynaklanır. Karaciğer hastalıklarına bağlı olarak kullanılan bazıilaçlar ve antibiyotik kullanımı üre seviyesinin düşmesine neden olan faktörlerarasındadır. İshal ve kısa bağırsak sendromu da üre düşüklüğüne yol açabilir.Üre düşüklüğü durumunda karşılaşılan semptomlar genellikle ürenin düşmesineneden olan hastalıklarla bağlantılı olsa da çoğunlukla sık tuvalete çıkmak veköpüklü idrar ile karakterizedir.

Üre düşüklüğü tedavisi

Gıdalardan alınan proteinin kanyoluyla karaciğere gelmesinin ardından üre oluşur. Daha sonra böbreklerdesüzülerek idrar yoluyla vücut dışına atılan ürenin düşük olması önemli birproblem gibi gözükmese de altta yatan faktörler mutlaka incelenmelidir. Kandaüre seviyesinin normal değerlerin altına olması nadir rastlanan bir durumdur veçoğunlukla yetersiz beslenmeye bağlı olarak görülür. Üre düşüklüğünün altındayatan sebep yanlış beslenme ve aşırı su tüketimi ise uzman hekim, hastaya uygunbir diyet düzenleyerek üre seviyesinin artmasını hedefler. Ancak altta yatanfarklı bir sebep varsa gerektiğinde multidisipliner bir yaklaşımla, üredüşüklüğüne neden olan rahatsızlık ortadan kaldırılarak üre düşüklüğü önlenir.

Üre yüksekliği nedir?

Proteinin vücutta sindirilmesi sonucuortaya çıkan atık madde olan amonyak, karaciğer tarafından parçalanarak üreyedönüştürülür. Oluşan toplam üre miktarının yaklaşık %10’a kadar olan kısmı teryoluyla atılsa da büyük bir bölümü böbrekler tarafından süzülerek, idraryoluyla vücut dışına atılır. Yapılan kan testi sonucunda ürenin yüksek çıkması,nadiren proteinin ihtiyaç duyulandan daha fazla yıkıma uğradığı anlamına gelsede sıklıkla böbrekler ile ilgili var olan bir rahatsızlığın habercisidir. Kalpve kan dolaşımında var olan problemler, tiroit hormon bozuklukları, sindirimsistemi sorunları, düzensiz ya da yetersiz beslenme, uzun süreli açlık ve aşırıegzersiz gibi sebeplere bağlı olarak görülen kas yıkımı, yapılan BUN testindeürenin yüksek olmasına neden olan sebepler arasındadır. Üre yüksekliği, ateşlihastalıklar ya da enfeksiyon varlığında da artış gösterebilir. Tüm bunlarınyanı sıra dehidrasyon olarak tanımlanan susuzluk ve stres de kandaki üremiktarının yükselmesine neden olan faktörler arasında yer alır. Ürenin normaldeğeri 10 ile 40 mg/dL iken BUN normal değeri 5 ile 20 mg/dL’dir.

Üre yüksekliği belirtileri nelerdir?

Protein metabolizmasının son ürünüolan ürenin, kandaki miktarının normal kabul edilen değerlerin üzerinde olması,başta böbrek hastalıkları olmak üzere pek çok sağlık probleminin habercisiolabilir. Mutlaka kontrol altına alınması gereken üre yüksekliği, vücuttakişinin fark edebileceği pek çok değişime yol açar. Üre yüksekliğibelirtilerinin bazıları aşağıda listelenmiştir:

• Halsizlik ve yorgunluk
• Kaszayıflığı
• Baş ağrısı
• İştahkesilmesi
• Kilo kaybı
• Midebulantısı ve kusma
• Nefesteamonyak kokusu
• Ağızkuruluğu
• Ağızda yanmahissi
• Düzensizuyku
• Solunumdüzensizliği
• Şuurbulanıklığı
• Önlenemeyenhıçkırık
• Anemi

Üre yüksekliği tedavisi

Üre yüksekliği pek çok rahatsızlığayol açabilen önemli bir sağlık problemidir. Kanda üre seviyesinin yüksekolmasının altında yatan nedenler uzman hekim tarafından detaylı olarakdeğerlendirilir. Üre yüksekliğine sebep olan odak saptandıktan sonra, gerektiğindemultidisipliner bir yaklaşım ile bu sebep ortadan kaldırılır. Ancak bazıdurumlarda üre yüksekliğinin sebebi protein bakımından zengin beslenme ya dadehidrasyon olabilir. Bu gibi durumlarda hastaya özel diyet programıoluşturularak üre seviyesi düşürülür.