Yenidoğanİşitme Testi

Her çocuğun işitebilmesi vekonuşmayı öğrenebilmesi, onun en temel hakkıdır. İşitme kayıpları, çocuğun anadiline özgü sesleri oluşturarak konuşmasını geciktiren ve bozan en önemlifaktördür. İşitme kaybıyla doğan ya da doğduktan sonra herhangi bir nedenleişitme kaybı yaşayan çocuklar, vaktinde teşhis edilir ve rehabilitasyonprogramlarına alınırlarsa, gelişimlerinde yetersizlik yaşamazlar. Buradabahsedilen gelişim yetersizlikleri; psikolojik ve sosyal gelişimin yanı sıra,çocukların eğitim hayatlarını da olumsuz olarak etkileyebilecekyetersizliklerdir.

Yenidoğan her 1000 bebekten1 ila 3’ü işitme kaybıyla doğmaktadır. Çocukluk döneminde geçirilenhastalıklar, kulak enfeksiyonları, kazalar ve kullanılan bazı ilaçlar nedeniylebu oran binde 6’ya çıkmaktadır. Buna göre ülkemizde yıllık 1800-2500yenidoğanın işitme kaybı ile doğduğu belirlenmiştir.

İşitme kaybıyla doğan ya dadoğum sonrası dönemde işitme kaybı olan çocukların erken dönemde tespitedilmesi, uygun tedavi ve rehabilitasyon uygulamalarının yapılması amacıyla SağlıkBakanlığı tarafından Yenidoğan İşitme Taraması Programı yürütülmektedir. Buprogram sayesinde, işitme kaybı yaşayan çocukların sosyal, bilişsel ve dilgelişimleri olumsuz olarak etkilenmeden, en uyumlu şekilde toplumakarışmalarının sağlanması, sağlık personeli ile toplumun bu konudaduyarlılığının ve bilinç düzeyinin artması amaçlanmaktadır. Hedef, doğumutakiben 6 ay içinde işitme kayıplı çocukların tespit edilmesi ve tedavilerininbaşlatılmasının sağlanmasıdır.

Yapılan araştırmalar işitmekaybının saptanması bakımından en kritik dönemin “yenidoğan dönemi”olduğu yönündedir. O yüzden doğumdan sonra, hastaneden taburcu olmadan öncebebeğe mutlaka işitme testi yaptırılmalıdır. Eğer doğum sağlık kuruluşundagerçekleşmediyse doğumdan sonraki 3 gün içinde işitme taraması yaptırılmalıdır.

Ülkemizde doğumun olduğusağlık kuruluşlarındaki (kamu, özel, üniversite) Yenidoğan İşitme TaramaÜnitelerinde, eğitimli sağlık personeli tarafından, basit, ucuz ve uygulamasıçok kolay testler ile yenidoğan bebeklere işitme taraması yapılmaktadır. İşitmetaraması yapılan merkezler doğum yapılan sağlık kuruluşları bünyesindedir.

Yenidoğan işitme taramasıiçin bir ücret alınmamaktadır.

Bebekler hayatının ilk ikiyılında beden ve zihin yönünden hızlı bir gelişim dönemi yaşarlar. İnsanlardakullanacakları dilin temeli; o dile özgü seslerin işitilmesi ve konuşmalarındinlenmesiyle oluşur. Konuşma ve dil gelişimi doğumdan itibaren 4 yaşına kadardevam etmektedir. İşitme taraması yapılarak erken teşhis konup ve erkenrehabilite edilen bebeklerin dil gelişimine paralel olarak; zihinsel sosyal veruhsal gelişimleri de olumlu yönde etkilenir. Doğduktan sonra en geç altı ayiçinde işitme engeli teşhisi konan ve işitme cihazı uygulanıp özel eğitimealınan bebeklerin konuşma becerisi, normal yaşıtlarına benzer seviyedegelişebilir. İşitme engeli ile doğan bu engeli fark edilmeyen bebeğin dilgelişimi durur ve bununla birlikte zihinsel, sosyal ve ruhsal gelişimiyavaşlar.

Ülkemizin her yerinde taramalar,Bilim Komisyonu tarafından belirlenen ve Sağlık Bakanlığı tarafından daonaylanan tarama protokollerine göre iki tür test ile yapılmaktadır. Testler,basit, ucuz, uygulaması kolay ve bebeğe herhangi bir acı ya da zarar vermeyenözelliklere sahiptirler.

İşitme kaybı yaşadığıdüşünülen bebekler bir üst merkeze sevk edilirler ve bu bebeklere ileri düzeydeişitme testleri uygulanır. Eğer işitmekaybı tanısı alırlarsa, o zaman kaybın türüne ve nedenine göre tedavi seçenekleribelirlenir. Bazı bebekler ilaçla tedavi edilebilirken, bazılarının ise işitmecihazı ya da koklear implant denilen biyonik kulağa ihtiyacı olabilir. Bunedenle bebeklerin, doğumdan sonraki ilk 1 ay içinde tüm taramalarınınyapılması, 3 ay içinde varsa tanılarının koyulması ve gerekiyorsa 6 ay içindecihaz kullanmaya başlamaları gerekmektedir.

İşitme cihazlarının bazılarıkulağın arkasına, dışarıdan uygulanabilirken, koklear implant, yani biyonikkulağın bir parçası kulak içine cerrahi bir operasyonla yerleştirilir. Diğerparçası ise kulak arkasına takılır.

İşitme cihazlarının süreklitakılması gerekir. Sadece bebek ya da çocuk uyurken çıkarılmalıdır. Eğer heriki kulak için de cihaz kullanılması gerekiyorsa mutlaka her ikisi detakılmalıdır. Ayrıca cihaz kullanan bebek ve çocukların aileleri ile birlikteözel eğitim almaları da gerekmektedir.

Bebeklerin ve çocuklarınkullanacağı işitme cihazlarının tüm maliyeti, SGK tarafından ödenmektedir.

Yenidoğan bebeklerin yanısıra okul çağında ilkokul 1. sınıf öğrencilerine de işitme taraması yapılmaktadır.

Uzm.Dr.Yunus Emre BIKMAZ

ÇocukSağlığı ve Hastalıkları Uzmanı

KudretInternational Hospital